Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
درس ۹: امامت، امت و ولایت - Coggle Diagram
درس ۹: امامت، امت و ولایت
عنوان اصلی: معنای امت
معنای لغوی امت: گروهی از انسانها که دارای وجه اشتراک با یکدیگر هستند.
مهمترین وجه مشترک: دین.
عوامل استقرار و ماندگاری هر دین: ۱. وحدت امت ۲. پیروی از فرامین پیامبر.
عناوین امت مسلمان: ۱. بهترین امت ۲. امت وسط ۳. امت واحد.
تفاوت امت مسلمان با دیگر امتها: آخرین دین الهی است و پیامبر آن آخرین فرستاده خدا.
عامل تحقق و بقای امت: ۱. حفظ سنت نبوی ۲. پیروی از سنت نبوی.
امت برگزیده خدا: ۱. امت حامل وحی الهی ۲. شایستگی خلافت خدا در زمین.
ویژگی برترین امت: امر به معروف و نهی از منکر.
جلوههای امر به معروف و نهی از منکر: ۱. قید ویژه دعوت انسانها به سوی فرامین خدا ۲. برقراری ارتباط با اقوام و ملل دیگر ۳. مبارزه و جهاد با طاغوت.
بخش اول: ارتباط امام و امت
ویژگی اصلی مفهوم امت: پیروی از سنت پیامبر.
وظایف امام: ۱. راهنمایی انسانها به سوی کمال و سعادت ۲. تبیین حقایق و معارف باطنی دین ۳. تشکیل حکومت و جامعه بشری برای تحقق امت اسلامی.
بخش دوم: فلسفه و کارکردهای امامت
مباحث مربوط به امامت: ۱. هدایت ۲. مرجعیت در معرفت و رفتار دینی ۳. حکومت.
۱. هدایت
ارتباط هدایت و امامت: هدایت فلسفه امامت است و امام بدون ایفای نقش در هدایت جایگاهی در فرهنگ اسلامی ندارد.
حقیقت امامت و امام: ۱. امتداد هدایتگری انسان به کمال ۲. نمایاندن جنبه دیگری از معنای لطف خدا به انسان.
انواع هدایت الهی:
هدایت تکوینی: قرار دادن استعداد هدایت در آفرینش انسان.
هدایت تشریعی: هدایت امام با تکیه بر جایگاه و مرتبه وجودی او در نظام آفرینش.
نحوه تحقق هدایت تشریعی: گفتار، بیان و ابلاغ دستورات الهی.
عامل اصلی و نهایی هدایت یافتگی انسانها: خدا.
۲. مرجعیت در معرفت و رفتار دینی
جنبههای مرجعیت: ۱. مرجعیت معرفتی ۲. مرجعیت تربیتی.
مرجعیت معرفتی: در اختیار داشتن آگاهی عمیق به مراتب و معانی ظاهری و باطنی قرآن و احاطه بر آموزههای اعتقادی و احکام شریعت (به دلیل وحی).
مرجعیت تربیتی: عهدهدار بودن امام در زمینه تعلیم دین، ارشاد و تربیت انسانها.
راه دستیابی به سعادت اخروی: ۱. آگاهی نسبت به معارف دینی ۲. رفتار منطبق بر معارف و آموزههای دینی.
نکته ۱: امام تعیینکننده وظایف و چگونگی رفتار انسانها است.
۳. حکومت
دلیل دخالت امام در اجتماع و حکومت: قلمرو دستورالعملهای اسلام شامل حیات فردی و جنبههای اجتماعی است.
عامل هدایت انسان در بعد اجتماعی: در اختیار داشتن حکومت توسط امام (مهمترین رکن حکومت دینی).
احکام سیاسی و اجتماعی اسلام: ۱. امر به معروف و نهی از منکر ۲. احکام ازدواج و طلاق ۳. حقوق متقابل افراد ۴. نظامهای منسجم.
بخش سوم: ولایت و امامت
معانی ولایت: ۱. دوستی ۲. یاور ۳. سرپرست ۴. متولی.
مفهوم ولایت: تقرب روح انسان به خدای متعال و برخورداری او از منزلت الهی و معنویت برتر و صلاحیت دریافت وحی.
انواع ولایت: ۱. ولایت تکوینی ۲. ولایت تشریعی.
۱. ولایت تکوینی
معنی: مجاز بودن و برخورداری از حق تصرف و منزلتی که خدا به انسان برگزیده خود عطا میکند.
ویژگیها: ۱. علم مرتبط با مراتب علم خدا ۲. وحی و الهام الهی ۳. توانایی تسلط و تصرف در هستی.
علت معجزه داشتن انسان معصوم: برخورداری از توان تسلط و تصرف در موجودات (کرامت).
علت داشتن عصمت: علم به باطن واقعیتها و حقایق هستی.
تعریف الهام: علم ویژه متصل به علم الهی در امامان.
۲. ولایت تشریعی
تعریف: تعیین بایستگی زندگی امت و ابلاغ آن توسط امام.
ارتباط ولایت تکوینی و تشریعی:
۱. ولایت تشریعی پیامد ولایت تکوینی است.
۲. صلاحیت ولایت تشریعی در پی برخورداری از ولایت تکوینی است.
۳. ولایت تکوینی زیربنای ولایت تشریعی است.