Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Tilshunoslik metodlari. Bilish usullari va ularning tasnifi
Bilish usuli…
Tilshunoslik metodlari. Bilish usullari va ularning tasnifi
Bilish usuli-til haqidagi bilimlarni hosil qilish ularning mohiyati va qonuniyatlarini anglash yo'lidir.
Qiyosiy tarixiy metod- turli tillarning qarindoshlik darajasi va umumiy ildizini aniqlaydi. Bu metod asosida tillarning evolyutsion rivojlanishi tadqiq etiladi: turkiy tillarida suv va su so'zining umumiy ildizi va grammatik o'zgarishni tahlil qiladi. Founder: Frans Bopp, Rasmus Rask, Yakob Grimm.
Bikish usullari:
Induktiv usul-aniq faktlardan umumiy xukosa chiqarish (qo'shimchalarni o'rganib umumiy grammatik qonuniyatni aniqlash)
-
-
-
-
Tavdifiy(desktiptiv) metod -tilning hozirgi holatini tavsiflash, bunda tarixiy til hodisalari muhim emas. faqat natija ko'rsatib beriladi: so'z turkumlarining hozirgi tizimi va qo'llanilishi yoritiladi.
Struktur metod-tilni tizim sifatida ya'ni bir butun strukturali tuzilma sifatida o'rganadi. har bir unsurning (so'z, qo'shimcha va so'z birikmasi tizimdagi o'rni va munosabati tahlil qilinadi: fel sistemasidagi zamon, shaxs va son kategoriyalari= o'zato bog'liqligi. Founder: F. De. Sossyur 19 asr boshi
Funksional lingvistikasi- til elementsri funksiyasi (vazifa) nuqtai nazaridan o'rganiladi. har bir til birligi (fonema, so'z,gap) ning kommunikativ vazifasi tahlil qilinadi: Bir gap= mazmuniy roli, emfaza(ta'kid), tematika(ma'lum)-rematika(yangi axborot)munosabati.
Navoiy asarlarini (t) butun dunyo o'qiyd (r)
-
Semantik msyfon uduli- so'zlarni ma'no jihatdan guruhlash orqali tahlil qilish: oqillik msydoni; aql,zakovat,zehn,idrik
Pozitsion usul-bir til birligi(so'z yoki fonema)ning nutqdagi o'rniga ko'ra tahlil qikinadi. y fonemasi so'z boshida va o'rtasida turli tslaffuzga ega bo'lishi mn.
Statistik usul-til hodisalarini son jihatdan tahlil qiladi: bir roman yoki matnda eng ko'p ishlatilgan so'z yoki grammatik struktursni hissoblab chiqish. Bu usul korpus libgvistikadida juda muhim.