Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
HỌC THUYẾT HÌNH THÁI KINH TẾ- XÃ HỘI - Coggle Diagram
HỌC THUYẾT HÌNH THÁI KINH TẾ- XÃ HỘI
SẢN XUẤT VẬT CHẤT VÀ PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT
Sản xuất vật chất
Sản xuất vật chất
là quá trình con người sử dụng công cụ lao động tác động vào tự nhiên, mục đích cải biến các đối tượng của giới tự nhiên theo nhu cầu tồn tại, phát triển của mình
Vai trò sản xuất vật chất
Quyết định sự hình thành, tồn tại và phát triển của con người, xã hội
Làm phát sinh, phát triển những mối quan hệ xã hội
Quyết định sự biến đổi, phát triển các mặt của đời sống xã hội
Phương thức sản xuất
Phương thức sản xuất
là cách thức con người thực hiện quá trình sản xuất vật chất ở những giai đoạn lịch sử nhất định
Vai trò của phương thức sản xuất
Quyết định trình độ phát triển của nền sản xuất
Quyết định sựu vận động, phát triển của đời sống xã hội trên mọi lĩnh vực, sự chuyển biến từ xã hội này sang xã hội khác
Là tiêu chí căn bản để phân biệt thời đại này với thời đại khác
BIỆN CHỨNG GIỮA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT VÀ QUAN HỆ SẢN XUẤT
KHÁI NIỆM
Lực lượng sản xuất
là khái niệm chỉ mối quan hệ giữa con người với tự nhiên trong quá trình sản xuất, thể hiện năng lực thực tiễn của con người, được tạo thành từ sự kết hợp giữa con người với tư liệu sản xuất trong quá trình sản xuất vật chất của xã hội
Người lao động
Tư liệu sản xuất
Quan hệ sản xuất
là khái niệm chỉ quan hệ giữa người với người trong quá trình sản xuất, gồm 3 mặt cơ bản.
Quan hệ về sở hữu đối với tư liệu sản xuất
Quan hệ trong tổ chức và quản lý sản xuất
Quan hệ trong phân phối sản phẩm
Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất
Vai trò quyết định của lực lượng sản xuất đối với quan hệ sản xuất
Cùng với sự thay đổi và phát triển của lực lượng sản xuất thì quan hệ sản xuất cũng thay đổi và phát triển cho phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất.
Lực lượng sản xuất là nội dung của phương thức sản xuất, quan hệ sản xuất là cái tương đối ổn định, là hình thức của phương thức sản xuất
Sự tác động trở lại của quan hệ sản xuất đối với lực lượng sản xuất
Khi quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất nó có ý nghĩa thúc đẩy, mở đường cho lực lượng sản xuất phát triển
Quan hệ sản xuất lỗi thời không phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất thì nó kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất.
Sự vận dụng quy luật ở Việt Nam
BIỆN CHỨNG GIỮA CƠ SỞ HẠ TẦNG VÀ KIẾN TRÚC THƯỢNG TẦNG
Khái niệm
Cơ sở hạ tầng dùng để chỉ toàn bộ những quan hệ sản xuất của một xã hội trong sự vận động hiện thực của chúng hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hội đó.
Kiến trúc thượng tầng dùng để chỉ toàn bộ hệ thống kết cấu các hình thái ý thức xã hội cùng với các thiết chế chính trị-xã hội tương ứng, được hình thành trên một cơ sở hạ tầng nhất định.
Mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng đối với kiến trúc thượng tầng
Vai trò quyết định của cơ sở hạ tầng đối với kiến trúc thượng tầng
Cơ sở hạ tầng quyết định nội dung và tính chất của kiến trúc thượng tầng;
Nội dung và tính chất của kiến trúc thượng tầng là sự phản ánh đối với cơ sở hạ tầng.
Một cơ sở hạ tầng sẽ sản sinh ra một kiến trúc thượng tầng phù hợp
Cơ sở hạ tầng quyết định sự biến đổi của kiến trúc thượng tầng
Sự tác động trở lại của kiến trúc thượng tầng đối với cơ sở hạ tầng
Sự tác động của kiến trúc thượng tầng đối với cơ sở hạ tầng có thể diễn ra theo xu hướng tích cực hoặc tiêu cực
Nếu các yếu tố của kiến trúc thượng tầng không phù hợp nó sẽ kìm hãm, phá hoại sự phát triển kinh tế
Khi các yếu tố của kiến trúc thượng tầng phù hợp với nhu cầu khách quan của sự phát triển kinh tế nó sẽ tạo ra tác động tích cực thúc đẩy sự phát triển kinh tế
Ý nghĩa phương pháp luận
HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ QUÁ TRÌNH LỊCH SỬ TỰ NHIÊN CỦA CÁC HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI
Hình thái kinh tế - xã hội là một phạm trù của chủ nghĩa duy vật lịch sử dùng để chỉ một xã hội cụ thể ở một giai đoạn lịch sử nhất định, với những quan hệ sản xuất của nó, trong đó có một kiểu quan hệ sản xuất đặc trưng cho xã hội đó, phù hợp với một trình độ nhất định của lực lượng sản xuất, và với một kiến trúc thượng tầng tương ứng được xây dựng trên những quan hệ sản xuất ấy
Quá trình lịch sử- tự nhiên của sự phát triển các hình thái kinh tế - xã hội
Con người là chủ thể của lịch sử, họ tạo ra xã hội của mình. Tuy nhiên, sự phát triển của xã hội không phụ thuộc vào ý chí chủ quan, mà tuân theo các quy luật khách quan
Nguồn gốc sâu xa của sự phát triển xã hội là sự phát triển của lực lượng sản xuất.
Sự phát triển xã hội có sự tác động của nhân tố chủ quan, song các quy luật khách quan vẫn giữ vai trò quyết định.
Lịch sử phát triển của xã hội loài người là một quá trình tự nhiên và tuần tự, từ cộng đồng nguyên thủy → chiếm hữu nô lệ → phong kiến → tư bản chủ nghĩa → cộng sản chủ nghĩa
Tính khoa học và vai trò phương pháp luận
Tính khoa học
Đưa lại một quan niệm thực sự khoa học về đời sống xã hội
Đưa lại quan niệm duy vật về đời sống xã hội
Đưa lại một phương pháp luận khoa học cho nhận thức và cải tạo xã hội
Vai trò phương pháp luận
Là cơ sở khoa học để nhận thức xã hội
Đưa ra cách tiếp cận khoa học, toàn diện về xã hội
Khẳng định tính quy luật khách quan trong sự phát triển của xã hội loài người
Kết hợp quy luật chung với điều kiện cụ thể dân tộc