Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Suy thoái tầng Ozone, Chắn tia cực tím (đặc biệt UVB) - Coggle Diagram

- - - - Toàn cầu: khoảng 2040
      - Bắc Cực: khoảng 2045
      - Nam Cực: khoảng 2066
  - - - Lỗ ozone xuất hiện hằng năm vào mùa xuân Nam bán cầu (tháng 9–11).
      - Nồng độ ozone giảm 50–70% so với bình thường (dưới 220 Dobson Units).
      - Là khu vực bị tổn thương nghiêm trọng nhất do điều kiện cực lạnh và sự hình thành mây tầng bình lưu cực (PSCs).
    - - 1985: Lần đầu phát hiện, diện tích ~10 triệu km².
      - Thập niên 1990s: Mở rộng nhanh, đạt đỉnh.
      - 2000: Kỷ lục 28,3 triệu km² (ngày 9/9/2000).
      - 2023: Lỗ thủng vẫn khoảng 26 triệu km²
      - 2024: Nhỏ hơn trung bình, xu hướng phục hồi rõ rệt.
      - Dự kiến hồi phục hoàn toàn vào năm 2066 (về mức trước 1980).
  - - - Gần xích đạo, không có lỗ ozone nhưng chịu ảnh hưởng gián tiếp
      - Mức ozone tầng bình lưu giảm nhẹ 2–3%
      - Chỉ số UV thường xuyên ở mức nguy hại cao (8–11+)
      - tham gia Nghị định thư Montreal từ năm 1994, đã loại bỏ hơn 90% CFCs, HCFCs.
- - - - Trong quá trình sản xuất xốp, dung môi công nghiệp
      - Hợp chất được sử dụng phổ biến trong tủ lạnh, máy điều hòa, bình xịt (aerosol)
    - - Từ các hợp chất như halon và methyl bromide
  - - - Các mây này thúc đẩy phản ứng hóa học giữa chlorine/bromine và ozone
      - Khiến sự suy giảm trở nên mạnh nhất vào mùa xuân Nam Cực (tháng 9–10)
    - - Sự thay đổi trong cấu trúc và hiệu suất của xoáy cực Nam Cực
        
        Làm cho lỗ thủng tầng ôzôn mở rộng hơn hoặc thời gian tồn tại lâu hơn
        
        Ảnh hưởng đến nhiệt độ tầng bình lưu, trạng thái động lực học khí quyển
        
        Ảnh hưởng đến việc tạo PSCs
        
        Phản ứng phá ôzôn
    - - Ảnh hưởng đến sự thay đổi nồng độ ozone tại tầng bình lưu thấp
  - - - Sinh ra CO₂, CH₄, VOC (hợp chất hữu cơ bay hơi) và muội than
        
        Tăng hiệu ứng nhà kính
        
        Gián tiếp cản trở quá trình tái tạo ozone
        
        Làm thay đổi nhiệt độ khí quyển
    - - Thải ra NOx, H₂O, Clo, Br phản ứng với O₃
        
        Phá hủy phân tử ozone
        
        Gây ra vùng thủng ozone cục bộ
- - - - Hấp thụ một phần bức xạ mặt trời
      - Bảo vệ sinh vật khỏi:
        
        Ung thư da
        
        Đục thủy tinh thể
        
        Ảnh hưởng xấu đến cây trồng & sinh vật biển
    - - Ở tầng bình lưu
      - Ozone tập trung thành một lớp
      - Thành phần chủ yếu là Ozone
    - - vùng có nồng độ ôzôn cao trong tầng bình lưu, cách bề mặt Trái Đất khoảng 15 đến 30 km