Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Các cặp phạm trù - Coggle Diagram
Các cặp phạm trù
Cái riêng và cái chung
Quan hệ biện chứng
Cái riêng phong phú hơn cái chung, nhưng cái chung sâu sắc hơn.
Cái riêng, cái chung và cái đơn nhất có thể chuyển hóa cho nhau.
Cái chung tồn tại trong cái riêng, thông qua cái riêng mà biểu hiện.
Ý nghĩa phương pháp luận
Khi áp dụng cái chung vào thực tiễn, cần vận dụng phù hợp với từng cái riêng.
-
-
Khái niệm
Cái chung: thuộc tính, mối liên hệ lặp lại ở nhiều sự vật.
-
Cái riêng: sự vật, hiện tượng cụ thể.
Bản chất và hiện tượng
Quan hệ biện chứng
Mâu thuẫn: bản chất là cái bên trong, ổn định; hiện tượng là cái bên ngoài, biến đổi.
Chuyển hóa: trong điều kiện nhất định, bản chất và hiện tượng có thể biến đổi cho nhau.
Thống nhất: bản chất biểu hiện qua hiện tượng, hiện tượng là biểu hiện của bản chất.
Khái niệm
Bản chất: cái tất yếu, ổn định, bên trong sự vật.
-
Ý nghĩa phương pháp luận
-
Trong thực tiễn, cần tác động vào bản chất để thay đổi sự vật.
Khả năng và hiện thực
-
Quan hệ biện chứng
Thống nhất và chuyển hóa lẫn nhau: khả năng → hiện thực, hiện thực → khả năng mới.
-
Ý nghĩa phương pháp luận
Nhận thức và hành động phải xuất phát từ hiện thực, nhưng chú ý đến khả năng phát triển.
-
Tất nhiên và ngẫu nhiên
Quan hệ biện chứng
Cùng tồn tại khách quan, thống nhất và chuyển hóa lẫn nhau.
Tất nhiên giữ vai trò quyết định, ngẫu nhiên là biểu hiện của tất nhiên.
Ý nghĩa phương pháp luận
Trong nhận thức và thực tiễn, dựa vào tất nhiên nhưng không bỏ qua ngẫu nhiên.
-
Khái niệm
Tất nhiên: do nguyên nhân bên trong, phải xảy ra.
Ngẫu nhiên: do nguyên nhân bên ngoài, có thể xảy ra hoặc không.
-
Nội dung và hình thức
Quan hệ biện chứng
-
Nội dung quyết định hình thức, hình thức tác động trở lại nội dung.
-
Ý nghĩa phương pháp luận
Khi xem xét sự vật phải kết hợp nội dung với hình thức, tránh tuyệt đối hóa một mặt.
Trong thực tiễn, cần điều chỉnh hình thức cho phù hợp nội dung.
Khái niệm
Nội dung: toàn bộ yếu tố, quá trình tạo nên sự vật.
Hình thức: cách thức tồn tại, mối liên hệ ổn định giữa các yếu tố.