Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық көтеріліс (1837–1847 жж.), 🔗…
Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық көтеріліс (1837–1847 жж.)
Көтерілістің тарихи алғышарттары (XVIII соңы – XIX ғ. басы)
🔹 Негізгі себептер:
1822 ж. — «Сібір қырғыздары туралы жарғы» қабылданды→ Хандық билік орта жүзде жойылды
1824 ж. — Кіші жүзде де хандық билік жойылды
Ресейдің:
жерді тартып алуы
бекіністер салуы
салықтың көбеюі
қазақ руларының ішкі істеріне араласуы
✅ ҚОРЫТЫНДЫ: Қазақ мемлекеттілігі жойылып, отарлық қысым күшейді.
2️⃣ Көтерілістің басталуы (1837 ж.)
🔹 1837 жыл — көтерілістің ресми басталуы
Кенесарының алғашқы шабуылдары
1837 ж. қараша — Ақмола маңында патша әскеріне тұңғыш ірі соққы берілді
✅ Маңызы: Көтеріліс қарулы сипат алды.
3️⃣ 1838 жылғы шешуші оқиғалар
🔹 1838 ж. көктемі
Көтеріліске Орта жүз рулары жаппай қосылды
🔹 1838 ж. 26 мамыр
Ақмола бекінісіне шабуыл
Бекініс өртелді
Аға сұлтан Қоңырқұлжа Құдаймендин қашып құтылды
✅ Маңызы:Ресей билігінің Орта жүздегі тірегі күйреді.
Кенесарының хан сайлануы (1841 ж.)
🔹 1841 жыл
Кенесары үш жүздің ханы болып сайланды
Қазақ хандығын қайта қалпына келтіру мақсаты анық жарияланды
🔹 Мемлекеттік басқаруда:
Салық жүйесі енгізілді
Әскер тәртібі күшейтілді
Ру аралық барымтаға тыйым салынды
✅ Маңызы:Көтеріліс ұлттық мемлекет құру қозғалысына айналды.
5️⃣ Көтерілістің кеңеюі (1841–1844 жж.)
🔹 1841–1843 жж.
Қоқан хандығына қарсы жорықтар
Созақ, Жаңақорған, Жүлек маңындағы шайқастар
🔹 1844 жыл
Патша әскеріне ірі соққы берілді
Жантөрин сұлтанның жасағы талқандалды
✅ Маңызы:Көтеріліс күшейіп, халықаралық сипат ала бастады.
6️⃣ Патша үкіметінің қарсы шабуылы (1845 ж.)
🔹 1845 жыл
Ресей Кенесарыға қарсы:
тұрақты әскер
артиллерия
жазалау отрядтарын жіберді
Қазақ сұлтандарының бір бөлігі патша жағына өтті
✅ Маңызы:Көтеріліс әскери тұрғыда әлсірей бастады.
7️⃣ Қырғыз жеріндегі соңғы кезең (1846–1847 жж.)
🔹 1846 жыл
Кенесары тобы Жетісу арқылы Қырғыз жеріне өтті
🔹 1847 жыл
Майтөбе шайқасы
Кенесары мен оның інісі Наурызбай батыр қаза тапты
✅ Маңызы:Көтеріліс толық жеңіліспен аяқталды.
8️⃣ Көтерілістің жеңілу себептері
Қазақ руларының толық біріге алмауы
Ресейдің әскери техникасының басымдығы
Сұлтандардың бір бөлігінің сатқындығы
Қоқан, Қырғыз, Ресей қысымының бір мезгілде түсуі
9️⃣ Тарихи маңызы
Қазақ халқының ең соңғы ірі ұлт-азаттық көтерілісі
Қазақ мемлекеттілігін қалпына келтіруге бағытталған
Кенесары — қазақтың соңғы ханы
🔗 НЕГІЗГІ ХРОНОЛОГИЯЛЫҚ СЫЗБА
1822 — хандық билік жойылды
→ 1837 — көтеріліс басталды
→ 1838 — Ақмола бекінісі алынды
→ 1841 — Кенесары хан сайланды
→ 1844 — патша әскеріне ірі соққы
→ 1845 — жазалау шаралары күшейді
→ 1846 — қырғыз жеріне өтті
→ 1847 — Кенесары қаза тапты