Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Układ oddechowy - Coggle Diagram

- - - - Odpowiada za generowanie podstawowego rytmu oddechowego.
      - Aktywuje mięśnie oddechowe (głównie przeponę) poprzez nerwy ruchowe, kontrolując wdech.
      - DRG przetwarza informacje z chemoreceptorów obwodowych (rejestrujących poziom tlenu, CO₂ i pH we krwi) i mechanoreceptorów, które reagują na rozciąganie płuc.
    - - Aktywna podczas zwiększonego wysiłku oddechowego.
      - Odpowiada za kontrolę głębszego wdechu i aktywnego wydechu, szczególnie gdy zapotrzebowanie na tlen jest większe.
      - VRG może aktywować mięśnie dodatkowe oddechowe (np. międzyżebrowe wewnętrzne i mięśnie brzucha), wspierając aktywne oddychanie.
- - - - oskrzela główne
        
        oskrzele główne lewe
        
        oskrzele płatowe lewe górne
        
        oskrzela segmentowe (generacja 5-11)
        
        oskrzela subsegmentowe
        
        oskrzeliki końcowe (generacja 12-16)
        
        1 more item...
        
        oskrzele płatowe lewe dolne
        
        oskrzela segmentowe (generacja 5-11)
        
        oskrzela subsegmentowe
        
        oskrzeliki końcowe (generacja 12-16)
        
        1 more item...
        
        oskrzele główne prawe
        
        oskrzele płatowe prawe górne
        
        oskrzela segmentowe (generacja 5-11)
        
        oskrzela subsegmentowe
        
        oskrzeliki końcowe (generacja 12-16)
        
        1 more item...
        
        oskrzele płatowe lewe środkowe
        
        oskrzela segmentowe (generacja 5-11)
        
        oskrzela subsegmentowe
        
        oskrzeliki końcowe (generacja 12-16)
        
        1 more item...
        
        oskrzele płatowe prawe dolne
        
        oskrzela segmentowe (generacja 5-11)
        
        oskrzela subsegmentowe
        
        oskrzeliki końcowe (generacja 12-16)
        
        1 more item...
        
        Budowa
        
        Większe oskrzela mają ściany wzmocnione chrząstką i otoczone tkanką łączną oraz mięśniową gładką.
        
        W miarę zmniejszania się średnicy (oskrzela → oskrzeliki) chrząstka zanika, a nabłonek staje się niższy, aż do nabłonka jednowarstwowego sześciennego w końcowych oskrzelikach.
        
        W oskrzelikach końcowych występują też komórki maczugowate, które wydzielają białka chroniące nabłonek (CC16 i elafina) i rozkładające toksyny, zastępując komórki kubkowe.
        
        Wyścielone są nabłonkiem wielorzędowym migawkowym, zawierającym:
        
        Komórki migawkowe: odpowiadają za transport śluzu i zanieczyszczeń wkierunku gardła (tzw. oczyszczanie śluzowo-rzęskowe).
        
        Komórki kubkowe: wytwarzają śluz, który nawilża i wyłapuje zanieczyszczenia.
        
        Komórki podstawne (rezerwowe): niezróżnicowane komórki, które mogą przekształcać się w inne typy komórek nabłonka.
  - - - Błona surowicza - opłucna
        
        opłucna płucna (trzewna) - błona wyścielająca zewnętrzną powierzchnię płuca
        
        opłucna ścienna - błona wyścielająca wewnętrzną powierzchnię ściany klatki piersiowej
        
        jama opłucnowa - między opłucną ścienną a opłucną płucną (trzewną)
        
        Jama opłucnowa jest wypełniona cienką warstwą surowiczego płynu (płyn opłucnowy), który ułatwia wzajemne ślizganie się blaszek opłucnej podczas cyklu oddechowego. Płyn opłucnowy jest wydzielany przez komórki międzybłonka.
- - - - Główne mięśnie zaangażowane we wdech
        
        Przepona [Najważniejszy mięsień wdechowy. Podczas skurczu przepona przesuwa się w dół, spłaszczając się i zwiększając przestrzeń w jamie klatki piersiowej, co skutkuje wzrostem objętości płuc. Przepona odpowiada za około 75% całkowitej objętości powietrza pobieranego w trakcie spokojnego wdechu].
        
        Mięśnie międzyżebrowe zewnętrzne [Te mięśnie unoszą żebra i rozszerzają klatkę piersiową na boki, co również zwiększa objętość przestrzeni płucnej].
      - Dodatkowe mięśnie zaangażowane we wdech przy wysiłku
        
        Mięśnie pochyłe [Podnoszą górne żebra, co zwiększa pojemność klatki piersiowej].
        
        Mięśnie mostkowo-obojczykowo-sutkowe [Podnoszą mostek, wspierając rozszerzanie klatki piersiowej].
  - - - Mięśnie zaangażowane w wydech przy spokojnym oddychaniu -Mięśnie wydechowe podczas spoczynku nie pracują aktywnie.
        W normalnych warunkach wydech jest procesem biernym, wynikającym z rozluźnienia przepony i mięśni międzyżebrowych zewnętrznych. W wyniku rozluźnienia mięśni klatka piersiowa wraca do swojej pierwotnej objętości, a płuca kurczą się pod wpływem elastyczności tkanki płucnej i napięcia powierzchniowego w pęcherzykach płucnych.
      - Mięśnie zaangażowane w wydech przy wysiłku
        
        Mięśnie międzyżebrowe wewnętrzne [Pociągają żebra ku dołowi i zmniejszają objętość klatki piersiowej, co zwiększa ciśnienie w płucach].
        
        Mięśnie brzucha (prosty, skośne, poprzeczny brzucha) [Pomagają w wypychaniu narządów jamy brzusznej ku górze, co dodatkowo uciska przeponę i zwiększa ciśnienie wewnątrz jamy klatki piersiowej].
      - Proces ciśnieniowy [Zmniejszenie objętości klatki piersiowej zwiększa ciśnienie w pęcherzykach płucnych powyżej ciśnienia atmosferycznego, co prowadzi do wydostania się powietrza na zewnątrz].