Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

AP1 kap 3 hemocrregullimet - Coggle Diagram

- - - - 40% intraqelizor
      - 20% jashteqelizor
        
        5% plazem
        
        15% intersticium
- - - - kthimi venoz i pandryshuar
    - - 2- kolaterale
        
        nga nje patologji, arteriet bllokohen, keto arterie kane anastozoma/ dege kolaterale te cilat prej patologjise, zgjerohen sepse perpiqen te zevendesojne gjakun e arterieve qe jane te bllokuara, prej kesaj ato sjellin me shume sec duhet
      - 3- boshlleku
        
        kur kemi presion te caktuar barometrik ( i ulet), dhe gjaku fillon leviz ne ato seksionet me presion te ulet duke shkaktuar hiperemi ( pilotet)
      - 4- iritative
        
        zgjerimi i eneve te gjakut nga medikamente te caktuara
      - 5- miogjene
        
        shtimi i gjakut ne muskuj, sipas aktivizimit te muskujve
      - 6- korelative
        
        ne organe cifte, kur heqim njerin, tjetri ben 2x pune, prandaj do dhe 2x gjak
      - 7- inflamatore
        
        shoqeron inflamacion, krijon skuqje te zones se inflamuar.
      - 1- angioneurotike
        
        sasia e gjakut varet nga puna vazomotore e nervave simpatike dhe parasimpatike, ngushtim/ zgjerim i eneve
        
        patologjike- gripi, trauma pleksi brakial
        
        fiziologjike- skuqja e fytyres
      - ACR- AKBIMKI
        
        A King Built Incredible Monuments Keeping Immortality
      - nga hormone, psh noradrenaline ne caste stresi
    - - vazodilatacion i arterieve dhe arteriolave
      - hapja e kapilareve rezerve
    - - organ i skuqur, me temp te rritur lokale, theksim i vizatimit vaskular (enet behen me te dukshme) mund te dallojme edhe pulsasione
    - - zgjerim kapilar, mbimbushje me gjak.
      - mund te mos dallohen mire pasi mund te jete i perkohshem
      - mund te kemi ektazi, si tek rasti kolateral
  - - - prurja arteriale e pandryshuar
    - - gjeneralizuar
      - lokale
        
        nje organ i vetem ose territor i kufizuar nga bllokim i venave per arsye tromboze ose shtypje nga jashte/ fasha, rritje mitre ne shtatezani
        
        raste te vecanta
        
        2- tromboze e venave mesenteriale, provokon infarkt hemorragjik ne intestin. ansat interstinale marrin ngjyre te kuqe/ vjollce, dhe me vone nekroza lokale, perforacion dhe peritonit
        
        perforacion- organ tubular i kputur dhe pjesa medulare del jasht
        
        1- sindromi budd-chiari- tromboze akute e venave suprahepatike. kemi zmadhim i shpejte dhe i theksuar i heparit, dhimbje ne regjionin, shtim presioni i gjakut ne portal me ascit hemorragjik dhe renie e presionit ne vena cava inf
        
        asciti- grumbullimi i lengut ascitik ne zgavren e abdomenit
      - akute/ kronike
    - - lokale
        
        i shpejte dhe i plote, infarkt
        
        pjesshem dhe i zgjatur, qarkullim kolateral
- - - - retrograde- drejtim i kundert i qarkullimit
        
        1 embol i rende
        
        2 presion i jashtem, kollitje, defekim
        
        3 ulet fuqia thithese e levizjeve te frymemarrjes
        
        flluckat ajrore levizin lart prej gravitetit. zakonisht, thithja e ajrit shoqerohet me ulje te presionit ne vena te medha, nese kemi ulje te kesaj, rritet presioni ne vena dhe flluckat shkojne lart nga truri. kjo prej uljet rrjedha drej zemres, gradientit te presionit
      - paradoksale- kalon nga sistemi venoz ne ate arterial ose anasjelltas.
        
        kur kemi komunikim patologjik mes sistemin venoz dhe arterial, defekte septumi inter atrial/ventrikular, ose anastomoza, ose shunte
        
        anastomoza jane kalime normale arterie-vena, dhe shunte jane anormale
      - anterograde- ndjek rrjedhjen normale te gjakut
        
        fillon ne vena, perfundon ne pulmon
        
        fillon ne arterie, perfundon ne qarkullim sistemik tru/veshka
        
        e palces ne rast frakturash, tumorale ne grupe qelizash kanceroze
    - - tromboemboli
        
        me e shpeshta
        
        dallimi i embolise nga trombi
        
        trombi ngjitet ne murin e enes, embolia jo
        
        embolia bllokon nje sektor me te shkurter
        
        embolia e mbush enen plot dhe tendos paretin
        
        gjejme mbeturina trombi nga shkeputja
        
        xtra
        
        tromboembolia pulmonare eshte nje ndaj shkaqeve me te medha te vdekjes, dhe behet nga trombet e venave gjymtyreve te poshtme, mund te japi infarkt, hipertension pulmonar kronik, emboli multiple,
      - pulmonare
        
        e shpeshte dhe e rende 95%
        
        pikenisje, vena gjymtyresh te poshtme, iliake, femorale
        
        trombi shperndahet dhe perfundon ne mushkeri
        
        morfologjia
        
        mund te bllokoje arterien pulmonare kryesore ne bifurkim
        
        mund te kaloje ne shtratin e arteries pulmonare qe degezohet ne mushkeri
        
        shkakton infarkt
        
        ajo e arteries pulmonare behet me shpesh ne semundje zemre, tumore malinj,
        
        malinj- kanceroze
        
        zakonisht klinikisht te heshtura
        
        ne 60-80% te tyre kemi vdekje, insuficence akute zemra e djathte, kolaps kardiovaskular, ndodh kur mbi 60% e pulmonit eshte e bllokuar
      - sistemike
        
        emboli qe qarkullon ne arterie ku 80-85% nisen nga zemra
        
        60% trombe murale, nga infarkti i miokardit
        
        10% tormbe arteriale, nga fibrilacioni, semundje
        
        5% kardiomiopati, semundje te miokardit
        
        gati gjithmone shkaktojne infarkt
        
        me shpesh ne anesite e poshtme
      - ajrore/ gaz
        
        fllucka ajri qe futen ne qarkullim dhe bllokojne, ose barotrauma
        
        ajri futet prej
        
        2) injektim i ajrit per pneumo/retro-peritoneum, kirurgji
        
        3) trauma torakale, mushkerore, hapja e venave lejon hyrjen e ajrit gjate inspirimint, pasi ka presion negativ
        
        1) lindje/ abort, tkurrje te uterusit e shtyjne ne sinuse venoze te ruptuara
        
        rreth 100cc
        
        cc= cubic centimeter= ml
        
        sindroma
        
        detresi, emboli venoze ajrore pulmonare , ose insuficience e zemres se djathte, both deadly
        
        kesoni, semundja dekompresimit, ndodh tek zhytesit kur ngjiten shpejt, azoti ne thellesi kalon ne gjendje te tretur ne lengje ose ind dhjamor, dhe kur nuk i lene kohe te tretet ne gjak, dmth qe ta nxjerri organizmi, behet bulza bulza ne inde dhe ene
        
        akut, dhimbje, demtime cerebrale, sepse azoti tretet ne mjeline
        
        kronike- nekorze ishemike ne sistem skeletal
      - dhjamore
        
        futja e bulezave te yndyres ne gjak, ku bllokojne ene te vogla
        
        nga demtime traumatike, psh frakture kocke, palca ben emboli
        
        shume e rralle
        
        sindromi i embolise yndyrore, karakterizohet nga insuficience pulmonare, simptoma neurologjike, anemi, trombocitopeni
        
        10% fatal
        
        simptomat shfaqen ne periudhe latente 24-72 ore, konvulsione, koma, takipne, dispne takikardi
        
        mekanizmi
        
        obstruksion mekanik
        
        bllokim i mikro-vaskularizimit pulmonar
        
        demtim kimik
        
        acidet yndyrore bejne demtim toksin ne endotel vaskular
        
        skuqje e lekures, petekiet shperthejne nga trombocitopenia e shpejte
        
        petekie- pikeza te kuqe ne lekure
        
        tromkbocitopenia- nr i ulet i trombociteve
      - amniotike
        
        qarkullimi i lengut amniotik ne sinuset venoze te ruptuara, qe favorizohet nga tkurrja e uterusit, shume e rralle, por e rende dhe letale
        
        respiracion i veshtire, cianoze,shok kardiovaskular, konvulsione
        
        mikro, shihen qeliza skuamoze dhe mbeturina ne vazat pulmonare
      - qelizore
- - - - a) hiperemi venoze, pasive ku gjaku nuk kthehet ne zemer pasi kemi bllokim venoz
      - b) ishemi, nderprejsja apo zvogelimi i furnizimit me gjak ne nje territor arterial te caktuar
        
        llojet e ishemise sipas shkakut
        
        2 kompresive, pengesa e kalimit te gjakut prej ngushtimit te enes, tumore, cikatrice, eksudat
        
        cikatrishe, shenje pas sherimit te plages
        
        eksudat, leng qe del nga plaga gjate sherimit
        
        3 spastike, pengim nga spazma e gjakut nga stresi,(adrenalina) temperatura te ulta (vazokontriksion) ,medikamente
        
        spazma, tkurrje e papritur dhe e forte e arteries
        
        1 obdurative, mbyllja organke e plote ose e pjesshme e nje arterie. gjate arterioskleroze, poliarterit nodos, kryesisht nga tromboza dhe embolia
        
        4 pas hiperemise, psh ishemi cerebrale kur ha shume, dhe gjaku shkon ne stomak
        
        mund te shkaktoje infarkt, atrofi, nekroze, ose asnje gje.
        
        demtimi varet nga faktore
        
        gjendja e sistemit kardiovaskular dhe e gjakut, anemi, debit i ulur,
        
        gjendja funksionale e indit, psh zemra normale kur do 02 pershtatet me takikardin, por kur kemi bllokim arterie koronare, con ne infarkt
        
        tipi i vaskularizimit, psh mushkeria ka qarkullim 2x, arterie pulmonare dhe bronkiale, kur bllokohet njera, kemi tjetren, po kur kemi qarkullim 1x, kemi gati gjithmon infarkt
        
        shpejtesia e bllokimit, ato te ngadaltat japin kohe per deget kolaterale
        
        ndjeshmeria e indit ndaj 02, SNQ jane shume te ndjeshme,
    - - ulja e furnizimit te indeve me 02
        
        b) anemike, kemi pak eritrocite apo pak HB
        
        c) cirkulatore, renia e debitit kardiak, psh shoku
        
        a) hipoksemike, renia e presionit parcial 02, ne ajer, ose probleme pulmonare