Khi phân tích mâu thuẫn, phải xem xét quá trình phát sinh, phát triển của từng mâu thuẫn, xem xét vai trò, vị trí và mối quan hệ lẫn nhau của các mâu thuẫn. Đồng thời, phải xem xét quá trình phát sinh, phát triển và vị trí của từng mặt đối lập, mối quan hệ tác động qua lại giữa chúng, điều kiện chuyển hoá lẫn nhau. Chỉ có như thế mới có thể hiểu đúng mâu thuẫn của sự vật, xu hướng vận động, phát triển và điều kiện để giải quyết mâu thuẫn