Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Quy luật phủ định của phụ định - Coggle Diagram
Quy luật phủ định của phụ định
Khái niệm
Quan điểm siêu hình
Phủ định là kết quả của sự tác động từ bên ngoài, là sự phá huỷ, thủ tiêu sự vật, chấm dứt sự tồn tại và phát triển của nó
Quan điểm biện chứng
Phủ định biện chứng là sự thay thế sự vật này bằng sự vật khác trên cơ sở mất đi của sự vật cũ và nảy sinh sự vật mới, đó là sự phủ định có kế thừa, tạo ra điều kiện tiền đề cho sự phát triển
Phủ định biện chứng
Là quá trình mang tính khách quan. Thể hiện ở chỗ nguồn gốc của sự phủ định nằm ngay trong bản thân của sự vật, đó là kết quả của việc giải quyết mâu thuẫn bên trong của sự vật
Nội dung quy luật
Thế giới vật chất vận động và phát triển diễn ra thông qua quá trình phủ định biện chứng vô tận. Sự phát triển của của các sự vật diễn ra qua nhiều lần phủ định, tạo ra một khuynh hướng đi từ thấp đến cao có tính chu kỳ. Tính chu kỳ của sự phủ định biện chứng biểu hiện ở chỗ thông qua một số lần phủ định, cái mới xuất hiện dường như lặp lại cái cũ nhưng trên cơ sở cao hơn
Qua sự phủ định lần thứ nhất, sự vật chuyển thành mặt đối lập với chính mình. Đó là một bước trung gian trong sự phát triển
Qua sự phủ định lần thứ 2, sự vật mới này lại chuyển thành mặt đối lập với nó và dường như trở lại dạng ban đầu nhưng trên cơ sở cao hơn. Nó thể hiện rõ rệt bước tiến của sự phát triển
Như vậy, kết quả của sự phủ định của phủ định là cái tổng hợp tất cả những yếu tố tích cực đã được phát triển từ trước, trong cái khẳng định ban đầu và cái phủ định lần thứ nhất. Đó là sự lọc bỏ biện chứng những giai đoạn đã qua để đạt đến cái mới về chất cao hơn. Do vậy, cái mới với tư cách là kết quả phủ định của phủ định có nội dung toàn diện và phong phú hơn cái khẳng định ban đầu và kết quả của lần phủ định thứ nhất
Sự phủ định của phủ định là sự kết thúc của một chu kỳ phát triển, đồng thời lại là sự xuất phát của một chu kỳ mới và cứ như thế tiếp tục mãi mãi, tạo nên hình thái "xoáy ốc" của sự phát triển (chứ không phải theo đường thẳng hoặc theo đường vòng tròn tuần hoàn lặp lại thuần tuý mà không thấy được sự tiến lên). Lênin viết "Sự phát triển hình như diễn lại những giai đoạn đã qua, nhưng dưới một hình thức khác, ở một trình độ cao hơn, sự phát triển có thể nói là theo đường xoáy ốc chứ không theo đường thẳng
=> Tóm lại, nội dung cơ bản của quy luật phủ định của phủ định trong phép biện chứng duy vật phản ánh mối quan hệ biện chứng giữa cái phủ định và cái khẳng định trong quá trình phát triển của sự vật. Phủ định biện chứng là điều kiện cho sự phát triển, cái mới ra đời là kết quả của sự kế thừa những nội dung tích cực từ trong sự vật cũ, phát huy nó trong sự vật mới và tạo nên tính chu kỳ của sự phát triển. Khái quát tính tất yếu khách quan của sự vận động đi lên của mọi sự vật, hiện tượng trong thế giới theo đường xoáy ốc chứ không theo đường thẳng
Đặc trưng cơ bản
Tính khách quan
Nguyên nhân của phủ định nằm ngay bên trong bản thân sự vật, không phụ thuộc vào ý thức con người. Đó là kết quả của việc giải quyết mâu thuẫn bên trong của sự vật và của quá trình từ những tích luỹ về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất
Tính kế thừa
Cái mới ra đời trên cơ sở của cái cũ, loại bỏ những yếu tố đã lỗi thời, lạc hậu. Đồng thời cũng chọn lọc, giữ lại những yếu tố tích cực và cải biến cho phù hợp với cái mới.
Ý nghĩa
Quy luật phủ định của phủ định đã chỉ rõ sự phát triển là khuynh hướng chung không diễn ra theo con đường thẳng mà quanh co, phức tạp, trải qua nhiều lần phủ định, nhiều khâu trung gian. Điều đó giúp chúng ta tránh được cách nhìn phiến diện, giản đơn trong việc nhận thức các sự vật hiện tượng, đặc biệt là các hiện tượng xã hội
Quy luật phủ định của phủ định cũng khẳng định tính tất thắng của cái mới, vì cái mới, là cái ra đời phù hợp với quy luật phát triển của sự vật. Vì vậy, trong nhận thức và hoạt động thực tiễn cần có ý thức phát hiện ra cái mới, tạo điều kiện cho cái mới phát triển
Quy luật còn vạch rõ cái mới ra đời trên cơ sở của cái cũ. Do đó, trong khi phê phán cái cũ, cần phải biết sàng lọc, kế thừa những yếu tố hợp lý của cái cũ, tránh thái độ hư vô chủ nghĩa, phủ định sạch trơn hoặc kế thừa nguyên xi