Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
MAYA - Coggle Diagram
MAYA
Xã hội
Quý tộc: nghi lễ, lịch pháp, ghi chép, quản lý lao động
Tôn giáo: thần nông nghiệp, mưa, mặt trời, thiên văn, Popol Vuh
Chính trị: cách thành bang độc lập (Tikal, Calakmul, Copan, Palenque)
Nghi lễ: hiến tế máu, hiến sinh, nghi lễ vương quyền
-
-
Thành tựu
Chữ viết: hieroglyph phức tạp, bia đá, codex (Dresden Codex)
Khoa học: lịch Tzolk'in - Haab - Long Count, thiên văn chính xác
Kiến trúc: kim tự tháp bậc thang, đền, cung điện, sân bóng, Caracol
Toán học: hệ cơ số 20, số 0
Nghệ thuật: bích họa, phù điêu, gốm, màu "Maya Blue"
Kinh tế: nông nghiệp (ngô, cacao), cacao làm tiền, thương mại (jade, obsidian, muối, lông chim)
Hình thành - phát triển
Cổ điển (250 - 900): Tikal, Copan, Palenque; kim tự tháp, chữ viết, thiên văn, nghệ thuật
Hậu cổ điển (900 - 1500): Bắc Yucatan phát triển, Nam suy giảm
Tiền cổ điển (2000 TCN - 250): làng nông nghiệp, gốm, nghi lễ sơ khai
Quan hệ
Teotihuacan: kiến trúc talud-tablero, rắn lông vũ, chiến binh; ngoại giao - chính trị
Zapotec (Monte Alban): gốm, cacao, obsidian, giao lưu nghi lễ
Gulf Coast: cacao, vỏ sò, gốm Veracruz, sân bóng, thần mưa
Tây Mexico: gốm Plumbate, công cụ đồng (Chichen Itza, Mayapan)
Khái niệm
Thời gian: ~2000 TCN – 250, cổ điển: 250 - 900
Vị trí: Trung Mỹ (Nam Mexico, Guatemala, Belize, Honduras, El Salvador)
Tên: do học giả hiện đại đặt, tự gọi theo vùng (K'iche', Yucatec, Q'eqchi')
Ảnh hưởng: đô thị phức hợp, hệ thống văn hóa - chính trị - tôn giáo riêng, tiếp xúc Teotihuacan (thương mại, nghệ thuật)
Suy tàn - giá trị
Nguyên nhân: chiến tranh, hạn hán, suy thoái môi trường, mất uy tín vương quyền, đối tuyến thương mại
Kết quả: nhiều đô thị bị bỏ hoang, không có xâm lược lớn từ ngoài
-
Di sản: chữ viết, lịch pháp, thiên văn, kiến trúc, mô hình đô thị, mạng lưới thương mại ảnh hưởng toàn Mesoamerica