Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Lược sử nghiên cứu sinh lý người & động vật - Coggle Diagram

- - - - Nền tảng cho sinh lý học hô hấp
      - Mở đường nghiên cứu chuyển hóa năng lượng trong cơ thể
    - - Nhà hóa học Pháp
      - Người đặt nền móng hoá học cho sinh lý học
    - - Chứng minh hô hấp là sự cháy chậm
      - Đo oxy tiêu thụ và nhiệt sinh ra ở động vật và người
      - Làm rõ bản chất hóa học của trao đổi chất và sinh nhiệt
  - - - Nền tảng cho sinh lý học tiêu hóa hiện đại
      - Mở đường cho y học sinh sản và thụ tinh nhân tạo
      - Đặt cơ sở cho nghiên cứu vi sinh vật, hô hấp, tái sinh
    - - Nhà khoa học Ý
      - Người tiên phong của sinh lý học thực nghiệm
    - - Chứng minh tiêu hóa là quá trình hóa học
      - Khẳng định cần tiếp xúc trực tiếp giữa trứng và tinh dịch
      - Tiên phong thụ tinh nhân tạo
  - - - Nhà sinh lý học – thực vật học người Anh
      - Cha đẻ của sinh lý học huyết động
      - Tiên phong sinh lý học thực nghiệm & định lượng
    - - Đo huyết áp đầu tiên
      - Nghiên cứu mất máu và bù trừ mạch
      - Phát hiện phản xạ tủy, gợi ý dẫn truyền mang tính điện
    - - Đặt nền tảng cho nghiên cứu định lượng tim mạch
      - Mở đường cho sinh lý thần kinh điện
  - - - Khai sinh điện sinh lý học
      - Đặt nền móng cho hiểu biết về dẫn truyền thần kinh & co cơ
      - Mở đường cho nghiên cứu về điện sinh học
    - - Bác sĩ, nhà sinh lý học người Ý
      - Cha đẻ của điện sinh lý học
    - - Dây thần kinh dẫn điện
      - Co cơ liên quan đến bản chất điện của thần kinh
      - Cho rằng động vật có điện nội tại, do hệ thần kinh phân phối
  - - - Nền tảng sinh lý học và thần kinh học hiện đại
      - Mở đường cho hiểu biết về chức năng chuyên biệt của mô
    - - Nhà sinh học Thụy Sĩ
      - Cha đẻ sinh lý học thực nghiệm
    - - Phân biệt cơ bắp (tính kích thích) và dây thần kinh (tạo cảm giác)
      - Chứng minh tim co bóp tự động
      - Phát hiện mật giúp tiêu hóa chất béo
- - - - Nhà sinh lý học người Pháp
      - Người tiên phong sinh lý học thần kinh thực nghiệm
    - - Đề xuất khái niệm môi trường nội môi
      - Chứng minh tuyến tụy có vai trò quan trọng trong tiêu hóa
      - Phát hiện glycogen, khẳng định vai trò trung tâm của gan trong điều hòa đường huyết
      - Phát hiện hệ thần kinh co giãn mạch để duy trì ổn định sinh lý
      - Làm rõ tác động của độc tố lên hệ thần kinh, chức năng vận động
    - - Đặt nền tảng cho sinh lý học thực nghiệm
      - Cung cấp nền tảng lý luận cho môi trường nội môi
      - Mở rộng hiểu biết về cơ chế tiêu hóa và chuyển hóa
  - - - Người đặt nền móng cho sinh lý học thần kinh thực nghiệm
      - Bác sĩ, nhà sinh lý học người Pháp
    - - Chứng minh rễ sau tủy sống đảm nhiệm chức năng cảm giác, rễ trước đảm nhiệm vận động
      - Làm sáng tỏ cơ sở sinh lý của phản xạ thông qua sự phối hợp giữa đường cảm giác và vận động
      - Nghiên cứu tác động các chất lên dẫn truyền thần kinh
    - - Đặt nền móng cho sinh lý học thần kinh thực nghiệm
      - Tạo cơ sở cho hiểu biết hiện đại về dẫn truyền thần kinh, phản xạ
  - - - Làm rõ vai trò điều hòa của hệ thần kinh đối với tim và mạch máu
      - Nghiên cứu huyết động học, mối quan hệ giữa áp lực, lưu lượng và sức cản mạch
      - Phát triển các thiết bị ghi phục vụ nghiên cứu định lượng và chính xác hơn
      - Phân tích hoạt động co bóp tim, biến đổi huyết áp theo chu kỳ tim
      - Nghiên cứu hệ tuần hoàn dựa trên đo lường thực nghiệm
    - - Đặt nền tảng cho sinh lý học tim mạch, huyết động học hiện đại
      - Tạo ảnh hưởng lâu dài đến phương pháp nghiên cứu sinh lý học
      - Đưa sinh lý học sang hướng định lượng, thực nghiệm chính xác
    - - Nhà sinh lý học người Đức
      - Người đặt nền tảng cho sinh lý học tuần hoàn và phương pháp đo lường sinh lý
  - - - Người khai sinh điện sinh lý học
      - Nhà sinh lý học người Đức
    - - Khai sinh lĩnh vực điện sinh lý học
      - Đặt nền tảng cho nghiên cứu hiện đại về thần kinh và cơ
      - Củng cố sinh lý học như một khoa học thực nghiệm định lượng
    - - Nghiên cứu hiện tượng điện phát sinh trong cơ và hệ thần kinh
      - Chứng minh cơ, thần kinh có sinh ra và dẫn truyền tín hiệu điện
      - Mô tả điện thế nghỉ và điện thế hoạt động trong mô sống
      - Phát triển các phương pháp đo lường định lượng các biến đổi điện sinh học
      - Làm rõ mối liên hệ chặt chẽ giữa hiện tượng điện và chức năng sinh lý
- - - - Ghi chép và hệ thống hóa việc chẩn đoán, điều trị bệnh dựa trên quan sát và kinh nghiệm
      - Mô tả chi tiết các bệnh, chấn thương, gãy xương và phương pháp điều trị tương ứng
      - Thực hiện phẫu thuật đơn giản và điều trị chấn thương theo quy trình hợp lý
      - Áp dụng phương pháp lâm sàng gồm khám bệnh, chẩn đoán, tiên lượng và điều trị
    - - Được tôn thờ như vị thần y học của Ai Cập
      - Người mở đầu cho phương pháp y học hợp lý
    - - Chuyển y học từ mê tín sang quan sát khoa học
      - Gợi mở tư duy về chức năng và phản ứng của cơ thể con người
      - Đặt cơ sở cho sinh lý học và sinh lý bệnh học sau này phát triển
  - - - Khẳng định bệnh tật có nguyên nhân tự nhiên
      - Đề xuất thuyết bốn dịch thể để lý giải sự cân bằng và rối loạn của cơ thể
      - Nhấn mạnh vai trò môi trường, ăn uống, lối sống với sức khỏe
    - - Thuyết dịch thể – mô hình sinh lý học hệ thống đầu tiên
      - Đặt nền móng cho sinh lý bệnh học
      - Đưa sinh lý học ra khỏi mê tín, đặt nền tảng khoa học tự nhiên
      - Nhấn mạnh vai trò môi trường, lối sống đối với sinh lý con người
    - - Người tiên phong trong nghiên cứu sinh lý
      - Bác sĩ sống trong thời kỳ Hy Lạp cổ đại
  - - - Chứng minh động mạch mang máu và não bộ kiểm soát cảm giác, vận động và giọng nói
      - Xây dựng mô hình cơ thể gồm ba hệ thống: não–thần kinh, tim–động mạch và gan–tĩnh mạch
      - Đề xuất mô hình tuần hoàn máu và hô hấp mang tính hệ thống
      - Phát triển và hoàn thiện học thuyết thể dịch, gắn rối loạn dịch thể với bệnh lý cụ thể của cơ quan
    - - Hệ thống hóa y học cổ đại ở mức hoàn chỉnh nhất
      - Xác lập vai trò trung tâm của não trong cảm giác và vận động
      - Kết nối sinh lý học với bệnh lý học
      - Có ảnh hưởng sâu rộng đến y học châu Âu và Hồi giáo trong hơn một thiên niên kỷ
    - - Bác sĩ, nhà văn và triết gia người Hy Lạp
      - Nhân vật quan trọng trong sự hình thành sinh lý học phương Tây
- - - - Nghiên cứu mạch học và mô tả nhịp mạch theo chu kỳ giãn – nghỉ – co – nghỉ
      - Khẳng định tim là cơ quan trung tâm bơm máu và duy trì sự sống của cơ thể
      - Gắn sinh lý học với bệnh lý học, coi bệnh là hậu quả của rối loạn chức năng sinh lý
      - Nghiên cứu hệ giác quan và vai trò trung tâm của não trong nhận thức cảm giác
      - Đưa ra quan điểm tiến bộ về thị giác và thính giác dựa trên cơ chế vật lý – sinh học
    - - Hệ thống hóa sinh lý học và bệnh lý học trong y học cổ trung đại
      - Đặt nền móng cho sinh lý học tim mạch, thần kinh và giác quan
      - Ảnh hưởng sâu rộng đến y học Hồi giáo và châu Âu trong nhiều thế kỷ
    - - Người hệ thống hóa sinh lý học và bệnh lý học
      - Bác sĩ Hồi Giáo
  - - - Nghiên cứu cấu tạo và chức năng sinh lý của phổi trong trao đổi khí và dẫn truyền máu
      - Mô tả máu từ tâm thất phải đi qua phổi để hòa trộn với không khí trước khi về tim trái
      - Bác bỏ quan niệm cổ cho rằng máu đi trực tiếp qua vách liên thất của tim
      - Khẳng định vách tim không có lỗ thông và tim chỉ có hai tâm thất
      - Mô tả chính xác vòng tuần hoàn máu phổi nhờ quan sát giải phẫu
    - - Phát hiện và mô tả đầu tiên về tuần hoàn máu phổi
      - Bác bỏ học thuyết Galen tồn tại hơn 1.000 năm
      - Đặt nền tảng cho sinh lý học tim mạch và học thuyết tuần hoàn máu hiện đại
    - - Bác sĩ Ả Rập
      - Nhà sinh lý học tiên phong tuần hoàn máu phổi
  - - - Khôi phục việc mổ xác người để nghiên cứu cấu trúc và chức năng sinh lý của cơ thể
      - Mô tả chi tiết giải phẫu, chức năng của dạ dày, gan, hệ tiêu hóa
      - Phân tích cấu trúc và vai trò sinh lý của tim trong duy trì sự sống và tuần hoàn
      - Mô tả phổi như cơ quan hô hấp và hỗ trợ hoạt động của tim
      - Nghiên cứu cấu trúc não, não thất và vai trò của hệ thần kinh trong cảm giác và vận động
    - - Đưa giải phẫu học trở lại vị trí trung tâm của giảng dạy y khoa châu Âu
      - Kết nối chặt chẽ giải phẫu học với sinh lý học và thực hành y học
      - Nền móng cho giải phẫu học, sinh lý học thực nghiệm hiện đại
      - Thúc đẩy sự phát triển của phẫu thuật và kỹ thuật y khoa sau này
    - - Bác sĩ và nhà giải phẫu học người Ý
      - Người khôi phục giải phẫu và đặt nền tảng thực nghiệm cho sinh lý học
- - - - Phát hiện hiện tượng ức chế nhu động dạ dày khi động vật rơi vào trạng thái căng thẳng
      - Chứng minh vai trò của hệ thần kinh giao cảm phối hợp với hormone adrenaline trong phản ứng khẩn cấp “chiến đấu hoặc chạy trốn”
      - Phát triển khái niệm cân bằng nội môi
    - - Đặt nền tảng lý thuyết cho sinh lý học điều hòa hiện đại
      - Khai mở lĩnh vực nghiên cứu sinh lý học stress
      - Làm rõ mối liên hệ giữa hệ thần kinh tự chủ, hệ nội tiết và chức năng các cơ quan nội tạng
      - Ảnh hưởng sâu rộng đến sinh lý học, nội tiết học, y học lâm sàng và khoa học hành vi thế kỷ XX
    - - Người khai sinh học thuyết cân bằng nội môi và nhà tiên phong của sinh lý học stress
      - Nhà sinh lý học người Mỹ
  - - - Chứng minh mao mạch có khả năng đóng – mở chủ động
      - Chỉ ra nhu cầu oxy của mô là yếu tố chính chi phối sự mở mao mạch
      - Chứng minh vai trò của CO₂, pH và các chất chuyển hóa trong điều chỉnh lưu lượng máu mao mạch
      - Quan sát sự khác biệt số mao mạch hoạt động giữa trạng thái nghỉ ngơi và khi cơ hoạt động
      - Làm rõ cơ chế phân bố máu tối ưu để đáp ứng nhu cầu trao đổi chất của mô
    - - Phát hiện và mô tả cơ chế điều hòa vận động mao mạch, hoàn thiện hiểu biết về tuần hoàn vi thể
      - Giải thích cách cơ thể phân phối máu tối ưu theo nhu cầu chuyển hóa của mô
      - Đặt nền tảng cho sinh lý học vận động, sinh lý học tim mạch vi thể và y học thể thao
      - Góp phần chuyển sinh lý học từ mô tả sang giải thích cơ chế điều hòa dựa trên thực nghiệm định lượng
    - - Nhà sinh lý học người Đan Mạch
      - Cha đẻ của sinh lý học vi tuần hoàn
  - - - Nghiên cứu cơ chế tiết dịch tiêu hóa, đặc biệt là sự tiết nước bọt và dịch vị ở chó
      - Đưa ra khái niệm phản xạ có điều kiện
      - Phát hiện sự tiết dịch phụ thuộc vào nhiều tín hiệu khác nhau
      - Nghiên cứu sang hoạt động của vỏ não và cơ chế thần kinh điều khiển hành vi
    - - Người khai sinh học thuyết phản xạ có điều kiện, đặt nền tảng cho sinh lý học thần kinh cao cấp
      - Chứng minh mối liên hệ chặt chẽ giữa hoạt động thần kinh trung ương và chức năng sinh lý của các cơ quan nội tạng
      - Đưa phương pháp thực nghiệm khách quan, định lượng vào nghiên cứu hành vi và hoạt động thần kinh
    - - Nhà sinh lý học, tâm lý học và thầy thuốc người Nga
      - Người khai sinh học thuyết phản xạ có điều kiện và sinh lý học thần kinh cao cấp
  - - - Lần đầu ghi điện thế động nội bào ở sợi trục khổng lồ mực ống
      - Phát triển kỹ thuật kẹp điện thế để đo riêng các dòng ion
      - Chứng minh Na⁺ đi vào nhanh và bất hoạt sớm, K⁺ đi ra chậm
      - Xây dựng mô hình Hodgkin–Huxley mô tả cơ chế ion của điện thế hoạt động
    - - Đặt nền móng cho điện sinh lý học thần kinh hiện đại
      - Mô hình Hodgkin–Huxley trở thành cơ sở cho nghiên cứu và mô hình hóa neuron
      - Mở đường cho các kỹ thuật ghi điện tiên tiến như patch-clamp
    - - Sir Alan Hodgkin
        
        Nhà sinh lý học, vật lý sinh học người Anh
        
        Người đặt nền móng cho sinh lý học thần kinh hiện đại
      - Sir Andrew Fielding Huxley
        
        Nhà sinh lý học người Anh
        
        Người đặt nền móng cho sinh lý học thần kinh hiện đại
  - - - Friedrich Miescher: phát hiện DNA (nuclein) trong nhân tế bào, mở đầu nghiên cứu di truyền học
      - Phoebus Levene: xác định DNA/RNA được cấu tạo từ các nucleotide
      - Erwin Chargaff: đề ra quy tắc A-T, G-C, cung cấp manh mối về cấu trúc DNA
      - Rosalind Franklin: thu được ảnh nhiễu xạ tia X cho thấy DNA có dạng xoắn
      - Maurice Wilkins: góp phần nghiên cứu cấu trúc DNA bằng nhiễu xạ tia X
      - Watson & Crick: đề xuất mô hình xoắn kép DNA, giải thích cơ chế di truyền
    - - Hiểu bản chất phân tử của sự sống
      - Làm rõ cơ chế sao chép, phiên mã và dịch mã, giải thích cách tế bào duy trì và biểu hiện chức năng
      - Giải thích quá trình sinh trưởng, phát triển và biệt hóa tế bào ở cơ thể sống
      - Tiền đề giải thích nguyên nhân di truyền của các rối loạn sinh lý và bệnh lý
      - Đặt nền tảng cho sinh lý bệnh và y học hiện đại
    - - Erwin Chargaff (1905-2002), nhà hóa sinh người Mỹ gốc Ukraina
      - Rosalind Franklin (1920-1958), nhà khoa học người Anh
      - Phoebus Levene (1869-1940), nhà hóa học người Mỹ
      - Maurice Wilkins (1916-2004), nhà vật lý sinh học người Anh
      - Friedrich Miescher (1844-1895), nhà nghiên cứu người Thụy Sĩ
      - James Watson (1928-2025), nhà di truyền học và vật lý sinh học người Mỹ
      - Francis Crick (1916-2004), nhà vật lý sinh học người Anh
- - - - Mô tả ống sống, gợi ý vai trò cảm giác vị giác đối với chất béo
      - Đề cập hiện tượng nhu động trong hệ tiêu hóa
      - Một trong những người đầu tiên mô tả viêm ruột thừa lâm sàng
    - - Lần đầu xác lập sinh lý học như một lĩnh vực nghiên cứu độc lập
      - Đặt nền tảng thuật ngữ “physiology” cho sinh lý học hiện đại
      - Hệ thống hóa y học Trung cổ, kết nối sinh lý học, bệnh lý học và điều trị học
    - - Bác sĩ người Pháp
      - Người khai sinh thuật ngữ “physiology”
  - - - Minh họa giải phẫu chính xác, đánh dấu bước tiến lớn của giải phẫu học trực quan
      - Nhấn mạnh vai trò của mổ xẻ và quan sát trực tiếp cơ thể người trong nghiên cứu y học
      - Sửa hơn 200 sai sót trong giải phẫu của Galen
    - - Đưa giải phẫu học thành môn học nền tảng trong đào tạo y khoa
      - Đặt nền móng cho khoa học quan sát thực nghiệm, ảnh hưởng sâu rộng đến sinh lý học và y học hiện đại sau này
    - - Bác sĩ, nhà giải phẫu học xứ Brabant (nay thuộc Hà Lan)
      - Cha đẻ giải phẫu người hiện đại
  - - - Nghiên cứu “mồ hôi không nhận thấy được” và cân bằng vật chất của cơ thể bằng phương pháp cân định lượng trong thời gian dài
      - Khảo sát chuyển hóa cơ bản thông qua đo lường lượng thức ăn đưa vào và lượng chất thải bài tiết ra
      - Tiến hành sinh lý học thực nghiệm bằng các dụng cụ đo như ghế cân, máy đo mạch và nhiệt kế lâm sàng sơ khai
    - - Bác sĩ, nhà sinh lý học người Ý
      - Nhà tiên phong của sinh lý học định lượng
    - - Người đầu tiên nghiên cứu có hệ thống chuyển hóa cơ bản và khái niệm “mồ hôi không nhận thấy được”
      - Đưa đo lường và định lượng chính xác vào sinh lý học bằng các dụng cụ y học
      - Kết hợp y học với cơ học và toán học, đặt nền tảng cho sinh lý học định lượng và sinh lý học thực nghiệm hiện đại
  - - - Chứng minh tim hoạt động như một bơm cơ học
      - Khẳng định máu lưu thông liên tục trong một hệ tuần hoàn kín từ tim qua động mạch, mao mạch và trở về tim qua tĩnh mạch
      - Làm rõ cơ chế tâm thu và tâm trương của tim, bác bỏ quan niệm máu bị tiêu hao trong cơ thể
      - Suy luận sự tồn tại của mao mạch nối động mạch và tĩnh mạch
    - - Đặt nền tảng khoa học cho sinh lý học tim mạch và học thuyết tuần hoàn máu hiện đại
      - Đưa thí nghiệm, đo lường và quan sát trực tiếp vào nghiên cứu sinh lý học, chuyển ngành này sang hướng thực nghiệm
    - - Bác sĩ, nhà sinh lý học người Anh
      - Cha đẻ của sinh lý học tim mạch hiện đại
  - - - Cơ chế vận động của cơ và xương
      - Phân tích hoạt động của tim và tuần hoàn máu
      - Giải thích hô hấp như quá trình cơ học của lồng ngực và phổi
    - - Sáng lập trường phái sinh lý học cơ học
      - Đưa sinh lý học từ mô tả, triết học đến định lượng, thực nghiệm
    - - Nhà toán học, vật lý học và sinh lý học người Ý
      - Người sáng lập trường phái sinh lý học cơ học
  - - - Nghiên cứu cấu trúc vi thể của phổi bằng kính hiển vi
      - Phát hiện hệ mao mạch, chứng minh sự liên kết động, tĩnh mạch
      - Làm rõ mối liên hệ giữa cấu trúc mô và chức năng sinh lý
      - Nghiên cứu phôi học
      - Nghiên cứu cấu trúc vi thể của thực vật và côn trùng
    - - Mở ra lĩnh vực sinh lý học vi thể
      - Thiết lập mối liên hệ cấu trúc mô và chức năng sinh lý cơ quan
      - Đặt nền tảng cho sự hình thành sinh lý học hiện đại
    - - Bác sĩ, nhà sinh lý học người Ý
      - Người tiên phong nghiên cứu mô học và sinh lý học vi thể