Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Chương 3: Chủ nghĩa duy vật lịch sử - Coggle Diagram
Chương 3: Chủ nghĩa duy vật lịch sử
Lực lượng sản xuất
Khái niệm: Lực lượng sản xuất là phương thức kết hợp giữa người lao động và tư liệu sản xuất, tạo ra sức lao động và năng lực thực tiễn làm biến đổi các yếu tố vật chất tự nhiên theo nhu cầu nhất định của con người và xã hội
Kết cấu lực lượng sản xuất
Người lao động
yếu tố hàng đầu giữ vai trò quyết định
trực tiếp sử dụng công cụ và phương pháp
Tư liệu sản xuất
Tư liệu lao động
là cái mà con người dùng để tác động lên đối tượng lao động nhằm biến đổi đối tượng lao động thành các sản phẩm
công cụ lao động: là yếu tố động nhất, biểu hiện năng lực thực tiễn của con người. vd: cái cuốc, máy gặt, máy kéo
phương tiện lao động: đường xá, phương tiện giao thông
Đối tượng lao động
là những cái mà con người dùng công cụ lao động để tác động vào chúng nhằm tạo ra sản phẩm
đối tượng lao động có sẵn trong tự nhiên: rừng, tôm, cá
đối tượng lao động đã qua chế biến: xi măng, điện
Khoa học có vai trò quan trọng, dần trở thành nguyên nhân trực tiếp biến đổi cả sản xuất và đời sống và được coi là đặc trưng của lực lượng sản xuất hiện đại
Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất
LLXS quyết định QHSX
Lực lượng sản xuất nào thì quan hệ sản xuất đó, khi lực lượng sản xuất thay đổi thì quan hệ sản xuất cũng phải thay đổi cho phù hợp
Thời kì nguyên thủy: trình độ con người thấp, công cụ laoo động thô sơ --> năng suất thấp --> công hữu, phân phối bình đẳng
Ngày nay: con người có kĩ năng, tri thức, công cụ lao động là máy móc hiện đại --> năng suất tăng --> tư hữu về tư liệu và phân phối theo khả năng
QHSX tác động trở lại LLSX
phù hợp --> đem lại năng suất, chất lượng
diễn ra theo hai chiều hướng: thúc đẩy và kìm hãm (lỗi thời hoặc quá tiên tiến)
vd: người quan lý đưa ra hình thức phù hợp, đảm bảo lợi ích của người lao động --> kích thích phát huy tài năng
Đấu tranh giai cấp là động lực cho sự phát triển xã hội
Cơ sở: xuất hiện và tồn tại trong một xã hội có giai cấp
Biểu hiện
mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất được biểu hiện ra thành mâu thuẫn lợi ích giữa giai cấp thống trị và giai cấp bị trị
giai cấp thống trị tìm cách duy trì quan hệ sản xuất cũ --> bảo vệ lợi ích
giai cấp bị trị tìm cách phá vỡ quan hệ sản xuất cũ mở đường cho lực lượng sản xuất phát triển
Vai trò
giải quyết mâu thuẫn cơ bản --> thúc đẩy xã hội phát triển
QHSX xác lập phù hợp LLSX
Cải tạo xã hội, xóa bỏ lạc hậu --> cái mới tiên tiến phát triển
cải tạo giai cấp cách mạng để có năng lực lãnh đạo xã hội
lĩnh vực văn hóa, tư tưởng, nghệ thuật, đạo đức phát triển phù hợp
Công cụ sắc bén giải quyết mâu thuẫn giữa LLSX và QHSX --> hình thái kinh tế xã hội mới
ví dụ: đấu tranh trong xã hội tư bản hiện đại giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản
Mối quan hệ biện chứng giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội
Tồn tại xã hội quyết định nội dung, tính chất, đặc điểm, xu hướng vận động, sự biến đổi và sự phát triển của các hình thái ý thức xã hội. vd: mua hàng trực tiếp --> trực tuyến
Ý thức xã hội có tính độc lập tương đối: có thể tác động trở lại mạnh mẽ đối với tồn tại xã hội mà đặc biệt có thể vượt trước tồn tại xã hội. vd: dn đầu tư vào dịch vụ giao hàng và thanh toán