Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Θεωρίες Μάθησης - Coggle Diagram
Θεωρίες Μάθησης
Συμπεριφορισμός (Behaviorism)
Βάση: Η μάθηση είναι αλλαγή συμπεριφοράς μέσω ερεθίσματος–αντίδρασης και ενίσχυσης.
Εστίαση: Παρατηρήσιμη συμπεριφορά, όχι εσωτερικές νοητικές διεργασίες.
J. Watson – Κλασικός συμπεριφορισμός
• Θεωρεί ότι η μάθηση βασίζεται στον έλεγχο του περιβάλλοντος.
• Ο άνθρωπος = "tabula rasa".
• Όλη η συμπεριφορά εξηγείται με ερέθισμα–αντίδραση.
I. Pavlov – Κλασική εξάρτηση (Classical Conditioning)
• Μάθηση μέσω συσχέτισης ουδέτερου ερεθίσματος με αυτόματο αντανακλαστικό.
• Διάσημο πείραμα με τους σκύλους και το κουδούνι.
E. Thorndike – Νόμος του Αποτελέσματος (Law of Effect)
• Η συμπεριφορά που ακολουθείται από θετικό αποτέλεσμα ενισχύεται.
• Βάση για τη συντελεστική μάθηση.
B.F. Skinner – Συντελεστική μάθηση (Operant Conditioning)
• Η συμπεριφορά διαμορφώνεται μέσω ενίσχυσης και τιμωρίας.
• Shaping = σταδιακή ενίσχυση μικρών βημάτων προς την επιθυμητή συμπεριφορά.
• Επινόησε το “Skinner box”.
Αρχές Behaviorism
• Ενίσχυση (θετική/αρνητική)
• Τιμωρία
• Επανάληψη – εξάσκηση
• Shaping (διαμόρφωση συμπεριφοράς)
• Ερεθίσματα – αντιδράσεις
• Έλεγχος περιβάλλοντος
Κοινωνικογνωστικές Θεωρίες (Sociocognitive – Bandura)
Βάση: Η μάθηση συμβαίνει παρατηρώντας άλλους + μέσω γνωστικών διεργασιών.
Ο μαθητής είναι ενεργός παράγοντας που επηρεάζει το περιβάλλον του.
A. Bandura – Κοινωνικογνωστική Θεωρία
• Modeling: μαθαίνουμε παρατηρώντας πρότυπα.
• Αμοιβαίος ντετερμινισμός: άτομο – συμπεριφορά – περιβάλλον αλληλεπιδρούν.
• Self-efficacy: η πεποίθηση “μπορώ να το κάνω” προβλέπει επίδοση.
• Διάσημο πείραμα: “Bobo doll experiment”.
D. Meichenbaum – Λεκτική Αυτοκαθοδήγηση
• Οι μαθητές μαθαίνουν να σκέφτονται φωναχτά.
• Η "εσωτερική ομιλία" ρυθμίζει τη συμπεριφορά και τις πράξεις.
• Βάση για γνωσιακή–συμπεριφορική θεραπεία.
M. Mahoney – Γνωστικά Μοντέλα
• Η μάθηση εξαρτάται από τις γνωστικές διεργασίες, όχι μόνο από ενίσχυση.
• Εμπλουτίζει το behaviorism με νοητικές λειτουργίες.
F. Kanfer – Αυτορρύθμιση
• Η μάθηση απαιτεί αυτοπαρατήρηση, αυτοαξιολόγηση και αυτοενίσχυση.
• Συνδέει κοινωνικογνωστικό μοντέλο με SRL.
Αρχές Sociocognitive Theory
• Παρατηρησιακή μάθηση / modeling
• Vicarious reinforcement (ενίσχυση μέσω παρατήρησης)
• Self-efficacy (αυτεπάρκεια)
• Αμοιβαίος ντετερμινισμός
• Στόχοι και αυτορρύθμιση
Γνωστική Ψυχολογία (Cognitive Psychology)
Βάση: Η μάθηση είναι επεξεργασία πληροφορίας στον νου.
Εστίαση: μνήμη, προσοχή, σκέψη, κατανόηση.
J. Bruner – Ανακαλυπτική Μάθηση
• Οι μαθητές οικοδομούν τη γνώση μέσω ανακάλυψης.
• Spiral curriculum: επαναφορά εννοιών σε πιο σύνθετο επίπεδο.
D. Ausubel – Ουσιαστική Μάθηση
• “Το πιο σημαντικό στοιχείο στη μάθηση είναι ό,τι ήδη γνωρίζει ο μαθητής.”
• Προοργανωτές: βοηθούν στη σύνδεση νέας γνώσης με παλιά.
R. Gagné – 9 Γεγονότα Διδασκαλίας
• Σειρά βημάτων για αποτελεσματική διδασκαλία.
• Από την προσοχή μέχρι την ανατροφοδότηση και μεταφορά μάθησης.
J. Piaget – Γνωστική Ανάπτυξη
• Η γνώση εξελίσσεται σε στάδια (αισθησιοκινητικό, προ-λογικό, κ.λπ.).
• Ο μαθητής κατασκευάζει νοητικά σχήματα.
Αρχές Cognitive Psychology
• Επεξεργασία πληροφοριών
• Σχήματα & νοητικές δομές
• Προοργανωτές
• Κωδικοποίηση – αποθήκευση – ανάκτηση
• Νοητικές αναπαραστάσεις
Κονστρουκτιβισμός (Constructivism – Piaget)
Βάση: Η γνώση κατασκευάζεται ενεργητικά από τον μαθητή.
Δεν “παραδίδεται”, αλλά οικοδομείται.
Jean Piaget – Ατομικός Κονστρουκτιβισμός
• Γνώση = αφομοίωση + συμμόρφωση.
• Τα παιδιά μαθαίνουν μέσω αλληλεπίδρασης με το περιβάλλον.
• Η μάθηση συνδέεται με στάδια νοητικής ανάπτυξης.
Seymour Papert – Constructionism
• “Learning by making.” (Μάθηση μέσω δημιουργίας artefacts)
• Logo programming – πρώιμη υπολογιστική σκέψη.
• Ο μαθητής δημιουργεί κάτι χειροπιαστό → βαθύτερη κατανόηση.
Αρχές Constructivism
• Ενεργή οικοδόμηση γνώσης
• Ανακαλυπτική μάθηση
• Χρήση προϋπάρχουσας γνώσης
• Εμπειρική μάθηση
• Προσωπική νοηματοδότηση
SRL – Self-Regulated Learning (Αυτορρυθμιζόμενη Μάθηση)
Βάση: Ο μαθητής σχεδιάζει, εκτελεί και αξιολογεί τη μάθησή του.
Θεωρητικός: Barry Zimmerman.
Φάσεις SRL
Προ-στοχασμός
• Θέτω στόχους
• Σχεδιάζω στρατηγικές
• Ανάπτυξη αυτεπάρκειας
Εκτέλεση
• Παρακολουθώ τη διαδικασία (self-monitoring)
• Διαχείριση χρόνου & προσοχής
• Εφαρμογή στρατηγικών μάθησης
Αναστοχασμός
• Αξιολογώ την απόδοση
• Αναθεωρώ στρατηγικές
• Αυτοενίσχυση ή αλλαγή πλάνου
Αρχές SRL
• Αυτοπαρακολούθηση
• Αυτοαξιολόγηση
• Μεταγνωστικές στρατηγικές
• Εσωτερικό κίνητρο
• Διοίκηση χρόνου
Κοινωνικός Κονστρουκτιβισμός (Social Constructivism – Vygotsky)
Βάση: Η μάθηση συμβαίνει μέσα από κοινωνική αλληλεπίδραση.
Η γλώσσα και η κουλτούρα καθορίζουν τη γνωστική ανάπτυξη.
Lev Vygotsky
• Η γνώση χτίζεται μέσα σε κοινωνικό πλαίσιο.
• Δεν μαθαίνουμε μόνοι — μαθαίνουμε με άλλους.
• ΖΕΑ (Ζώνη Επικείμενης Ανάπτυξης): αυτό που το παιδί μπορεί να μάθει με βοήθεια.
• Scaffolding: προσωρινή υποστήριξη που μειώνεται σταδιακά.
Αρχές Social Constructivism
• ZPD (ζώνη επικείμενης ανάπτυξης)
• Scaffolding
• Συνεργατική μάθηση
• Ο ρόλος της γλώσσας
• Πολιτισμικά εργαλεία
Μηχανική Μάθηση (Machine Learning – ως αναλογία ανθρώπινης μάθησης)
Περιγράφει πώς ο ανθρώπινος εγκέφαλος “μαθαίνει” μέσω προσαρμογής.
Τι σημαίνει ως παιδαγωγικό μοντέλο:
• Η μάθηση είναι συνεχής προσαρμογή βάσει σφαλμάτων.
• Ο εγκέφαλος “ενημερώνει” τα μοντέλα του όπως κάνει ένα ML model.
• Περισσότερη πρακτική → πιο σταθερά πρότυπα.
Αρχές Machine Learning (ως ανθρώπινη μάθηση)
• Μάθηση μέσω επανάληψης
• Ανατροφοδότηση – βελτιστοποίηση
• Error-driven learning
• Pattern recognition
• Feedback loops