Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
6 cặp phạm trù của phép duy vật biện chứng, Cái chung và cái riêng, Nội…
-
Cái chung và cái riêng
Khái niệm
Cái chung là phạm trù triết học dùng để chỉ những mặt, những thuộc tính không những có ở một sự vật, hiện tượng mà còn lặp lại trong cái riêng
Cái riêng (cái đặc thù) là một phạm trù triết học dùng đề chi một sự vật, hiện tượng riêng lẻ nhất định
Mối quan hệ
-
Trong những điều kiện nhất định, cái riêng lẻ có thể chuyển hoá thành cái chung và cái chung cũng có thể chuyển hoá thành cái riêng lẻ
-
-
Ý nghĩa
Chỉ có thể tìm cái chung trong cái riêng ở trong các sự vật, hiện tượng cụ thể
-
Nội dung và hình thức
Mối quan hệ
-
Nội dung và hình thức có mỗi liên hệ chặt chẽ với nhau, có tính thống nhất biện chứng với nhau
-
Ý nghĩa
-
Trong hoạt động thực tiển, cần phải phát huy sự sáng
tạo trong việc sử dụng hình thức, đối với nội dung cần chọn ra một hình thức phù hợp
Nên có sự đổi mới trong việc sử dụng hình thức, thay đôi những hình thức không còn phù hợp với nội dung, tránh càn trở sự phát triển của nội dung
Khái niệm
Nội dung là tổng hợp tất cả những mặt, những yếu tố tại nên sự vật, hiện tượng.
Hình thức là phương thức tồn tại và phát triển của sự vật, hiện tượng, là hệ thống các mối liên hệ tương đổi bền vững giữa các yếu tố của sự vật đó
Tất nhiên và ngẫu nhiên
Mối quan hệ
Đều tồn tại khách quan trong hiện thực, có vai trò nhất định đối với sự phát triển của sự vật và hiện tượng và trong đó tất nhiên giữ vai trò quyết định
Tất nhiên quy định ngẫu nhiên, ngẫu nhiên là hình thức biểu hiện, là cái bổ sung cho tất nhiên
-
Tất nhiên chi phối sự phát triển của sự vật, hiện tượng, còn ngẫu nhiên có thể làm cho sự phát triển ấy diễn ra nhanh hay chậm
Khái niệm
Tất nhiên là cái do mỗi liên hệ bản chất, những nguyên nhân cơ bản bên trong sự vật, hiện tượng quy định và trong những điều kiện nhất định phải xảy r đúng như thể chứ không thể khác được
Ngẫu nhiên là cái do mỗi liên hệ không bản chất, do những nguyên nhân, hoàn cảnh bên ngoài quy định, có thể xuất hiện hoặc không xuất hiện, có thể xuất hiện thế này hoặc thế khác
Ý nghĩa
Nên có sự đồi mới trong việc sử dụng hình thức, thay đồi những hình thức không còn phù hợp với nội dung, tránh cản trở sự phát triên của nội dung
Cái tất nhiên đi liền với bàn chất sự vật, còn ngẫu nhiên thì không. Các hoạt động thực tiền phải dựa vảo cái tất nhiên nhưng mà cũng không được bỏ qua hoàn toàn cái ngẩu nhiên
Nguyên nhân và kết quả
Mối quan hệ
Nguyên nhân sinh ra kết quả, nguyên nhân xuất hiện trước kết quả
Nguyên nhân và kết quả có thể thay đổi vị trí cho nhau, và ảnh hướng tới nhau
Khái niệm
Nguyên nhân là sự tương tác giữa các mặt trong một sự , vật, hiện tượng hoặc giữa các sự vật, hiện tượng với nhau gây nên những biến đồi nhất đinh nào đó
Kết quả là những biến đồi xuất hiện do sự tác động lẫn nhau của các mặt trong một sự vật, hiện tượng hoặc giữa các sự vật, hiện tượng với nhau gây ra
Ý nghĩa
Một nguyên nhân có thể dẫn tới nhiều kết quả, một kết quả có thể do nhiều nguyên nhân gây nên, nên trong nhận thức và thực tiễn cần có cách nhìn toàn diện
Mối liên hệ nhân quả có tính khách quan nên ta cần phải tìm nguyên nhân của sự vật, hiện tượng dẫn đến kết quả trong thể giới hiện thực khách quan
Mối liên hệ nhân quả bao gồm tính chất yếu, tính khách quan và tinh phô biển nên cần phải phân biệt chính xác các loại nguyên nhân để đưa ra phương án giải quyết phù hợp với từng môi trường cụ thể
Bản chất và hiện tượng
Mối quan hệ
Bản chất là cái chung nhất, còn hiện tượng là cái riêng biệt, phong phú hơn và đa dạng hơn
Bản chất và hiện tượng đều tồn tại khách quan, hai mặt vừa thống nhất vừa đối lập trong mỗi sự vật
-
Khái niệm
Hiện tượng là sự biểu hiện của những mặt, những mỗi liên hệ tất nhiên tương đối ổn định ở bên ngoài, mặt dễ biến đổi hơn và là hình thức biểu hiện bản chất của sự vật hiện
Bản chất là phạm trù triết học chi tổng hợp tất cả các mặt các mỗi liên hệ tất nhiên, tương đối ổn định ở bên trong sự vật, quy định sự vận đọng và phát triển của sự vật đó
Ý nghĩa
Muốn nhận thức được bản chất của sự vật, hiện tượng thì phải xuất phát từ quá trình thực tế, phải đi sâu vào bản chất của sự vật và cần phải trài qua nhiều hiện tượng khác mới nhận thức đúng được bản chất
Bản chất phản ánh tính tất yêu, tính quy luật nên trong nhận thức và thực tiễn cần phải căn cứ vào bản chất chứ không cần cứ vào hiện tượng mới có thể đánh giá đầy đủ, chính xác về sự vật
Khả năng và hiện tượng
Mối quan hệ
Trong cùng những điều kiện nhất định, một sự vật có thể tồn tại nhiều khả năng
Để khả năng trở thành hiện thực, cần phải có một tập hợp các điều kiện
Khả năng và hiện thực luôn tồn tại trong mối quan hệ chặt chẽ, không thể tách rời và luôn chuyển hóa lẫn nhau.
Để khả năng trở thành hiện thực, cần có những yếu tố khách quan và chủ quan.
Ý nghĩa
Cần phân biệt giữa cái khả năng và cái không khả năng, đồng thời dựa vào hiện thực để xác định phương hướng hành động trong thực tiễn
Trong đời sống, việc biến khả năng thành hiện thực giúp con người phát huy tính năng động và sáng tạo chủ quan, từ đó thúc đẩy sự phát triển của xã hội.
Khái niệm
Khả năng là cái chưa có, nhưng nhất định sẽ có, sẽ xảy ra khi có những điều kiện thích hợp tương ứng
Hiện thực là cái đang có, đang tồn tại thực sự, bao gồm tất cả những gì đang hiện hữu
-
-
-
-
-
-