Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Molecular genetics of cancer, IMG_2793, IMG_2792, IMG_2794, น.ส.สุนิสา…
Molecular genetics of cancer
ภาพรวม
มะเร็งเป็นโรคทางพันธุกรรม ที่เกิดจากการกลายพันธุ์
ในยีนที่ควบคุมการเจริญเติบโตและการแบ่งตัวของเซลล์ (cell proliferation & differentiation)
ทำให้เกิดการแบ่งตัวที่ไม่ถูกควบคุม เซลล์รวมตัวกันเป็นก้อน (tumor) — ถ้าไม่ลุกลามเรียกว่า benign แต่ถ้าแทรกซึมเนื้อเยื่อข้างเคียงและแพร่ไปยังที่อื่นเรียกว่า malignant หรือมะเร็ง (metastasis)
ประเภทของเนื้องอก
Tumor (เนื้องอก)
ก้อนเนื้อจากการเจริญผิดปกติ
Benign
เติบโตจำกัด ไม่แพร่กระจาย
Malignant (มะเร็ง)
แทรกซึมและแพร่กระจายได้ (metastasis)
แหล่งกำเนิด
Carcinomas
เซลล์เยื่อบุ (epithelial)
(ประมาณ 90%)
Sarcomas
เนื้อเยื่อสนับสนุน เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน
เช่น กระดูก กล้ามเนื้อ ไขมัน
Lymphoma & Leukemia
เนื้อเยื่อเลือด/น้ำเหลือง
(เลือดกระจายในกระแสเลือด)
ลักษณะสำคัญของเซลล์มะเร็ง
ขาดการยึดติดกับพื้นผิว
โตโดยไม่ต้องยึดติด
ไม่ยับยั้งการแบ่งตัวเมื่อแน่น
เติบโตทับกันได้
อายุการแบ่งตัวไม่จำกัด
มีการบำรุงรักษาเทโลเมียร์ (telomere maintenance)
สัญญาณให้แบ่งตัวคงอยู่/มากเกินไป
สัญญาณการแบ่งตัวต่อเนื่อง
การตรวจจับจุดเช็คพอยต์เสียหาย
สูญเสียการควบคุมวัฏจักรเซลล์
การตายแบบโปรแกรมถูกยับยั้ง
เซลล์ที่ควรตายกลับรอดและแพร่ขยาย
ลักษณะรูปร่างและสัณฐานผิดปกติ
เช่น นิวเคลียสใหญ่ผิดปกติ
แกนกลางสีเข้มใน H&E เป็นต้น
การรุกรานและการแพร่กระจาย
ลด/สูญเสียการยึดติดระหว่างเซลล์
เพิ่มการเคลื่อนไหว (motility)
หลั่งโปรตีเอส/เอนไซม์ย่อย ECM
บุกเข้าสู่หลอดเลือด/น้ำเหลือง (intravasation)
ทนความเครียด/ภูมิต้านทาน
ออกจากหลอดเลือดที่ปลายทาง (extravasation) & colonization
การควบคุมวัฏจักรเซลล์และจุดตรวจ
วัฏจักรเซลล์ (G1 → S → G2 → M)
ถูกควบคุมโดยจุดตรวจ (checkpoints)
ที่หยุดการเดินหน้าจนกว่างานสำคัญจะเสร็จ
Cyclins + CDKs
คอมเพล็กซ์ที่กระตุ้นการเดินหน้าของวัฏจักร
โดย CDK จะทำหน้าที่ phosphorylation
โปรตีนเป้าหมายเมื่อมี cyclin มาจับ
โปรแกรมการตายของเซลล์
Apoptosis
กระบวนการตายแบบโปรแกรม ตายธรรมชาติ
โดยตระกูลเอนไซม์ caspases สลายโปรตีนเป้าหมายหลายชนิด เป็นกลไกป้องกันการเกิดมะเร็งเพราะ
จะกำจัดเซลล์ที่ผิดปกติ
ถ้า apoptosis ถูกยับยั้ง — เซลล์ที่ควรถูกทำลายจะรอดและอาจแพร่ขยายกลายเป็นเนื้องอก
Necrosis
เป็นการตายจากการบาดเจ็บ ไม่ใช่การตายแบบโปรแกรม — ลักษณะการตอบสนองทางเนื้อเยื่อต่างจาก apoptosis
น.ส.สุนิสา คำนา 6604071630462