Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Cặp phàm trù nguyên nhân-kết quả - Coggle Diagram
Cặp phàm trù nguyên nhân-kết quả
Khái niệm
Nguyên nhân:
Là một phạm trù TH dùng để chỉ sự tác động lẫn nhau giữa các mặt trong cùng một sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau gây ra những biến đổi nhất định
Kết quả
Là những biến đổi xuất hiện do tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau gây ra
Điều kiện
Là những hiện tượng cần thiết cho một biến cố nào đó xảy ra. Nếu không có chúng thì nguyên nhân không thể gây nên kết quá
Nguyên cớ
Nguyên nhân giả tạo
Tính chất
Tính khách quan
Nguyên nhân và kết quả là cái vốn có của bản thân các sự vật, của hiện thực khách quan. Nó tồn tại không phụ thuộc vào ý thức chủ quan của con người, không phụ thuộc vào việc ta nhận thức được nó hay không
Tính phổ biến
Thể hiện ở chỗ mọi sự vật hiện tượng trong tự nhiên, xã hội và tư duy đều có nguyên nhân, chỉ có điều là chúng ta đã nhận thức được nguyên nhân đó chưa mà thôi
Tính tất yếu
Thể hiện ở chỗ cùng một nguyên nhân nhất định trong những hoàn cảnh điều kiện càng ít khác nhau thì thu được kết quả càng giống nhau
Mối quan hệ biện chứng
Nguyên nhân là cái sinh ra kết quả. Một nguyên nhân có thể sinh ra nhiều kết quả. Ngược lại một kết quả có thể do nhiều nguyên nhân đưa tới. Nguyên nhân sinh ra kết quả vì vậy bao giờ nguyên nhân cũng là cái có trước, kết quả chỉ xuất hiện sau khi nguyên nhân xuất hiện và tác động
Một nguyên nhân có thể gây nên nhiều kết quả khác nhau tuỳ thuộc vào hoàn cảnh cụ thể. Ngược lại một kết quả có thể được gây nên bởi nhiều nguyên nhân khác nhau tác động riêng lẻ hay tác động cùng một lúc
Nếu các nguyên nhân khác nhau tác động lên sự vật theo cùng một hướng thì chúng sẽ gây nên ảnh hưởng cùng chiều với sự hình thành kết quả. Ngược lại nếu các nguyên nhân khác nhau tác động lên sự vật theo hướng khác nhau thì chúng sẽ làm suy yếu, thậm chí hoàn toàn triệt tiêu tác dụng của nhau. Điều đó ngăn cản sự xuất hiện của kết quả
Phân loại nguyên nhân
Nguyên nhân chủ yếu và thứ yếu
Nguyên nhân bên trong và bên ngoài
Nguyên nhân khách quan và chủ quan
Sự tác động trở lại của kết quả với nguyên nhân
Kết quả do nguyên nhân sinh ra, nhưng kết quả không tồn tại thụ động mà có sự tác động trở lại nguyên nhân theo hai chiều hướng: có thể tích cực, có thể tiêu cực. Do vậy cần lợi dụng những kết quả để tác động lại nguyên nhân nhằm đạt được mục tiêu của con người
Nguyên nhân và kết quả có thể chuyển đổi vị trí cho nhau trong quá trình phát triển của sự vật
Ý nghĩa
Vì mọi sự vật, hiện tượng đều có nguyên nhân xuất hiện, tồn tại, tiêu vong nên không có vấn đề có hay không có nguyên nhân của một hiện tượng nào đó, mà chỉ có vấn đề các nguyên nhân ấy đã được phát hiện hay chưa.Nhiệm vụ của khoa học chính là đi tìm nguyên nhân chưa được phát hiện để hiểu đúng hiện tượng. Quá trình đi tìm nguyên nhân cần được lưu ý là chỉ được tìm trong chính thế giới các hiện tượng chứ không thể ở ngoài nó. Chống tư tưởng chủ quan muốn tìm nguyên nhân trong trí tưởng tượng của con người
Muốn nhận thức nguyên nhân của sự vật, hiện tượng nào cần phân tích những hiện tượng, quá trình có quan hệ với hiện tượng đó và xảy ra trước hiện tượng đó
Một kết quả có thể có nhiều nguyên nhân sinh ra. Những nguyên nhân đó có thể có vị trí khác nhau trong việc hình thành kết quả. Do vậy, trong thực tiễn ta cần phải phân loại các nguyên nhân một cách khoa học cụ thể
Kết quả do nguyên nhân sinh ra, nhưng nó không tồn tại thụ động mà có thể tác động trở lại nguyên nhân, vì vậy chúng ta phải biết khai thác và vận dụng các kết quả đã đạt được để nâng cao nhận thức và thúc đẩy sự vật phát triển