Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
แผนผังความคิดเรื่อง นมัสการมาตาปิตุคุณ และนมัสการอาจริยคุณ - Coggle…
แผนผังความคิดเรื่อง นมัสการมาตาปิตุคุณ
และนมัสการอาจริยคุณ
ลักษณะคำประพันธ์
แต่งด้วยค่าประพันธ์ประเภท อินทรวิเชียรฉันท์ ๑๑
หนึ่งบทมี ๒ บาท บาทละ ๑๑ คำ
วรรคหน้ามี ๔ คำ วรรคหลังมี 5 คำ
บังคับคำครุ ลหุ
ผู้แต่ง
พระยาสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร)
ที่มา
บทประพันธ์เรื่อง “นมัสการมาตาปิตุคุณ” และ “นมัสการอาจริยคุณ” เป็นผลงานของ พระยาศรีสุนทรโวหาร นักปราชญ์สำคัญในสมัย รัชกาลที่ 5 รวบรวมอยู่ในหนังสือเรียน ภาษาไทย เล่ม 3 ภาคเบ็ดเตล็ด มีจุดมุ่งหมายเพื่อปลูกฝังคุณธรรมด้าน ความกตัญญูกตเวที ให้ตระหนักถึงพระคุณของ บิดามารดาและครูอาจารย์
บทประพันธ์ทั้งสองเรื่องแต่งด้วย อินทรวิเชียรฉันท์ 11 ดัดแปลงแนวคิดจากคำนมัสการใน ภาษาบาลี มีลักษณะไพเราะ สง่างาม และแสดงถึงความชำนาญด้านการประพันธ์ อีกทั้งยังมีคุณค่าทั้งทางวรรณศิลป์ ภาษาไทย และจริยธรรม อันเป็นพื้นฐานสำคัญของสังคมไทย
คุณค่า
คุณค่าด้านวรรณศิลป์
การสรรคำ
ใช้ถ่อยคำภาษาที่เรียบง่าย อ่านแล้วเข้าใจง่าย
คำศัพท์ยาก
คุณานันท์ แปลว่า บุญคุณมหาศาล
บูชาโนช แปลว่า ควรบูชา
อนุสาสน์ แปลว่า สั่งสอน
การเล่นเสียง เล่นคำ
สัมผัสสระ
ผู้กอบนุกูลพูน
กูล - พูน
สัมผัสพยัญชนะ
ก็ บ เทียบ บ เทียมทัน
เทียบ - เทียม - ทัน
สัมผัสสระ
ผู้กอบนุกูลพูน
กูล - พูน
การเล่นคำ
เป็นการเลือกดึงที่ออกเสียงเหมือนกัน ใช้คำอื่น แทรกลงไป ให้การออกเสียงเกิดความ คมคายและมีความหมายที่น่าสนใจ เกิดความ ไพเราะ
คำว่า เทียบเทียม น่ามา
แยกเป็น ๒ ค่า น่าคำว่า บ มาแทรกได้เป็น บ เทียบ บ เทียม
การใช้โวหารภาพพจน์
อติพจน์
คุณส่วนนี้ควรนับ ถือว่าเลิศ ณ แดนไตร
กล่าวเกินจริงว่าพระคุณเป็นเลิศทั้ง3โลก
อุปลักษณ์
เปรียบหนักชนกคุณ ชนนีคือภูพา
เปรียบเทียบบุญคุณของพ่อแม่ว่าหนหนมากมายกว่าผาหรือภูเขาและยิ่งใหญ่เทาพสุน
ปฏิพากย์
ยังทราบก็ให้ทราบ ทั้งบุญบาปทุกสิ่งขัน
คำขัดแย้งกัน บาป - บุญ
คุณค่าด้านเนื้อหา
บทนมัสการมาตาปิตุคุณ
มีการกล่าวถึงบทบาทหน้าที่ของพ่อแม่ที่เลี้ยงดูลูก จนเติบใหญ่ ตลอดจนความยิ่งใหญ่ของบุญคุณพ่อแม่และปิดท้ายด้วยการสอนให้เด็กๆ รู้จักกตัญญ รู้คุณต่อผู้ให้กำเนิด
บทนมัสการอาจาริยคุณ
บทนมัสการอาจาริยคุณ กล่าวถึงบทบาทหน้าที่ของครู อาจารย์ที่สั่งสอนและให้ความรู้ทั้งทางธรรมและทาง โลก ตามด้วยการกล่าวถึงบุญคุณของคุณครู ซึ่งเด็ก ๆ ควรเคารพและขอบคุณเป็นอย่างยิ่ง
คุณค่าด้านสังคม
วรรณคดีเรื่องนี้มีจุดเด่นในการสะท้อนให้เห็นภาพ สังคมในอดีตและยังจรรโลงสังคมอีกด้วย น่าไป ประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน เพื่อให้ผู้อ่านสามาร ประจักษ์ในคุณค่าของชีวิตได้นำแง่คิดและ ประสบการณ์จากเรื่องที่อ่านไปใช้ในการดำเนินชีวิต หรือแนวปฏิบัติเป็นการในการแก้ปัญหา
ข้อคิด
บิดามารดาเป็นพรหมของบุตร ทำหน้าที่อบรมทั้ง สอนและเลี้ยงดูบุตรจนเติบโต ดังนั้นผู้ที่เป็นบุตรจึง ควรสำนึกในบุญคุณของท่านทั้งสอง และปฏิบัติต่อท่านเพื่อให้ท่านมีความสุขทั้งกายและใจ ครูอาจารย์เป็นผู้อบรมสั่งสอนศิษย์ต่อจากบิดา มารดา ท่าให้ศิษย์มีความรู้ สามารถนำไปใช้ดำเนิน ชีวิต ดังนั้นผู้ที่เป็นศิษย์จึงควรยกย่องและเคารพเชื่อฟังคำสั่งสอนของครู
การนำมาประยุกใช้ในชีวิตประจำวัน
ปฏิบัติต่อพ่อแม่และครูด้วยความรัก ความเคารพ และความกตัญญอย่างสม่ำเสมอ เพื่อตอบแทน พระคุณที่ท่านได้มอบให้