Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ZELULA ETA BILDUKIAK - 6. GAIA, image, image, image, image, image, image,…
ZELULA ETA BILDUKIAK - 6. GAIA
ZELULA
TEORIA ZELULARRA (Schwann, Schleiden eta Virchow)
FUNTZIO UINITATEA (FISIOLOGIKOA)
Zelulak bizi funtzioak bete: Elikatu, erlazionatu eta ugaldu
UGALKETA UNITATEA
Lehen zegoen beste zelulatik beste zelulak sortu, eta amatik alabara informazio genetikoa pasa
EGITURA UNITATEA (ANATOMIKOA)
izaki bizidun guztiak zelula batez edo gehiagoz osatuta
UNITATE GENETIKOA
Denek funtzionamendurako informazio hereditarioa dute, alabetara transmitituz
OSAGAIAK
ZITOPLASMA
Zelula barruko edukia. Zitosol edo hialoplasma ere izendatua. Bertan erreakzio metabolikoak gertatu.
MATERIAL GENETIKOA
Azido nukleikoak, zelularen funtzionamendua eta hazkundea kontrolatu hori bizi eta ugaltzeko
MINTZ PLASMATIKOA
Zelula mugatu. Kanpo eta barneko substantzien garraioa erregulatu
ERRIBOSOMAK
RNA erribosomikoz eta proteinaz osatuta, proteinak sintetisatzen ditu.
MOTAK
PROKARIOTA
LUZANGA (BAZILOAK)
Koko baziloak (Laburrak)
Baziloak (Luzeak)
KURBATUAK (VIBRIOAK)
ESFERIKOAK (KOKOAK)
Diplokokoak
Estreptokokoak (Ilara)
Koko bakartuak
Estafilokokoak (Multzoa)
UHINDUAK (ESPIRILOAK)
Espiriloak (S itxura)
Espiroketak (Helikoidal)
Nukleorik ez, bakterioek. Sinpleenak.
OSAGAIAK
Piliak
. Proteinazko luzakinak. Finkapena, patogenoetan gaixotasunaren eragile eta material genetikoaren trukaketaz arduratu (Konjugazioa)
Nukleoidea
. DNA zirkularra kiribildutako lekua
Erribosomak
. RNAr. Bi azpiunitateak 30S eta 50S
Zitoplasma
. Barneko ingurunea
Kapsula (Batzuetan)
. Paretaren gaineko geruza, glukoproteinaz. Itsasteko egoera txarretan babesteko eta erresistentzia eman patogenoei
Pareta
. Mintzaren gaineko geruza, itxura mantentzeko. Peptidoglukanoz
Mintza
. Bikapa proteinaz eta fosfolipidoz. Substantzien garraioaz, eta hor arnasketa eta fotosintesiaren antzeko erreakzioak
Plasmidoa
. DNA zirkular txikia informazio gutxirekin
Flageloa
(Batzuetan) mugimendurako
Besikulak
. Substantziak metatzeko mintzezko egiturak dira
Zitoeskeletoa
. Proteinazko zuntzak forma mantentzeko. Ugalketan parte hartu
EUKARIOTA
ANIMALIA ZELULA
GOLGI APARATUA
Mintz barneko organuloa, proteinen eta lipidoen eraldaketaz eta garraioaz arduratu
ZITOESKELETOA
Zelularen forma mantendu eta higiduran lagundu. Etengabe desegin eta sortu
MINTZ PLASMATIKOA
Zelula barne eta kanpo arteko mugak, garraioa eta elkartrukea erregulatzen dute eta garraioa
LISOSOMAK
Digestio entzimak barnean, mitokondrioa gaizki funtzionatzen badu lisosoma sartu eta digeritu sustantziak berrerabiltzeko
MITOKONDRIOAK
Arnasketa zelularra, energia lortzen du. Mintz bikoitza
PEROXISOMAK
Oxidazio entzimez betetako besikulak. Lipidoen metabolismoan eta detoxikazio prozesuetan parte hartu.
NUKLEOA
Poroak dituen mintz bikoitzaz inguratuta, mintz nuklearra. Zelularen informazio genetikoa, eta bertan nukleoloa (Erribosomen sintesia)
ERRETIKULU ENDOPLASMATIKOA
Mintz nuklearretik zitoplasma osora hedatu
LEUNA
Erribosomarik ez, lipidoen sintesia
ZIMURRA
Erribosomak, proteinen sintesia eta garraioa
ERRIBOSOMAK
Proteinen sintesia, itzulpena
BAKUOLOA
Digestiboak ala uzkurkorrak
ZENTROSOMA
Mikrotubuloz. Bi zentriolo eta aster zuntzen multzoa. Zatiketan. Zilio, flageloak eta zitoeskeletoa sortu eta ardatz mitotikoa osatu.
ZILIOA / FLAGELOA
Mikrotubuloz osatuta. Mugimenduaz arduratu
LANDARE ZELULA
GOLGI APARATUA
Mintz barneko organuloa, proteinen eta lipidoen eraldaketaz eta garraioaz arduratu
ZITOESKELETOA
Zelularen forma mantendu eta higiduran lagundu. Etengabe desegin eta sortu
MINTZ PLASMATIKOA
Zelula barne eta kanpo arteko mugak, garraioa eta elkartrukea erregulatzen dute eta garraioa
LISOSOMAK
Digestio entzimak barnean, mitokondrioa gaizki funtzionatzen badu lisosoma sartu eta digeritu sustantziak berrerabiltzeko
MITOKONDRIOAK
Arnasketa zelularra, energia lortzen du. Mintz bikoitza
PEROXISOMAK
Oxidazio entzimez betetako besikulak. Lipidoen metabolismoan eta detoxikazio prozesuetan parte hartu.
NUKLEOA
Poroak dituen mintz bikoitzaz inguratuta, mintz nuklearra. Zelularen informazio genetikoa, eta bertan nukleoloa (Erribosomen sintesia)
ERRETIKULU ENDOPLASMATIKOA
Mintz nuklearretik zitoplasma osora hedatu
LEUNA
Erribosomarik ez, lipidoen sintesia
ZIMURRA
Erribosomak, proteinen sintesia eta garraioa
ERRIBOSOMAK
Proteinen sintesia, itzulpena
BAKUOLOA
Pigmentuak, erreserba substantziak eta hondakinak metatu
KLOROPLASTOAK
Klorofila pigmentua. Fotosintesia. Minz bikoitza
PARETA
Zelulosazko kanpo mintza. Zurruntasuna eman
BILDUKIAK
MINTZ PLASMATIKOA
OSAGAIAK
PROTEINAK
Anfipatikoak, geruza bikoitz lipidikoan txertatzera ahalbidetu. Tamaina eta egitura aldakorra: Alfa helize txiki eta proteina globular handiak
TRANSMINTZEKO PROTEINAK/PROTEINA INTEGRALAK
Fosfolipido eta kolesterolari lotuta, geruza zeharkatu
PROTEINA PERIFERIKOAk
Gainazalean, hidrofiloak
KARBOHIDRATOAK
Lipidoekin eta proteinekin lotura kobalentez lotutako oligosakaridoak: Glukolipidoak eta glukoproteinak
Batzuetan
glukokalixa
eratu kantitate handitan minttzaren kanpoaldean
LIPIDOAK
FOSFOLIPIDOAK
Funtsezko osagaiak, anfipatikoa: Geruza bikoitzean buru hidrofiloa kanpoan eta buztan hidrofoboa barruan
KOLESTEROLA
Fosfolipidoen geruzan txertatuta dago. Animali-zeluletan normalean
JARIAKORTASUNA
4 faktoreen menpe
ASEGABETASUNA
Zenbat eta asegabeagoa, jariakortasun handiagoa. Eta alderantziz.
KOLESTEROL PROPORTZIOA
Zenbat eta kolesterol gehiago, jariakortasun txikiago. Eta alderantziz
KATE HIDROKARBONATUEN LUZERA
Zenbat eta luzeagoa, jariakortasun txikiago. Eta alderantziz.
TENPERATURA
Zenbat eta tenperatura altuagoa, jariakortasun handiagoa. Eta alderantziz.
FUNTZIOAK
Hautakorra
. Ez da edozer sartzen, tamaina eta kontzentrazioaren arabera modu desberdinetan sartu
GARRAIOA
MINTZA DEFORMATU GABE
PASIBOA
Barreiadura sinplea/Bakuna
Lipidotan disolbatzaileka diren molekula txikiak. O2 eta CO2
Energiarik ez, kontzentrazio gradiantearen alde(Kontz. handitik txikira)
Barreiadura erraztua
Kanal proteinak
Kanal bat ireki eta mintza zeharkatu. H2O
Permeasak
Mintzaren alde batean molekulei lotu. Gero konformazioa aldato eta mintzaren bestaldean askatu. (Monosak., aminoaz. eta nukleosidoak garraiatzeko)
1 more item...
AKTIBOA
Kontzentrazio gradiantearen kontra (Kontz. txikitik handira). Energia gastua (ATP hidrolisatuz)
Transmintzeko proteinak egiten dute: PONPA. ATPasak
Sodio potasio ponpa. Ioiak aktiboki garraiatu espezializatuta dauden ATPasak. Animalia zelulen mintzetan. Zelula barruan K+ kontz. handiagoa.
Na atera oreka osmotikoa mantentzeko (Bestela ura sartu) eta K sartu nerbio kinadak garraiatzeko
Molekula txiki eta ioien garraioan. Mintza zeharkatu egitura aldatu gabe
MINTZA DEFORMATUZ
EXOZITOSIA
Partikulak zelulatik kanpo, bersikula batean sartuta. Zelularen mintzak + besikularen mintzak = barruko edukia kanporatu
ENDOZITOSIA
PINOZITOSIA
Likidoak edo makromolekulak mintz plasmatikoan barneratu (Besikuletan)
ERREZEPTORE BIDEZKOA
Makromolekula batzuk barneratzeko. Zelula gainazaleko errezeptore espezifikoei lotu. Lotu, barneratu eta besikulak eratu (Endosomak)
FAGOZITOSIA
Partikula handiak sartzeko Pseudopodo bitartez (mintzez inguratutako luzapen zitoplasmatikoak) Partikulak besikula batean sartu, gero lisosoma batekin elkartu digeritzeko
Partikulak zelulako zitoplasmara sartu mintz plasmatikoz sortutako besikuletan.
Makromolekula barneratu edo kanporatzeko mintza deformatu besikulen bidez. Energia gastua
Zelulak
identifikatu
. Gluzidoen bidez, molekulen, birusen, bakterioen eta mintz plasmatikoa duten zelulen ezagutza eta identifikazio espezifikoa ahalbidetu. (Obulua-espermatozoidea)
Forma
mantendu, barneko zitoeskeletoa lotu
Zelula mota guztietan dagoen bildukin bakarra
Lipido, proteina eta karbohidratoz osatutako egitura jarraia
Zelula inguratu, kanpo ingurunearekin eta zitoplasmareklin kontaktuan
PARETA ZELULARRA
LANDAREEN PARETA
PARETA PRIMARIOA
Lodiagoa, mintz plasmatikotik gertu. Zelulosa gehiago eta hemizelulosa eta pektina du
PARETA SEKUNDARIOA
Berriena, mintz plasmatikoa ukitu. Zelulosa gehiago eta pektinarik ez
LAMELA
Kanpoaldean, zaharrena, fragmoplastotik sortuta. Pektinaz
Zuntz itxurako osagaidunak, zelulosa homopolisakaridoa (Monosak. mota bakarrez). Zelulosazko zuntzen artean ura, gatz mineralaketa pektina eta hemizelulosa heteropolisakaridoak, lotura o-glukosidikoz, beta
ONDDOEN PARETA
Kitina homopolisakaridoa (Beta lotura). Malgutasun handia, eta zelulari zurruntasuna forma mantentzeko
BAKTERIOEN PARETA
GRAM -
Ez da tindatzen. Bi geruza: Barrukoa mehea, peptidoglukanozkoa / Kanpokoa bikoitza, fosfolipidozkoa
GRAM +
Gram koloratzailearekin tindatu. Peptidoglukanozko sare lodia, bakterioak deshidratazioz babestu
Gluzido heterosido bat, peptidoglukanoz edo mureinaz
PLASMODESMOA
Pareta zelularra zeharkatu eta pareta zelularradituen bi zelula konektatu (Landare, onddo). Tarte irekia zelulen zitoplasmen artean. Ioiak eta molekula txikiak zeharkatu (Sakarosa)
MIKROSKOPIOEN DESBERDINTASUNAK
Landareen, algen, onddoen eta moneroen zeluletan
Mintzaren gainetik, gluzidoz osatua (Gehienbat)
Ugaltzean edo ingurumen baldintza desegokiak direnean
Exozitosis (Besikulak sortu golgier bidez eta pareta sortu)
Pareta zeharkatuz plasmodesmoak (Substantziak garraiatu behar --> Bideak)
OPTIKOA
ELEKTRONIKOA
LENTEAK
HANDIPENA
BEREIZMENA
ZELULAK
ENERGIA ITURRIA
Beira
2000 aldiz
0,2 mikra
Argia
Kuartzo
2.000.000 aldiz
0,0001 mikra
Elektroiak
Ezin dira izaki biziak ikusi
Biziak
