Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
สรีรวิทยาระบบหายใจ, นายศุภกร ตะพานแก้ว 67070021 คณะสาธารณสุขศาสตร์…
สรีรวิทยาระบบหายใจ
กลไกการหายใจ (Mechanics of Breathing)
ความสัมพันธ์ปอดกับผนังทรวงอก
ปอดและผนังทรวงอกถูกยึดติดกันด้วยแรงยึดเหนี่ยวของน้ำในช่องเยื่อหุ้มปอด (Cohesive force of intrapleural fluid)
Transmural Pressure Gradient : ความดันที่ทำให้ถุงลมขยายตัว
การระบายอากาศ (Ventilation)
การหายใจออก (Expiration): เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นเอง (Passive process) ในภาวะปกติ
กล้ามเนื้อหายใจเข้าคลายตัว ทำให้ปอดหดกลับ (Elastic recoil)
ความดันในถุงลม สูงกว่าความดันบรรยากาศ อากาศจึงไหลออกจากปอด
การหายใจเข้า (Inspiration): เป็นกระบวนการที่ต้องใช้พลังงาน (Active process)
กล้ามเนื้อกะบังลมและกล้ามเนื้อซี่โครงนอกหดตัว ทำให้ปริมาตรทรวงอกเพิ่มขึ้น
ความดันในถุงลม ลดลงต่ำกว่าความดันบรรยากาศ อากาศจึงไหลเข้าสู่ปอด
ความยืดหยุ่นปอดและแรงหดกลับ (Compliance & Elastic Recoil):
Compliance (ความสามารถในการขยาย): วัดจากการเปลี่ยนแปลงปริมาตรต่อการเปลี่ยนแปลงความดัน
Elastic Recoil (แรงหดกลับ): เกิดจาก 1) Elastic fibers และ 2) Alveolar surface tension
Surfactant: สร้างจาก Pneumocyte type II, ทำหน้าที่ลดแรงตึงผิวของถุงลม (Surface tension) และช่วยให้ถุงลมคงตัวไม่แฟบง่าย (ตามกฎของ Laplace)
ความต้านทานทางเดินหายใจ (Airways Resistance, R)
ปัจจัยหลักคือรัศมีของทางเดินหายใจ (r) ตามกฎของ Poiseuille
โรคอุดกั้นทางเดินหายใจ (Obstructive diseases) เช่น หอบหืด (Asthma) และ COPD (Emphysema, Chronic Bronchitis) ทำให้ความต้านทานสูงขึ้น
การแพร่และการขนส่งก๊าซ (Gas Diffusion & Transport)
การแลกเปลี่ยนก๊าซ (Gas Exchange)
Henry's Law: ก๊าซจะละลายในของเหลวตามความดันย่อย (Partial Pressure) ของก๊าซนั้น ๆ
Fick's Law: กำหนดอัตราการแพร่ ขึ้นอยู่กับ
แปรผันตรง: ผลต่างความดันย่อย , พื้นที่ผิว , สัมประสิทธิ์การแพร่
แปรผกผัน: ความหนาของเยื่อหุ้ม (ยิ่งหนา ยิ่งแพร่ช้า)
การขนส่งออกซิเจน O2 Transport
ขนส่งหลัก: จับกับ Hemoglobin (Hb) ( 97.5%)
Bohr Effect: สภาวะในเนื้อเยื่อที่มี uparrowP_CO2, downarrowpH, หรือ uparrow อุณหภูมิ จะทำให้ Hb คาย O}_2 ออกมาได้ง่ายขึ้น (กราฟ O_2}-Hb Dissociation Curve เลื่อนขวา)
การขนส่งคาร์บอนไดออกไซด์ CO_2 Transport
รูปแบบหลัก
Bicarbonate HCO_3^{-} approx (60%)
Carbaminohemoglobin (HbCO}_2) ( 30%)
Haldane Effect: Hb ที่คาย O_2 ออกไปแล้ว จะมีความสามารถในการ รับ Co_2 และ {H}^{+} ได้ดีขึ้น
การควบคุมการหายใจ (Control of Respiration)
การควบคุมโดยระบบประสาท (Neural Control)
ศูนย์ใน Medulla: สร้างจังหวะการหายใจหลัก (Central Pattern Generator - CPG)
DRG (Dorsal Group): ควบคุมการหายใจเข้า (Inspiration)
VRG (Ventral Group): ควบคุมการหายใจแบบรุนแรง (Forced Breathing)
ศูนย์ใน Pons: ทำหน้าที่ปรับจังหวะการหายใจ.
การควบคุมโดยสารเคมี (Chemical Control)
Central Chemoreceptor: อยู่ใน Medulla, ไวต่อการเปลี่ยนแปลงของ H^{+} ในน้ำไขสันหลัง (CSF) เป็นหลัก ซึ่งเกิดจากการแพร่ของ CO_2 จากเลือด
ตอบสนองหลักต่อภาวะ uparrowP_CO2 Hypertonic และ Acidosis (ควบคุม 80-90% ของการควบคุมทางเคมี)
Peripheral Chemoreceptor: อยู่ที่ Carotid และ Aortic bodies
ตอบสนองหลักต่อภาวะ downarrowP O2 (Hypoxia) (เมื่อ P O2 < 60 {mmHg})
นายศุภกร ตะพานแก้ว 67070021 คณะสาธารณสุขศาสตร์ สาขาการสาธารณสุขชุมชน