Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Iqtisodiy tafakkur insoniyat tarixining eng qadimiy davrlaridan boshlab…
Iqtisodiy tafakkur insoniyat tarixining eng qadimiy davrlaridan boshlab shakllanib borgan. U dastlab diniy, axloqiy va huquqiy me’yorlar bilan uyg‘un holda mavjud bo‘lib, keyinchalik mustaqil ilmiy soha sifatida rivojlandi.
- Hammurapi qonunlari (Mil. avv. XVIII asr, Bobil)
282 ta moddadan iborat bo‘lib, iqtisodiy munosabatlarning ilk yozma qonunidir.
Savdo, mulk, mehnat va soliq munosabatlari qonun asosida belgilangan.
“Ko‘zga-ko‘z, tishga-tish” tamoyili iqtisodiy jazolarda ham aks etgan.
Qarzdorlik, foiz, ijara va ish haqi tizimi tartibga solingan.
Boylik, mehnat va adolat o‘rtasidagi muvozanatni saqlashga intilgan.
- Eshun qonunlari (Mil. avv. XX asr, Misr)
-
-
Qishloq xo‘jaligini boshqarish, yer egaligi va hosil taqsimotiga oid normalar mavjud.
-
Savdo, soliq yig‘imi va qarz munosabatlarini tartibga soluvchi moddalar mavjud.
- Ibtidoiy jamiyat va dastlabki iqtisodiy qarashlar
-
-
Qadimiy jamoalarda iqtisodiy faoliyat urfdan, odat va an’anadan kelib chiqib boshqarilgan.
Boylik tushunchasi hali shakllanmagan, asosiy qadriyat – tirikchilik vositasi.
-
- “Avesto”dagi iqtisodiy g‘oyalar (Mil. avv. VI–V asrlar)
Asarda iqtisodiy hayot halol mehnat, adolat va mehnatsevarlik tamoyillariga asoslanadi.
Dehqonchilik, chorvachilik va hunarmandchilik eng sharafli kasb sifatida ko‘rsatilgan.
-
“Yaxshi so‘z, yaxshi amal, yaxshi niyat” tamoyillari iqtisodiy axloqning negizi.
-
- Qur’oni karimdagi iqtisodiy g‘oyalar
Islom iqtisodiy ta’limoti adolat, halollik, tenglik va ixtiyoriylik tamoyillariga asoslanadi.
Zakot, sadaqa va infaq — ijtimoiy tenglikni saqlovchi iqtisodiy mexanizmlar.
Ribo (foiz) taqiqlangan, mehnat va savdo orqali boylik orttirish targ‘ib qilingan.
Qur’onda adolatli mehnat taqsimoti, savdoda halollik va ishlab chiqarishdagi mehnatsevarlik madh etiladi.
-
- O‘rta asr Sharq mutafakkirlari (Forobiy, Ibn Sino, Nizomulmulk, Beruniy)
-
Ibn Sino: mehnat, ishlab chiqarish va savdoda adolatni muhim deb bilgan.
-
-
Ularning asarlarida iqtisodiy tafakkur axloq, siyosat va ilm bilan uyg‘unlashgan.