Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ZELULAREN ZITOPLASMA - Coggle Diagram
ZELULAREN ZITOPLASMA
ZITOESKELETOA
Harizpi proteiko luze eta mehez eratutako sarea. Zitoplasman hedatzen da.
Zelularen forma mantentzen du.
Zatiketa zelularrean parte hartzen du.
Mintzaren inguruan egoten ohi da.
Etengabe sortzen dago.
3 motatako harizpiak, taimainaren arabera.
Aktina harizpia:
Mehea eta aktina proteina du. Muskuluen uzkurdura eragin.
Mikrotubuluak:
Tubulina proteina dute. Besikulu eta organuluen garraioa. Zilio eta flagelo eratu.
Hairzpi ertainak:
Ugariak. Tentsio handiko zeluletan eta epitolio zelularran.
MINTZ BAKARREKO ORGANULUAK
Endomintzen sistema
Zelula eukariotek mintz plasmatikoaz aparte beste mintz batzuk eduki ditzakete → Endomintzen sistema
Bakuoloak
Animali zeluletan txikiak dira. Berriz, landare zelula handietan handiak dira, gazteetan txikiak.
Biltegi funtzioa: Erreseba substantziak biltzen ditu (pigmentu, hondakin...)
Turgentzia mantentzen du eta zelulak lisosomik ez balu, bakuoloak bere funtzioa egingo luke (hidrolisia)
Peroxisomak
Barruan oxidazio entzimak (katalasak, peroxidasak) dituzten organulu txikiak.
O2-ren kontrolaketan, molekulen oxidazioan eta lipidoen sintesian parte hartzen dute.
Lisosomak
Biomolekulen hidrolisia egiten dituzten entzimak gordetzen dute. (hidrolasa). Lisosomen barrua azidoa da eta glukoproteinen geruza du entzimak apur ez dadila.
- PRIMARIOAK
: Gemazioz eratuak. Entzima hidrolitiko. 2 bide jarraitu ditzakete.
Lisosoma sekundario bihurtu.
Zelularen digestio egiten du; zelula kanpotik ekarritako materialena eta barruko materialena.
Digeritutako materiala berrerabili edo kanpora dezake.
Kanporatu izatea.
SEKUNDARIOAK
: Primario bat materia batekin elkartuz sortzen da.
Heterolisosoma: Materia exogeno badu
Autolisosoma: Materia endogeno badu
Golgi aparatua
Disko itxura duen zisterna eta besikulu multzoa. Bi zati ditu.
CIS aldea
: Ingurunean besikulu asko. Besikuluak Err. End.tik gemazioz askatzen dira eta lehen zisternarekin lotzen da.
Molekulak alde batetik bestera doaz CIS-TRANS norantzan. Err. End.an sortutako molekulak aldatu, garraiatu eta kanporatzen ditu.
Amaieran eratutako besikuluak lisiomak eratu ditzakete edo substantziak metatu ditzakete. Glukolipido, glukoproteina eta polisakaridoak sinetizatzen ditu.
TRANS aldea
: Mintzatik hurbil. Gemazioz iraitz eta kanporatze besikuluak aksatzen dira.
Erretikulu endoplasamtikoak
Sare bat da: tubuluz eta zisternez eratua. Mintz plasmatikoaren egitura berdina du.
Erretikulu endoplasmatiko leuna
Erribosomik ez. Lipidoak sintetizatu eta bildu. Pigmentuak sortu eta uzkurdura eragin.
Erretikulu endoplasmatiko pikortsua
Erribosomak. Glukoproteinak sortu. Mintz proteikoa sortu.
MINTZIK GABEKO ORGANULUAK
Zentriolo eta zentrosoma
Soilik animali zeluletan. Organulu zilindriko laburrak. 9 mikrotubuloz osatuta dago. Zentriolo parea diplosoma deitzen da, matrize izeneko gai batez inguratua.
Mitosian parte hartu
Ardatz mitotikoa, flageloa eta zilioa eratu
Erribosomak
Esferikoak. Txikiak. Proteina erribosomiko bat + RNAr = Erribosoma.
RNAm (mezularia) irakurtzen du. Zitosolean aske egon daiteke edo ➔
Sare endoplasmatikoari lotuta
Mintz nuklearrean
Mitokondriaren matrizean
Kloroplastoen estrometan
Proteinen sintesia egiten dute. mRNA kate bateko nukleotido aminoazido sekuentzia batera itzultzen du. Kate bat baino gehiago itzuli ditzake aldi berean
Zilioa eta flageloa
Luzapen higikorrak. Mikrotubuloz osatuak.
ZILIOAK
Laburrak. Ugariak. Atzetik aurreko higidura. Zelula inguruan dagoen likidoa mugitu.
FLAGELOAK
Luzeak. Bakarrak. Uhin-higidura. Lokomozioa eragin.
MINTZ BIKOITZEKO ORGANULUAK
Mitokondrioak
Energia eskaintzen duten erreakzioak hemen burutzen dira. Zelula baten mitokondrio multzoa: Kondrioma
Forma aldakor: Esferikoak, zilindriko edo luzeak
Kopuru aldakor: Zelula bat gero eta energi gehiago behar, mitokondrio gehiago edukiko ditu.
Arnasketa zelularra egiten du; Glukosa O2.rekin CO2 eta ura oxidatzeko prozesua. ATP sortzeko.
C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + ATP
Mitokondrio baten barneko egitura.
Matrizea
3 more items...
Barruko mintza
1 more item...
Kanpoko mintza
1 more item...
Mintzen arteko eremu
1 more item...
MITOKONDRIOEN ETA KLOROPLASTOEN ARTEKO BERDINTASUNAK ETA DESBERDINTASUNAK
2 more items...
Plastoak
Kromoplastoak
: Argiaren bidez pigmentuak bildu.
Leukoplastoak
: Ez du pigmenturik. Hemen biltzen diren substantziak energia bezala erabili.
Kloroplastoak
Kolore berdeko klorofila dute. Barruko mintzak ez du gandorik.
Barruko espazioak estroma du izena. Hemen tilakoide izeneko disko itxura duten hormak daude eta hauek grana izeneko multzoetan biltzen dira.
Barruko tilakoide bakoitzeak eremu tilakoidal bat dago.
Estroma
: DNA, entzimak, erribosomak, almidoia.
Mintza
: Ez du kloroplastorik. Hialoplasma eta kloroplastoen arteko garraioa egiteko proteinak eta lipidoak
Mintz tilakoidala:
Lipidoak, proteinak eta pigmentuak. Elektroiak garraiatzeko proteinak (ATPsintetasak)
1 more item...
FUNTZIOAK ETA EZAUGARRIAK
Mintz plasmatiko eta nuklearraren artean dagoen espazioa. Zitosola, hialoplasma eta organuluak eratzen dute. Dispertsio koloidal bat da; Gatzak, molekulak, RNA eta entzimak aurki daitezke.
Tanpoi funtzioa du aa eta gatzei esker.
Ardatz mitotikoa eratzen du
Erreakzio metabolikoak gertatzen dira
Organuluak sostengatzen ditu.
