Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
درس ۸: امامت و امام - Coggle Diagram
درس ۸: امامت و امام
عنوان اصلی: معناشناسی امامت و امام
معنای لغوی امام: راهبر، پیشوا، سرپرست (جمع: ائمه).
تعاریف امام:
۱. واسطه فیض خدای تعالی بر انسانها از مسیر هدایت الهی.
۲. شاهد بر اعمال امت و میزان سنجش اعمال ایشان در محضر عدل خدا.
۳. داشتن آگاهی از نیت و احوال درونی انسان به واسطه ویژگی ممتاز وجودی.
۴. نشاندهنده راه رشد و سعادت به امت خویش.
معنای امامت: راهبری عمومی، سرپرستی و پیشوایی.
تعریف امامت در اهل سنت: سرپرستی و ریاست عموم بر امور دینی و دنیایی مردم که متعلق به شخص معینی است.
تعریف امامت در دینشناسان شیعه:
مرتبه: مرتبهای برتر از نبوت است.
جایگاه: امام حجت، خلیفه و امین خدا است و جانشین خدا در زمین است.
وظایف: علاوه بر امور دینی، خلافت الهی و حاکمیت سیاسی را نیز در بر دارد.
تعریف جامع امامت: هدایتی که به اراده خدای متعال از مرتبه ملکوتی توسط انسان کامل تحقق مییابد.
اعمالی که امام انجام میدهد:
۱. امر به معروف و نهی از منکر.
۲. آشکار کردن مسائل غامض شرع.
۳. نزدیک کردن مردم به مصلحت و دور کردن از مفاسد با اعمال احکام الهی.
وظیفه امامت: تأمین مصلحت حقیقی انسان و دفع خطرات و مضرات دنیا و آخرت.
علت واقف بودن امامان به حقایق هستی: ۱. منزلت والا نفس ۲. ارتباط با عالم ملکوت (امر الهی).
تعریف امر الهی: مرتبه ملکوت عالم که بر عالم دنیا و مخلوقات مادی برتری دارد.
بخش اول: نسبت میان امامت و خلافت
معنای خلافت: جانشینی پیامبر.
نکته ۱: خلافت متعلق به کسی است که ویژگیهای لازم (ظاهری و باطنی) برای این منصب را دارا باشد / خلیفهای که این ویژگیها را دارد، منصب امامت را نیز دارا است.
ویژگیهای امام: ۱. انسانی کامل ۲. عدم حق انحراف در اندیشه و رفتار ۳. شناختن حق و شناساندن آن به دیگران.
بخش دوم: ضرورت امامت و امام
دلایل این ضرورت: ۱. لطف ضروری از خداوند ۲. تأمین مصالح بشر.
۱. لطف ضروری از خداوند (هدایت)
نکته ۲: راه هدایت انسان پس از ختم نبوت امامت است و شخص عهدهدار آن، امام نامیده میشود.
برهان حکمت الهی: خداوند همیشه انسان را به سوی کمال و سعادت راهنمایی میکند و ختم نبوت مانع از آن نمیشود و توسط امامت در جریان است.
ضرورت لطف: فراهم کردن اسباب و مسیر هدایت / نصب امام مصداق لطف خدا بر انسان است.
علت لطف خداوند در نصب امام: امام با ابلاغ پیام الهی اسباب دوری انسان از گناه را فراهم میکند.
وظیفه انسان نسبت به امام: ۱. امام دوران خویش را بشناسد ۲. از او تبعیت کند.
رکن مسلمان بودن: شناخت امام (زیرا عدم شناخت، سبب جاهل محسوب شدن است).
۲. تأمین مصالح بشر
دلیل ضرورت منصب امامت: استقرار حکومت اسلامی برای اجرای حدود الهی.
علت: هدایت مصلحت قطعی بشریت در دنیا و آخرت است.
راه رسیدن به کمال و سعادت: حرکت در مسیر هدایت الهی.
راههای مراقبت از کیان اسلام: ۱. رعایت احکام ۲. حفظ مرزها ۳. تجهیز لشکریان برای جهاد ۴. جلوگیری از هرج و مرج و قضاوت بین مردم.
بخش سوم: ویژگیهای امامت و امام
ویژگیها: ۱. عصمت ۲. نصب از سوی خدا و رسول.
۱. عصمت
ویژگی: ویژگی کسی است که خدا برای هدایت مردم انتخاب میکند.
ضرورت عصمت انبیاء: منطبق بر اصل حکمت خدا.
نتیجه عدم عصمت در نبی: نقض هدف از بعثت.
جنبههای عصمت:
۱. مصونیت و پرهیز همیشگی و اختیاری از گناه و خطا.
۲. عدم انحراف و خطا در دریافت پیام و ابلاغ آن (عصمت علمی).
نتیجه عدم عصمت در امام: عدم وجود اطمینان کافی برای پیروی از سوی انسانهای هدایتطلب.
۲. نصب از سوی خدا و رسول
نکته ۳: تعیین جانشین پیامبر در اختیار خدا و سپس به عهده پیامبر است، نه پیشنهاد و انتخاب دیگران.
علت: به دلیل ارزش و جایگاه این منصب، هر شخصی شایسته نیست.
لطف حق تعالی (مراحل سهگانه): ۱. آفریدن امام و عطای منصب امامت به وی ۲. پذیرش منصب امامت از سوی امام و عمل به وظیفه ۳. آمادگی مردم برای اطاعت و یاری امام.
نصب: تعیین امام از جانب خداوند برای این مقام (نقطه مقابل انتخاب).
مهمترین مسئله: تبعیت امت از جانشین پیامبر برای ادامه حیات دین و هدایت به سوی کمال.
نکته ۴: برای انتخاب امام، انتخاب مردم اعتباری ندارد.
علت اعتبار نداشتن انتخاب مردم: علم قطعی بودن عصمت و دیگر صفات لازم برای منصب امامت در اختیار مردم نیست.
نکته ۵ (شرط اعتبار): اگر خدا و رسول، امام را تعیین نکنند و به عهده مردم باشد، لازم است خدا و رسول آن را تأیید کنند (بدون این امتیاز، منزلت امامت پذیرفته نیست).