Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Жеткіншектер психологиясы - Coggle Diagram
Жеткіншектер психологиясы
Жеткіншектік кезең — балалық шақ пен ересектік өмір арасындағы ең күрделі әрі жауапты кезеңдердің бірі. Бұл уақытта баланың физиологиялық жетілуі психологиялық дамумен қатар жүрмей, ішкі қайшылықтар туындайды. Аталған кезеңді зерттеуде А.В. Петровский мен қазақстандық ғалым Жұмасова еңбектерінің маңызы зор.
Жеткіншектік кезеңнің жас ерекшелігі
Жеткіншектік кезең шамамен 11–15 жас аралығын қамтиды. Бұл кезеңде бала ағзасында гормоналдық өзгерістер жүріп, сыртқы келбет пен мінез-құлықта айқын өзгерістер байқалады. Осы өзгерістер баланың психологиялық күйіне тікелей әсер етеді.
5. Тәрбие мен оқытудағы психологиялық талаптар
Жеткіншектермен жұмыс жасауда: :
сенім мен сыйластық;
жеке пікірін құрметтеу;
қолдау көрсету;
авторитарлық тәсілден бас тарту маңызды.
Жеткіншектер психологиясы (А.В. Петровский бойынша)
2.2 Өзіндік сана мен «Мен» бейнесі
Бұл кезеңде жеткіншек:
өз мүмкіндіктерін бағалай бастайды;
өз орнын қоғамда табуға тырысады;
өзін ересек адам ретінде сезінгісі келеді.
Өзіндік сана дамуы көбіне ішкі қақтығыстармен қатар жүреді.
2.1 Жетекші іс-әрекет
Петровскийдің пікірінше, жеткіншектер кезеңіндегі жетекші іс-әрекет — құрдастармен қарым-қатынас. Бала үшін ата-анадан гөрі құрдастарының пікірі маңызды бола бастайды. Құрдастар тобы жеткіншектің өзіндік бағасын қалыптастырады.
2.3 Эмоциялық даму
Жеткіншектерге эмоциялық тұрақсыздық тән:
көңіл күйдің күрт өзгеруі;
шамадан тыс ренжігіштік;
әділетсіздікке сезімталдық.
3. Жеткіншектер психологиясы (Жұмасова бойынша)
3.2 Мінез-құлық ерекшеліктері
Жеткіншектерде:қырсықтық;қарсылық көрсету;өз пікірін дәлелдеуге ұмтылу байқалады.Бұл — тұлғалық қалыптасудың табиғи көрінісі.
3.1 Өтпелі кезең ретіндегі сипаттама
Жұмасова жеткіншектік кезеңді өтпелі, дағдарысты кезең ретінде қарастырады. Бұл кезде физиологиялық жетілу психологиялық дамудан жылдам жүреді.
3.3 Әлеуметтік қарым-қатынас
Жеткіншек үшін:достық;сенім;қолдау аса маңызды.Құрдастар тобы жеткіншектің әлеуметтенуінде басты рөл атқарады.
4. Жеткіншектер дамуындағы негізгі қайшылықтар
Петровский мен Жұмасова еңбектерінде келесі қайшылықтар атап көрсетіледі:
ересек болуға ұмтылу мен әлеуметтік тәуелділік арасындағы қайшылық;
жоғары талап пен мүмкіндіктің сәйкес келмеуі;
өзіндік бағалау мен қоршаған орта бағасының үйлеспеуі.
Қорытынды
Қорыта келе, жеткіншектік кезең — тұлғаның қалыптасуындағы шешуші кезең. А.В. Петровский жеткіншектердің жетекші іс-әрекетіне және өзіндік сана дамуына мән берсе, Жұмасова бұл кезеңнің өтпелі, дағдарысты сипатын және тәрбиелік қолдаудың маңызын айқындайды. Екі ғалымның көзқарастары жеткіншектер психологиясын кешенді түсінуге мүмкіндік береді.