Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Халық ауыз әдебиеті - синкретті өнер түрі - Coggle Diagram
Халық ауыз әдебиеті - синкретті өнер түрі
Ауыздан ауызға таралған өнер., бастапқыда “фольклор” деп аталған
Түрлері:
Жырлар
Батырлық жырлар
Лиро-эпостық жырлар
Тарихи жырлар
Ертегілер
Айтыс
Тұрмыс-салт жырлары
Үйлену
Еңбек
Аңшылық
Айтыс
Жұмбақтар, жаңылтпаштар
Фольклордың негізін қалаушылар.
Шоқан Уәлиханов
«Манас» жыры
«Қозы Көрпеш — Баян Сұлу» жыры
Ыбырай Алтынсарин.
«Қазақ хрестоматиясы“.
В.Радлов.
Түркі тілдес халықтардың фольклорын жинақтап, 10 томдық үлкен еңбек жариялады.
Жинақтаушылар мен Энциклопедистер
Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
«Ер Тарғын»
«Ер Сайын»
Әбубәкір Диваев
“Тарту”.
Қамбар батыр.
Қобыланды батыр.
Алпамыс батыр.
Мес
“Хал-ахуал” кітабындағы халық ауыз әдебиеті үлгілері.
Аңыз-әңгімелер: “Жиренше шешен”, “Асан қайғы және пері қызы”, “Сүлеймен мен құмырсқа”, “Шаш туралы әңгіме”
Ертегілер: “Ертөстік”, “Патша қызы және тазша”, “Сарыбас мерген”, “Екі патшаның білместігі”
Дастандар: “Шонтыбай қажы”, “Жүсіп хан”, “Жантемір қажы”, “Күлшәт пен Шеризат”
Мақал-мәтелдер:
Аңқау елге, арамза молда
Ат биеден, алып анадан туады
Әкесі өлгенді де естіртеді
Жанрлық зерттеушілер (XX ғ. ғалымдары)
М. Әуезов
Эпос пен «Манас» жырының әлемдік деңгейдегі зерттеушісі., “Әдебиет тарихы”
А. Байтұрсынұлы
Жанрларды жүйелеп, терминологиясын жасаған (ертегі, жыр, толғау).
М. Ғабдуллин
Батырлар жырының тарихы мен құрылымын зерттеді.
”Халық ауыз әдебиеті”
Фольклортану бойынша жарық көрген еңбектер:
“Қазақ фольклористикасының тарихы” 1988 жыл
“Қазақ фольклорының типологиясы” 1981 жыл
Қазақ тарихи жырларының мәселелері” 1979 жыл
Ерекшеліктері
Ауыздан ауызға тарлағтын жанр, көп нұсқасы болады
Нақты авторы жоқ, тарихи шындыққа негізделеді