Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Qiyosiy tahlil metodologiyasi (Metodologoya-ilmiy tadqiqot metodlari…
Qiyosiy tahlil metodologiyasi
(Metodologoya-ilmiy tadqiqot metodlari haqida ta'limot.)
Ilmiy tadqiqot metodlar 2ga bo'linadi
Empirik metod kuzatish va tajriba o'tkazish bilan bog'liq. Ularning bosqichlari:
Rejalashtirish
Statistika
Tavsiflash
Nazariy metodlar:
Analiz-tahlil
Sintez-xulosalash ( hodisalar o'rtasidagi o'xshashlik va tafovutni aniqlash jarayoni
Abstraksiya-mavhumlashtirish
Induksiya-umumiylikdan xudusiylikka o'tish
(qiyoslanadigan badiiy hodisalarning o'xshash va farqli jihatlari aniqlash jarayoni)
Deduksiya-xususiylikdan umumiylikka siljish (hodisani tashkil etuvchilarga ajratish jarayoni)
Analogiya-o'xshash xususiyatlar tahlili
Model yaratish(prototip yaratish: mas; olamning badiiy modeli, darslikning elektron modeli
Qiyosiy - tarixiy metod (adabiy hodisaning umumiy va xos tomonlarini tarixiy taraqqiyot jarayoni bilan bog'liqlikda qiyoslash usulidir). Ilk nazariy fikrlar Arastuning "Poetika" asarida epos, lirika, dramani uchga ajratib qiyoslaydi. B. Karimov bu metoddan foydalanib quyudagi yo'nalishlarda tadqiqot olib borish mn:
Jahon va milliy adabiyotlarni o'zaro taqqoslash
B.a yaratilgan davriga ko'ra qiyoslash
Adabiyot vakillari= qiyos un asosli asarlari o'rganiladi.
Milliy b.a dunyo adabiyoti kontekstida tekshitiladi.
Adabiy jarayon yoki adabiyot tarixida mavjud adabiy hodisalarning o'xshash va farqli jihati organiladi.
Mavzu yoki ilmiy muammo nuqtai nazaridan o'zaro yaqin bo'lgan adiblar=asarini tekshirish.
Adabiy-estetik evalutsiyani kuzatishda ma'lum bir adib= asarlari obyekt qb olinadi.
Nazariy asoslari Veselovskiy, Jirmunskiy, Konrad, Dima, Dyurishin va Aminova tomonidan yoritilgan
Chog'ishtirish -kontrastiv.metodi (filologik hodisalarni tizimli qiyoslashga asoslangan bb asosan farqli jihatini ochishga qaratilgan). Navoiy= fors va turkey tillar muhokama qilingan "Muhokamatul lug'otayn" asari shu metoddadir. Nazariy asoslari Boduen de Kurtene tomonidsn 19 asrda ishlab chiqilgan.
Polivanov, Sherman, Bernstein, Reformatskiy va Balli
Polivanov, Sherba, Bernsteyn, Reformatskiy,Balli ushbu boradagi ishlarni davom ettirgan.
Rasulovning fikriga ko'ra chog'ishtirish m. Ikki va undan ortiq qarindosh yoki qarindosh bulmagan tillarni, til hodisalarini o'zaro qiyoslash usuli. (Rus, uzbdagi adabiy hodisalarning spetsifik xysudiyatlari)
Qiyosiy-tarixiy m. faqat qarindosh tillarni taqqoslab, qiyoslab o'rganadi. Chog'ishtirmadan farqli u til= tarixi, kelib chiqishi, genetik taraqqiyotiga urg'u beradi. (O'zbek mumtoz adabiyotida ramzlar qiyosi).
Qiyoslash natijalarini baholash mezonlari
Tarixiy mezon- q.t. natijalarini tarox faktlariga qay darajada mos kelishini baholaydi.
Gnoseologik mezon- q.t. natijalarini ularning bilish nazariyasi qonuniyatlari va tamoyiga mos kelishi nuqtai nazaridan baholaydi.
Mantiqiy mezon-q.t. natijalarini mantis qonunlari talablariga mos kelishini baholaydi.
Methodologies mezon-q.t natihalari qsysi metodlarga to'g'ri kelishini baholaydi.
Ma'naviy-g'oyaviy mezon-q.t. natijalarini jamiyat ma'naviyati va g'oyaviy maqsadlariga qsy darajada mos kelish baholaydi.
Qiyosiy tahlil natijalarining xolisligini ta'minlash shartlari.
Adabiyotshunoslikning nazariy metodologik va nazariy asoslarini bilish.
Q.t. obyektlari mavjud bo'lgan yoki mavjud bo'lishi mn bo'lgan muhit= xususiyatlari hissobga olinishi kk. Ya'ni q.t jarayoniga tasir etuvchi omilllarni tahlilga inobatga olishi kk.
Statistik ma'lumot yig'ish va ko'rsatishdan iborat bb qolmasligi kk. Qiyoslash obyektlari o'zgarishini inobatga olib, u= manzarasi dinamika bilan birga tahlil va talqin qilinishi kk.
Tahlilga subyektivismga yo'l qo'yilmaydi. Soxta qiyoslash, muayyan manfaatlarga xizmat qilishi mn. natijada xalq ijtimoiy ongi buziladi: Otabekning ishqiy sarguzashti Jorj Bayronning Don Juan obrazi ishqiy sarguzashti bn qiyoslash kutilgan natija bermaydi.