Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
💡 اپیدمیولوژی بیماریهای آمیزشی (STDs/STIs) 🦠 - Coggle Diagram
💡 اپیدمیولوژی بیماریهای آمیزشی (STDs/STIs) 🦠
تعریف و اهمیت
🧐
تعریف:
عفونتهای آمیزشی (STIs) از طریق تماس جنسی منتقل شده و موجب بیماریهای آمیزشی (STDs) میشوند. (STI 🤝 STD)
اهمیت/ویژگیها:
اقتصادی و بهداشتی:
بار سنگین با وجود هزینه کم درمان (بخصوص در کشورهای در حال توسعه) 💰. به خاطر شیوع بالا
درمان و مقاومت:
برخی غیرقابل درمان (هرپس ویروسها) 🚫؛ مقاومت دارویی بالا (گنوره) 🛡️
انتقال HIV:
افزایش احتمال انتقال و ابتلا به HIV 💔
فقدان علائم:
بیشتر موارد بدون علامت یا با علائم خفیف (مانع تشخیص و درمان، ادامه زنجیره انتقال) 🤫
عوارض:
کوتاهمدت:
علائم موضعی 🔥
بلندمدت:
تنگی مجرا، ناباروری 🤰❌، التهابهای طولانیمدت، چسبندگی داخل شکمی
جدی:
سرطان (سرویکس)، مرگ (بالغین مثل سیفلیس، نوزادان) ⚰️
علائم بالینی و عوارض
🚨
علائم اصلی:
زخم تناسلی (Genital ulcer)
ترشح مجرای ادراری/ترشح واژینال
تورم اسکروتوم
درد زیر شکم
بیماری التهابی حاد لگن (PID)
پروکتیت حاد (التهاب مقعد و رکتوم)
علائم دیگر:
تورم غدد لنفاوی (خیارک) ناحیه کشاله ران، کونژکتیویت نوزادی 👁️
عوارض جدی:
ناباروری، بارداری خارج رحمی، سرطان، عفونتهای مادرزادی، مرگ
عوامل بیماریزا و پاتولوژی
🔬
تعداد:
بیش از 30 عامل (باکتری، ویروس، انگل)
نایسریا گنوره (سوزاک):
شیوع:
شایعترین عامل در افراد با ترشح مجرای ادراری 🏆
انتقال:
مرد به زن در تماس محافظت نشده 40-60%
علائم:
التهاب مجاری (آقایان)، التهاب سرویکس (خانمها)، ترشحات غیرطبیعی
کمون:
آقایان 2-7 روز، خانمها حدود 10 روز
عوارض:
التهاب حاد لگن، آرتریت، عفونت منتشر (ورود به خون)، سقط جنین (سهماهه اول)، زایمان زودرس (سهماهه سوم)
نکته:
مقاومت آنتیبیوتیکی
رو به افزایش است.
کلامیدیا تراکوماتیس:
شیوع:
میزان ابتلای آن بیشتر از گنوره است. (شایعترین عفونت STD در کل جهان)
علائم:
اورتریت (آقایان)، سرویسیت، سالپنژیت، التهاب حاد لگن (خانمها)
عوارض:
کاهش باروری، درد مزمن لگنی، بارداری خارج رحمی، سندروم ریتر (آرتریت واکنشی)
تریپانوما پالیدوم (سیفلیس):
انتقال:
50% افراد در تماس جنسی با فرد آلوده مبتلا میشوند.
کمون:
متوسط 3 هفته (10 روز تا 3 ماه)
مراحل:
اولیه (شانکر)، ثانویه، نهایی، تأخیری (درگیری عصبی و قلبی-عروقی پس از سالها) 🧠🫀
نکته:
قابلیت انتقال در بارداری (مردهزایی، سقط، عفونت نوزادی)
باعث انتقال
HIV
ویروس هرپس سیمپلکس (HSV):
انواع:
نوع 1 (لب و دهان) و نوع 2 (تناسلی) – هر دو میتوانند در هر دو قسمت باشند.
نکته:
احتمال عود نوع 2 بیشتر است.
علائم:
اولین حمله همراه با تب، سردرد، کسالت._ تکرر ادرار، ترشحات واژینال و ادراری، لنفادنوپاتی اینگویینال
پاپیلوما ویروس انسانی (HPV):
زگیل تناسلی:
انواع 6 و 11 (90% موارد) 🍄
سرطان سرویکس:
انواع 16 و 18 و 31 و 33 و 45 (16 و 18 در 70% سرطانها) 🦀
شیوع:
بیش از 290 میلیون زن مبتلا.
تریکوموناس واژینالیس (تریکومونیازیس):
شیوع:
شایعترین عفونت آمیزشی (موارد بدون علامت بسیار زیاد) 🥇
علائم:
ولووواژینیت (خانمها)، آقایان معمولاً بدون علامت.
عوارض:
تولد زودرس و التهاب غیرمعمول لگن
سایر عوامل:
باکتریال:
هموفیلوس دوکرهای (شانکروئید،
مرتبط با HIV
)، کلبسیلا گرانولوماتیس (گرانولوما اینگوینال)، گاردنرلا واژینالیس (واژینوز باکتریال)
ویروسی:
هپاتیت B و HIV (راه عمده انتقال تماس جنسی است)
متفرقه:
شپش عانه، گال
موارد شبه STD (اما STD نیست):
کاندیدیازیس، سالمونلا، شیگلا، ژیاردیا، هپاتیت A
تشخیص و رویکرد درمان
🧪
تشخیص:
معمول:
درمان تجربی بر اساس علائم و شرح حال (عدم وجود روشهای حساس و ارزان)
روشها:
میکروبشناسی، سرولوژی (VDRL/RPR برای سیفلیس)، تشخیص مولکولی (PCR)، آزمایش تشخیص سریع (HIV)
سطوح آزمایشگاهی:
L1 (روستایی) تا R2 (آزمایشگاه رفرنس منطقهای)
درمان:
درمان سندرمیک:
بر اساس شرح حال و اپیدمیولوژی منطقه (هزینه اثربخشی مناسب)
درمان اتیولوژیک:
بر اساس نتایج آزمایشگاهی
اصل مهم:
درمان شریک جنسی
(قطع چرخه بیماری) 💑
غربالگری:
سیفلیس و HIV و هپاتیت B برای افراد پرخطر و VDRL قبل از ازدواج.
پیگیری:
آزمایش HIV برای کلیه مبتلایان به بیماریهای آمیزشی توصیه میشود.
اپیدمیولوژی در جهان و ایران
📊
جهان:
میزان:
روزانه بیش از 1 میلیون نفر (سالانه 357 میلیون نفر)
بیشترین شیوع:
آفریقا و آمریکای لاتین
شایعترین عفونت:
کلامیدیا (از نظر میزان انتقال)؛ تریکوموناس (به دلیل موارد بدون علامت)
ایران:
نظام مراقبت:
وجود دارد اما دچار کمشماری است (به دلیل مراجعه به بخش خصوصی، انگ، فروش دارو بدون نسخه) 🙈
روند:
سندرومها (به خصوص در زنان) رو به افزایش است ↗️
شیوع:
سیفلیس کم است؛ تریکوموناس نسبتاً بالاست (0.4 تا 42%)؛ HPV نوع 16 شایعترین است.
پیشگیری و کنترل
🛡️
Primary:
روابط جنسی در چارچوب (مهمترین راه)
تماس جنسی محافظت شده (کاندوم)
واکسیناسیون (HPV و هپاتیت B) 💉
ختنه (کاهش 60% HPV و HSV)
آموزش و ترویج رفتار جنسی سالم
Secondary:
درمان به موقع و کامل
درمان شرکای جنسی
Tertiary:
درمان عوارض (سفتی مجرا، PID، ایدز، سرطانها)
اهداف جهانی (تا 2030):
کاهش 90% تریپونما پالیدوم و نایسریا گنوره
پوشش 90% واکسیناسیون HPV