Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Osmanlı Dağılma Dönemi - Coggle Diagram
Osmanlı Dağılma Dönemi
📌 DAĞILMA DÖNEMİ PADİŞAHLARI (1800–1922)
🔹 II. Mahmut (1808–1839)
Dağılma Dönemi’nin en köklü ıslahatçısı
Yeniçeri Ocağı kaldırıldı (Vaka-i Hayriye)
Merkeziyetçilik güçlendirildi
Tanzimat’ın altyapısını hazırladı
🔹 Abdülmecit (1839–1861)
Tanzimat Dönemi padişahı
Tanzimat Fermanı (1839)
Islahat Fermanı (1856)
Hukukta eşitlik anlayışı
Avrupa baskısı çok yoğun
🔹 Abdülaziz (1861–1876)
Donanmaya önem verdi
İlk yurt dışına çıkan Osmanlı padişahı
Borçlanma arttı
Döneminde mali kriz yaşandı
Tahttan indirilen ilk padişah
🔹 V. Murat (1876)
En kısa süre tahtta kalan padişah
Akıl sağlığı gerekçesiyle indirildi
I. Meşrutiyet’i ilan edemedi
🔹 II. Abdülhamit (1876–1909)
I. Meşrutiyet’i ilan etti
Kanun-i Esasi yürürlüğe girdi
Meclisi kapattı → İstibdat Dönemi
Panislamizm politikası
Ulaşım, eğitim ve haberleşmeye önem verdi
🔹 V. Mehmet Reşat (1909–1918)
II. Meşrutiyet dönemi padişahı
Balkan Savaşları
I. Dünya Savaşı başladı
Padişah yetkileri sembolik
🔹 VI. Mehmet Vahdettin (1918–1922)
Osmanlı’nın son padişahı
Mondros Ateşkesi
Sevr Antlaşması
Saltanat kaldırıldı (1922)
DAĞILMA DÖNEMİ KAVRAMLARI
Şark Meselesi
Osmanlı topraklarının paylaşılması sorunu
İlk kez Viyana Kongresi (1815)
Osmanlı = “Hasta Adam”
🔹 Hasta Adam
Osmanlı için kullanılan ifade
Söyleyen: Rus Çarı I. Nikola
🔹 Milliyetçilik
Fransız İhtilali etkisi
Azınlık isyanları
Osmanlı’yı parçalayan ana unsur
🔹 Panslavizm
Rusya’nın Slavları birleştirme politikası
Balkan isyanlarını körükledi
🔹 Panislamizm
II. Abdülhamit politikası
Müslümanları halife etrafında toplama
Sömürge Müslümanlarını etkileme
🔹 Denge Politikası
Büyük devletleri birbirine karşı kullanma
Amaç: Devleti ayakta tutmak
En çok Dağılma Döneminde uygulandı
🔹 Kapitülasyonlar
Yabancılara verilen ekonomik ayrıcalıklar
Başta yararlı → sonra zararlı
Ekonomik bağımsızlık kaybı
🔹 İstibdat Dönemi
II. Abdülhamit’in meclisi kapattığı dönem
1878–1908
Baskıcı yönetim
🔹 Meşrutiyet
Padişahın yetkilerinin anayasa ile sınırlandırılması
I. Meşrutiyet (1876)
II. Meşrutiyet (1908)
🔹 Osmanlıcılık
Tüm halkları “Osmanlı” kimliğinde birleştirme
Tanzimat ve Islahat Fermanları’nın temeli
Başarısız oldu
🔹 Islahatçılık (Batıcılık)
Avrupa’yı örnek alma
Hukuk, eğitim, askerî alan
En yoğun II. Mahmut ve Tanzimat’ta
🔹 Azınlık Sorunu
Milliyetçilikle ortaya çıktı
Yunan, Sırp, Bulgar, Ermeni
Büyük devletler müdahil oldu
📌 XIX. YÜZYILDA OSMANLI’YI OLUMSUZ ETKİLEYEN GELİŞMELER
Fransız İhtilali (1789)
Milliyetçilik yayıldı.
Azınlık isyanları başladı.
Osmanlı’da parçalanma süreci hızlandı.
🔹 Milliyetçilik Akımı Sonuçları
İlk isyan eden azınlık: Sırplar (1804)
İlk bağımsız olan: Yunanlar (1829)
Berlin Antlaşması (1878):
Sırbistan, Karadağ, Romanya bağımsız
II. Meşrutiyet sonrası:
Bulgaristan bağımsız
Balkan Savaşları:
Arnavutluk bağımsız
📌 Not:Milliyetçilik → olumsuz,Islahatlar → olumlu etki.
🔹 Sanayi İnkılabı (1750–1830)
Avrupa’da seri üretim başladı.
Osmanlı rekabet edemedi.
Küçük atölyeler kapandı.
İşsizlik ve ekonomik çöküş arttı.
Osmanlı, Avrupa’nın açık pazarı oldu.
Sonuçları
Fransa → Cezayir (1830), Tunus (1881)
İngiltere → Mısır (1882)
İtalya → Trablusgarp (1911)
📌 XIX. YÜZYIL SİYASİ OLAYLARI
🔹 Şark Meselesi
Osmanlı topraklarının paylaşılması sorunu
İlk kez Viyana Kongresi (1815)’te gündeme geldi
Osmanlı = “Hasta Adam”
🔹 Sırp İsyanı (1804)
Milliyetçilik etkisi
Avusturya & Rusya kışkırtması
Sonuç:
Bükreş (1812) → ayrıcalık
Edirne (1829) → özerklik
Berlin (1878) → bağımsızlık
🔹 Yunan İsyanı (1820–1829)
Nedenleri
Milliyetçilik
Rusya’nın Bizans’ı diriltme isteği
Avrupa’nın desteği
Filiki Eterya Cemiyeti
Gelişmeler
Mora’da isyan
Osmanlı, Kavalalı Mehmet Ali Paşa’dan yardım aldı
Navarin’de Osmanlı donanması yakıldı (1827)
Sonuç (Edirne Antlaşması – 1829)
Yunanistan bağımsız
Prut Nehri sınır oldu
Boğazlar Rus ticaretine açıldı
🔹 Mısır Sorunu (Kavalalı Mehmet Ali Paşa)
Yunan isyanını bastırdı
Karşılık alamayınca isyan etti
Osmanlı zorlandı
Antlaşmalar
Kütahya (1833) → Mehmet Ali Paşa’ya valilikler
Hünkâr İskelesi (1833) → Rusya ile ittifak📌 Osmanlı Boğazlar’da son kez tek başına karar aldı
🔹 Balta Limanı Ticaret Antlaşması (1838)
İngiltere ile imzalandı
Yabancılar iç ticarete girdi
Yerli üretici çöktü📌 Osmanlı ekonomik bağımsızlığını kaybetti
🔹 Londra Antlaşması (1840)
Mısır sorunu çözüldü
Mısır Osmanlı’ya bağlı kaldı
Valilik babadan oğula geçecek
🔹 Boğazlar Sorunu
Londra Boğazlar Sözleşmesi (1841)
Boğazlar:
Barışta ticarete açık
Savaşta savaş gemilerine kapalı📌 Boğazlar uluslararası statü kazandı.
🔹 Kırım Savaşı (1853–1856)
Rusya, kutsal yerler bahanesiyle saldırdı
İngiltere & Fransa Osmanlı’yı destekledi
Paris Antlaşması (1856)
Osmanlı Avrupa devleti sayıldı
Karadeniz tarafsız oldu
Osmanlı ilk kez dış borç aldı
🔹 1877–1878 Osmanlı–Rus Savaşı (93 Harbi)
Osmanlı ağır yenildi
Ayastefanos Antlaşması
Büyük Bulgaristan kurulacaktı
Rusya aşırı güçlendi
Berlin Antlaşması (1878)
Bulgaristan küçültüldü
Sırbistan, Karadağ, Romanya bağımsız
Kars, Ardahan, Batum Rusya’ya📌 Ermeni Sorunu uluslararası oldu
📌 XIX. YÜZYIL ISLAHATLARI (DAĞILMA DÖNEMİ)
Amaçlar
Merkezi otoriteyi güçlendirmek
Toprak kayıplarını önlemek
Azınlık ayrılıklarını engellemek
Modernleşme ve demokratikleşme
📌 II. MAHMUT DÖNEMİ ISLAHATLARI (1808–1839)
🔹 Askerî
Sekban-ı Cedit (başarısız)
Yeniçeri Ocağı kaldırıldı (Vaka-i Hayriye)
Asakir-i Mansure-i Muhammediye kuruldu
Redif askerleri
Prusyalı subaylardan yararlanıldı
🔹 İdari
Divan kaldırıldı → Nazırlıklar
Sadrazam → Başvekil
Eyaletler maaşlı valilere bağlandı
Muhassıllık sistemi
🔹 Hukuk
Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye
Şeri–örfi hukuk ayrımı
🔹 Eğitim – Kültür
Rüştiyeler
Harbiye, Tıbbiye
Mekteb-i Maarif-i Adliye
Tercüme Odaları
Avrupa’ya öğrenci
Mızıkâ-i Hümayun
🔹 Ekonomi
Yerli üretim teşviki
Yol yapımı
Özel teşebbüs desteklendi
🔹 Sosyal
Kıyafet düzenlemesi
Nüfus sayımı (erkek)
Karantina
Pasaport uygulaması
📌 II. Mahmut = “Osmanlı’nın en köklü ıslahatçısı”
📌 DEMOKRATİKLEŞME SÜRECİ (KRONOLOJİ)
1808 Sened-i İttifak
1839 Tanzimat Fermanı
1856 Islahat Fermanı
1876 I. Meşrutiyet
1908 II. Meşrutiyet
1923 Cumhuriyet