Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Қазақстан «Қайта құрудың» бастапқы кезеңінде (1985–1987 жж.) - Coggle…
Қазақстан «Қайта құрудың» бастапқы кезеңінде (1985–1987 жж.)
I. ТАРИХИ КОНТЕКСТ (алғышарттар)
КСРО-дағы жалпы дағдарыс
1970–80 жж. – экономикалық тоқырау (стагнация)
Өндірістің төмендеуі, жоспарлы экономиканың тиімсіздігі
Тауар тапшылығы, инфляцияның жасырын өсуі
Бюрократия, жемқорлық, «көлеңкелі экономика»
👉 Салдары: Жүйені реформалауға объективті қажеттілік туды.
Билікке жаңа басшының келуі
1985 ж. наурыз – Михаил Горбачёв КОКП Бас хатшысы болды
Ұраны:
«Жеделдету» (ускорение)
«Қайта құру» (перестройка)
«Жариялылық» (гласность)
👉 Маңызы: Кеңес жүйесін ішінен жаңарту талпынысы басталды.
II. «ҚАЙТА ҚҰРУДЫҢ» БАСТАПҚЫ БАҒЫТТАРЫ (1985–1987)
Экономикалық жеделдету саясаты
Мақсат: өндірісті тез көтеру
Негізгі бағыттар:
ауыр өнеркәсіпке басымдық
ғылым мен техниканы өндіріске енгізу
👉 Нәтиже:Жүйе өзгермей, тек «қысыммен» жылдамдату нәтиже бермеді.
Антиалкогольдік науқан (1985 ж.)
Арақ-шарап сатуға шектеу
Жүзімдіктер жойылды
Тәртіп күшейтілді
👉 Қазақстанда:
Бюджетке түсетін табыс азайды
Көлеңкелі ішімдік өндірісі өсті
Халықтың наразылығы күшейді
👉 Салдары: Экономикалық және әлеуметтік кері әсер.
Кадрлық саясаттағы өзгерістер
«Ескі кадрларды» ауыстыру басталды
Орталықтан жіберілген басшылар көбейді
👉 Қазақстанда:
Ұлттық кадрлар ескерілмеді
Бұл кейін Желтоқсан оқиғасына алғышарт болды
III. САЯСИ ЖАҢАРУДЫҢ БАСТАПҚЫ ҚАДАМДАРЫ
Жариялылықтың басталуы (гласность)
Бұрын жабық тақырыптар ашыла бастады:
репрессиялар
ашаршылық
Алаш қайраткерлері
Сталин кезеңі
👉 Қазақстанда:
Тарихи әділеттілікті қалпына келтіру үдерісі басталды
Қоғамда ұлттық сана ояна бастады
Сын айту мәдениетінің пайда болуы
Газет-журналдарда сын мақалалар
Партияны, жергілікті басшыларды сынау
👉 Маңызы:Қорқыныш азайды, азаматтық белсенділік өсті.
IV. ҚАЗАҚСТАНҒА ТӘН ЕРЕКШЕ КӨРІНІСТЕР
1986 ж. Желтоқсан оқиғасы – басты түйін
1986 ж. 16 желтоқсан –Д.Қонаевтың орнына Г.Колбиннің тағайындалуы
Колбин – Қазақстанда жұмыс істемеген, жергілікті емес кадр
👉 17–18 желтоқсан – Алматыда жастардың бейбіт наразылығы
Талаптары:
Әділеттілік
Ұлттық кадрларды құрметтеу
Өз тағдырын өзі шешу
👉 Нәтижесі:
Күшпен басылды
Жастар қуғындалды, оқудан шығарылды
Бірақ ұлттық сананың оянуына серпін берді
Ұлттық мәселелердің көтерілуі
Тіл мәселесі
Тарихты қайта қарау
Ұлттық мәдениетті қорғау
👉 Қорытынды:Қайта құру Қазақстанда тек экономикалық емес, ұлттық қозғалысқа айнала бастады.
V. ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖАҒДАЙ
Тұрмыстық қиындықтар
Тауар тапшылығы
Ұзын-сонар кезектер
Жалақының құнсыздануы
👉 Халықтың көңіл-күйі:
Үміт + күмән
Өзгеріс күту + сенімсіздік
Экологиялық мәселелердің ашылуы
Семей полигоны
Арал теңізі проблемасы
👉 Бұрын айтылмаған тақырыптар ашық талқылана бастады.
VI. СЕБЕП–САЛДАР БАЙЛАНЫСЫ (логикалық тізбек)
КСРО дағдарысы
→ Горбачёв билікке келді
→ Қайта құру басталды
→ Жариялылық, кадрлық өзгерістер
→ Ұлттық мәселелердің көтерілуі
→ Желтоқсан 1986
→ Қазақстандағы ұлттық сананың серпілісі