Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
🍬 Diabetes 💔 - Coggle Diagram
🍬 Diabetes 💔
Epidemiology
🌍
روند جهانی:
رو به افزایش
(به دلیل چاقی، عدم تحرک، تغییر سبک زندگی) 📈
لقب:
اپیدمی
دوقلوی قرن ۲۱
(چاقی و دیابت) 👯
توزیع درآمد:
81%
مبتلایان در کشورهای با درآمد
متوسط یا پایین
شیوع نوع ۲:
بیشتر
از نوع ۱
شیوع (کل):
1-4%
شیوع (60+ سال):
8.3% 🧓
افزایش شدید:
سرخپوستان پیما (> 40%)، بومیان استرالیایی (مربوط به
شهرنشینی
) 🏙️
مناطق:
مناطق
روستایی کمتر
از مناطق شهری
WHO:
اعلام
اپیدمی نهفته
(از 1993)
هدف WHO:
تثبیت شیوع
سال 2025
در سطح
سال 2010
(احتمالاً دستنیافتنی) ❌
مزایای HbA1c (Preferred Test)
✅
روش اندازهگیری
استاندارد
شاخص بهتر
هیپرگلیسمی
مزمن
و خطر عوارض مزمن
نوسانات بیولوژی
کمتر
عدم پایداری قبل از آنالیز
کمتری
نیاز به ناشتا بودن ندارد
و زمان بخصوصی نمیخواهد ⏰
تحت تأثیر
نوسانات حاد
(مثل استرس/بیماری) قرار
ندارد
راهنمای
درمان و هماهنگی رژیم
با شرایط گلیسمی
Iran Epidemiology
🇮🇷
مطالعه TLGS:
افزایش قابل توجه اختلالات گلوکز در کمتر از ۳ سال
شیوع کلی (TLGS):
10 تا 17%
(بیشتر از میانگین جهانی)
رشد سالانه:
تقریباً
1%
🔺
شیوع دیابت (تهران/بوشهر/اسلامشهر):
حدود
8%
اختلال تحمل گلوکز:
در مناطق
روستایی بیشتر
از شهری
Type 2 Risk Factors
⚠️
۱.Obesity
🍔
۲. رژیم غذایی نامناسب:
دریافت انرژی
بالا
کاهش کربوهیدراتهای
پیچیده
⬇️
افزایش کربوهیدراتهای
ساده
⬆️
افزایش نسبت
چربی
کاهش میزان
فیبرهای غذایی
۳. فعالیت بدنی پایین
🛋️
۴. عوامل مساعد کننده ژنتیکی
علامتهای خطر (Need immediate test):
سابقه
خانوادگی
(والدین/خواهر/برادر)
اضافه وزن/چاقی
(BMI ≥ 25)
عدم فعالیت بدنی
مستمر
ابتلا به
IFG
یا
IGT
قبلی (لب مرز)
سابقه
GDM
یا زایمان نوزاد
> 4 kg
فشار خون بالا
(≥ 140/90 mmHg) 💢
دیس لیپیدمی:
HDL ≤ 35 OR TG ≥ 250
سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)
یا آکانتوزیس نیگریکانس
سابقه
بیماری عروقی
Definition & Importance
⚖️
تعریف:
گروهی از
اختلالات متابولیک
🧬
تشخیص:
افزایش گلوکز سرم
(Increased Serum Glucose) ⬆️
نتایج و عوارض:
ناتوانی، از کار افتادگی،
هزینههای بالا
💰، مرگ
جایگاه در جوامع (Top Rankings):
پنجمین
علت مرگ 5️⃣💀
اولین
علت نارسایی
مزمن کلیه
🥇ไต
اولین
علت قطع پای
غیر ترومایی
🥇👣
اولین
علت
کوری
(Blindness) 🥇👁️
Etiology Classification
🌳
تقسیم بندی کلی (4 دسته):
۱. Type 1
۲. Type 2
۳. Other Causes
۴. GDM 🤰
Type 1:
مداخله سیستم ایمنی
(علیه سلولهای پانکراس) 💥
Idiopathic
- علت مشخص ندارد ❓
Other Causes:
اختلالهای
ژنتیکی سلولهای بتا
🧬
اختلالهای
ژنتیکی در عمل انسولین
⚙️
بیماریهای
لوزالمعده
(پانکراس)
بیماریهای
غدد درون ریز
(Endocrine)
دارو
یا
مواد شیمیایی
💊
عفونتها
🦠
انواع نادرتر
(همراه با بیماریهای ژنتیکی یا اشکال ایمنی)
GDM:
پاتوفیزیولوژی:
شبیه
نوع ۲
تشخیص:
اولین بار
در خانم باردار
عوارض:
شبیه افراد دیابتی قبلی
بهبود:
ممکن است قبل از ختم بارداری
کاملاً طبیعی
شود 🎯
ریسک بعدی:
نیمی از موارد (50%) بعداً دچار
دیابت نوع ۲
میشوند
طرح کشوری کنترل دیابت (National Plan - 4 Levels)
🏥
سطح ۱ (خانه بهداشت/پایگاه بهداشت):
کارکنان:
بهورز، کاردان
فعالیتها:
آموزش
(پرخطر/عموم)،
شناسایی/ارجاع
افراد در معرض خطر (غربالگری)، پیگیری افراد عادی شده،
کنترل و درمان دیابت
، ثبت/گزارش اطلاعات
سطح ۲ (مرکز بهداشتی-درمانی):
کارکنان:
پزشک عمومی، تیم دیابت، پرستار آموزشدهنده، کارشناس تغذیه، مشاوران
فعالیتها:
کنترل غربالگری،
تشخیص بیماری
،
درمان دیابت
، ارجاع به سطح ۳ (در صورت نیاز)، آموزش، گردآوری اطلاعات
سطح ۳ (واحد دیابت/بیمارستان شهرستان):
کارکنان:
متخصص (غدد/داخلی)، پرستار آموزشدهنده، کارشناسان تغذیه، مشاوران
فعالیتها:
مراقبت/تشخیص عوارض،
درمان دیابتهای کنترل نشده
، آموزش بیماران/کارکنان، ارجاع به سطح ۴، مراقبت دیابت بارداری، پیگیری بیماران
سطح ۴ (مرکز دیابت/بیمارستان مرکز استان):
کارکنان:
متخصص غدد/داخلی، کارشناسان تغذیه، مشاوران
فعالیتها:
درمان عوارض
، تشخیص عوارض در
سطح تخصصیتر
، پژوهش، تهیه مطالب آموزشی، ثبت/گزارش اطلاعات
GDM Diagnosis
🤰
غربالگری (OGTT 75g):
بین هفته
24 تا 28
بارداری (تمام زنان بدون دیابت شناخته شده)
زمان تست:
صبح، بعد از حداقل
8 ساعت ناشتایی
شبانه
معیارهای تشخیصی (وجود هر یک):
ناشتا:
مساوی یا بیشتر از
92 mg/dl
یک ساعت بعد:
مساوی یا بیشتر از
180 mg/dl
دو ساعت بعد:
مساوی یا بیشتر از
153 mg/dl
علائم و عوارض (Symptoms & Complications)
🤕
Short-Term (BS > 180):
💯
گلوکزوری
(گلوکز در ادرار) 🚽
دیورز اسمزی
(دفع آب)
پر ادراری
(افزایش حجم/تعداد دفعات) (Polyuria)
تشنگی
(Polydipsia)
ضعف و خستگی
(کمبود گلوکز در سلولها)
پرخوری
(برای جبران گلوکز) (Polyphagia)
تاری دید
(Blurred Vision) 🌫️
خارش پوست
(Skin Itching)
Chronic (3 دسته):
🕰️
۱. ماکرواسکولار (رگهای بزرگ):
آترواسکلروز (قلب، عروق کاروتید، عروق مغز)
سکتههای قلبی و مغزی
(Myocardial/Cerebral Strokes) 🧠
ابتلای رگهای محیطی
۲. میکروآنژیوپاتی (رگهای بسیار کوچک):
(شایعترین و عمدهترین عوارض دیررس)
نفروپاتی
(نارسایی کلیه) 🧪
رتینوپاتی دیابتی
(مشکلات شبکیه/کوری) 👁️
تاری دید
۳. عصبی-ماهیچهای (Neuropathy):
💡
آسیب به اعصاب
(علت: قند خون بالا)
اشکال:
منونوروپاتی، پلی نوروپاتی متقارن محیطی، نوروپاتی اعصاب خودکار، آمیوتروپی دیابتی
نتیجه:
از بین رفتن
حس درد و لامسه
در انتهای اندامها 📌
Diabetic Foot:
زخم پیشرفت میکند (به دلیل عدم احساس درد) + مشکلات عروقی (خونرسانی کم) + بهبود زخم با تأخیر 🦶
Diagnosis (ADA Criteria)
📋
قانون تکرار:
اگر
علائم تیپیک
دیابت
ندارد
، تستها باید
حداقل دوبار تکرار
شود 🔄
معیارهای تشخیصی (OR):
(یکی از این 4 مورد)
۱.
HbA1c:
مساوی یا بیشتر از
6.5%
🩸
۲.
گلوکز پلاسمای ناشتا (FPG):
مساوی یا بیشتر از
126 mg/dl
(ناشتا: حداقل
8 ساعت
از آخرین وعده) 🍽️❌
۳.
گلوکز ۲ ساعت OGTT:
مساوی یا بیشتر از
200 mg/dl
(پس از 75 گرم گلوکز خوراکی)
۴.
گلوکز پلاسمای اتفاقی (RPG):
مساوی یا بیشتر از
200 mg/dl
(در بیمار
با علائم هیپرگلیسمی
یا بحران هیپرگلیسمی) (تست یکبار کفایت میکند)
Pre-Diabetes (At-Risk)
🚩
تعریف:
افراد در
معرض خطر
ابتلا به دیابت (باید مراقبت شوند)
معیارهای تشخیصی (OR):
۱.
FPG:
بین
100 تا 125 mg/dl
۲.
گلوکز ۲ ساعت OGTT:
بین
140 تا 199 mg/dl
۳.
HbA1c:
بین
5.7% تا 6.4%
Prevention & Control
🛡️
Primary Prevention:
(برای جلوگیری از بروز)
ژنتیک:
هنوز پیشرفتی حاصل نشده است 🧬❌
تمرکز:
کنترل دو عامل:
چاقی و کاهش فعالیت بدنی
روشها:
غربالگری + افزایش فعالیت بدنی + اصلاح رژیم غذایی (کاهش بروز/تأخیر در بیماری)
غربالگری توصیه شده:
تمامی افراد
بالای ۴۵ سال
هر
۳ سال یکبار
افراد دارای
علائم خطر
در
اسرع وقت
🚨
دلایل غربالگری:
50% بیماران بدون علامت/بیماری تا 10 سال قبل از تشخیص وجود دارد/50% مبتلایان در زمان تشخیص عوارض دارند/درمان درست سیر طبیعی را تغییر میدهد.
Secondary Prevention:
(برای جلوگیری از عوارض در افراد تشخیص داده شده)
دیدگاه فعلی:
کنترل افزایش قند خون
میتواند جلوی
عوارض طولانی مدت
را بگیرد (تأکید بر تشخیص و درمان به موقع)
Pathophysiology (Mechanism)
⚙️
مکانیسمها (به درجات مختلف):
کاهش ترشح انسولین
📉
کاهش مصرف گلوکز
توسط سلولها (به دلیل مقاومت به انسولین) 🛡️
افزایش تولید گلوکز اضافی
در کبد 🏭