Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Asar poetikasi-komparavistika obyekti
Poetika yunoncha "sanat,…
Asar poetikasi-komparavistika obyekti
Poetika yunoncha "sanat, yaratuvchanlik, mahorat" birinchi bor Arastu asarida qo'llangan. Rus olimi Potebnya [1835-1891] birinchi bb poetikaning nazariy asoslari haqida asar yozgan. U "Tarixiy poetika" asarida nazmiy va nazr, badiiy tasvir vositalari, poetik va mifologik tafakkur, stilistik figuralar haqida ilmiy nazariy xuloslarni beradi. Uning faoliyatini knchalik rus olimi Baxtin davom etgan. Jo'raqulov fikricha uning birorta asari nazariy va tarixiy poetika sintezisiz amalga oshirilmagan.
Poetikaning tasnifi
Umumiy poetika- barcha adabiyot uchun xos bo'lgan badiiyat mezonlarini o'rganadi. Mas: ijodiy prinsiplar, muallif pozitsiyasi
Tavsifiy (xususiy) poetika- konkret asarlarning yaratilish jarayonini va yozuvchining badiiy olamini o'rganadi. mas: h.olimjonning badiiy olami, cho'lpon nasri poetikasi)
Nazariy poetika-adabiyot nazariyasi bn bog'liq bb, badiiy hodisalar= nazariy tomonini yoritib beradi. Mas: Oybek romanlarida psixologizm, Pushkin she'riyatida shakl va mazmun. Jo'raqulov ushbu sohada asar yozib, poetika= muallif, janr, xronotop kabi qirralarini ochib bergan.
Tarixiy poetika- asar yaratilishiga xizmat qiladigan badiiy unsurlarning genezisi o'rganiladi. Ijodkor= badiiy olami va mahorati tarixiy-adabiy jarayonga va davr ruhiga bog'lab ochib beriladi.
Ushbu soha rivojiga hissa qo'shgan olimlar: Veselevskiy, Jirmunskiy, Konrad, Neupokoyeva, Baxtin
Stebleva, Kudelin, Shidraf, Bertels, Braginskiy, Musulmonqulov, Shukurovalar= asarlari sharqshunoslikdagi tarixiy poetikaga bag'ishlangan
Normativ poetika -badiiy asar o'zi aslida qanday yozilishi kk ? degan masalaga oydinlik kiritadi. U asarni baholaydi va tanqid qiladi.
To''ychiyev= "ozb adabiyotida badiiylik mezonlari va ul= maromlari", Sarimsoqov=,"badiiylik asoslari va mezonlari", Rasulov= "badiiylik mezonlari" ushbu sohaga oid yozilgan.
Poetik yoki badiiy mahorat - yozuvching o'ziga xos badiiy olami , badiiy asarni yaratishdagi san'atkorligidir. Ijodkor= badiiy mahorati asar tilining mohirona berilishida, obraz yaratishida, badiiy tasvir vositalaridan o'z o'rnida , mohirona foydalanishida, asar kompozitsiyasini to'g'ri va tizimli shakllantirishda yaqqol namoyon bo'ladi.
-
-
Poetikaga oid zamonaviy tadqiqotlar nazariy va tarixiy poetika masalalariga bag'ishlanadi. Tarixiy poetikaga doir maxsus jurnallar ham bo'lib, rus, ingliz, italyan va ispan tillaridagi maqolalar chop etiladi.