Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
EUSKAL PIZKUNDEA - Coggle Diagram
EUSKAL PIZKUNDEA
Testuingurua
Zer da?
Euskal Pizkundea 1876an, Gerra Karlistaren amaieran, sortu zen mugimendua da; helburua euskara eta euskal kultura berreskuratzea zen.
Aroak
Lehen pizkundea(1876an hasia):joera erromantikoetan oinarritu zen eta euskararen balioa azpimarratu zuen, hizkuntza garaiko egoera modernoetara egokitzeko helburuarekin.
Bigarren pizkundea(1930–1936): Primo de Riveraren diktaduraren ondoren sortu zen, eta pizkundea aurreko garai ilun bati kontrajartzen zaion loraldia dela erakusten du.
Erromantizismoa
-
Aldaketak
Politikan: 1894an, Sabino Aranak EAJ sortzearekin, nazionalismo politikoa agertu zen.
Kultura arloan euskararen berpizkundea eta folklorearen bilketa indartu ziren. Aldizkariak sortu ziren (Euskal Erria, Euskara, Eskualduna), eta Azkue eta Aita Donostiak ahozko ondarea bildu zuten. 1919an Euskaltzaindia sortu zen euskararen ikerketarako.
Idazleak
-
Gizonak
Lizardi
Bere poesiaren gai nagusiak maitasuna, familia, natura, heriotza eta aberriaren berpizkundea dira, sinbolikotasunez eta itxaropenez beteta.
Biotz-begietan (1932) eta Umezurtz Olerkiak bere lan nagusiak dira; gerra aurreko euskal poesia lirikoaren adibide garrantzitsua da.
Xabier Lizardi (1896-1933) euskal idazle eta olerkaria izan zen, Euskaltzaleak elkarteko kide eta Gipuzkoa Buru Batzarreko buruzagi.
Lauaxeta
Lauaxeta (1897-1937) euskal poeta sinbolista eta erromantikoa izan zen. Gasteizen fusilatu zuten, Gernikako bonbardeaketan kazetari bati laguntzen ari zela.
Bide Barrijak (1930) eta Arrats beran (1935) lanetan barne-mundua eta mundu ideala bereizten ditu, hizkera konplexua eta sinbolismoa erabiliz.
Aitzol
Jose Ariztimuño “Aitzol” (1896-1936) euskal idazle eta kazetaria izan zen, euskararen alde lan egin zuena.
Poesia lirikoan maitasuna eta heriotza jorratu zituen, eta naturaren eta historiaren kontzeptuak euskal erromantizismoaren oinarriak izan ziren.
Euskaltzaleak taldearen buruzagi gisa, euskal literaturan eta herri nortasunean eragina izan zuen, poesia eta kultura erabiliz.