Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
🦠Hepatitis-1💥 - Coggle Diagram
🦠Hepatitis-1💥
Importance & Overview
💔
تعریف:
التهاب بافت کبد (Liver tissue inflammation)
Mortality:
عامل مهم عفونی مرگ زودرس در جهان
سالانه حداقل یک میلیون نفر تلف میشوند
علل فوت (3 مسیر): هپاتیت حاد/برق آسا (Fulminant) ⚡، سیروز (Cirrhosis)، سرطان هپاتوسلولار (HCC) 🦀
عوارض سیروز: مشکلات خونریزیدهنده، عفونتها
روند جهانی:
میزان مرگ و میر
در حال افزایش
📈
مرگ هپاتیت در حال حاضر
بیشتر
از HIV است
نکته HBV:
هپاتیت B
غیرقابل درمان
(فقط قابل کنترل)
Etiology Classification
🌳
Infectious
🦠
Viral
Classic - عوامل اصلی و قطعی
🎯
HAV
HBV
HCV: عامل هپاتیت NANB منتقله از خون
HDV: ویروس دلتا
HEV: عامل هپاتیت اپیدمیک NANB منتقله دهانی - مدفوعی
Classic - عوامل احتمالی
❓
هپاتیت F (HFV)
HGV (موارد تک گیر و گزارشی، شیوع و مطالعات کم)
Non-Classic
🔀
ویروسهای سیستمیک (که گاهی کبد را درگیر میکنند): تب زرد، ایشتین بار (EBV)، سیتومگال (CMV)، هرپس، واریسلا زوستر، سرخک، سرخجه، کوکساکی B، آدنوویروسها
Non-Viral (عفونی حاد)
🧫
سیفیلیس، لپتوسپیروز، تب Q، پنوموکوک
Non-Infectious
🧪
داروها: آسپیرین، استامینوفن، ایزونیازید
توکسینها: الکل، تتراکلرید کربن
آسیبهای غیر اختصاصی: شوک، ایسکمی
هپاتیت اتوایمیون
هپاتیت HAV
🅰️
عامل و مقاومت
🛡️
ویروس:
RNA ویروس تک رشتهای خطی
سروتیپ:
فقط یک سروتیپ
دفع:
از طریق مدفوع (Stool)
ماندگاری بالا:
در آب شیرین، دریا، فاضلاب، خاک زنده میماند
تحمل نامساعد:
مقاومت بسیار زیاد
دمای 20- سالها زنده میماند
دمای 70 درجه تا 10 دقیقه
محیط اسیدی PH یک تا 2 ساعت
نتیجه:
مقاومت زیاد میتواند منجر به
اپیدمی
شود
Transmission
🔗
راه اصلی:
تماس نزدیک و انتقال
مدفوعی - دهانی
(Fecal-Oral)
تماس خانگی، مهدکودکها، خانههای سالمندان
عدم شستشوی دستها
راه اصلی:
مصرف
آب و مواد غذایی آلوده
🥗
آبهای آزاد آلوده، غذاهای دریایی خاص، صدف خوراکی، بچه ماهی خام
راههای نادر:
تماس جنسی (مقعدی/غیراصلی)، تماس با خون (انتقال خون/معتادان تزریقی)، انتقال مادر به نوزاد (سه ماهه سوم)
Course of Illness
🚧
مزمن شدن:
هرگز
به بیماری مزمن تبدیل نمیشود و
ناقل مزمن
ایجاد نمیکند
ماهیت:
بیماری
خود محدود شونده
(Self-limited) است
شروع:
ناگهانی با علائم
شبه آنفولانزا
(درد عضلانی، سردرد، کسالت)
سیر متغیر:
سندروم شبه آنفولانزا، زردی، علائم خفیف/بدون علامت
دورههای چهارگانه:
1. کمون (Incubation):
10 تا 50 روز (متوسط 30 روز)، فاقد نشانه بالینی
2. پیش از زردی (Pre-Icteric):
چند روز تا یک هفته، علائم عمومی (بیاشتهایی، خستگی، تهوع، تب) - درصد زیادی اینجا بهبود مییابند
3. زردی (Icteric):
آغاز با یرقان، تب فروکش میکند، دفع ویروس از مدفوع تا 1-2 هفته
4. نقاهت (Convalescence):
فروکش تدریجی نشانهها، عود در 3 تا 20 درصد (4 تا 15 هفته بعد)، طولانی شدن بیش از 12 ماه گزارش نشده
Complications & Prognosis
⚠️
مرگ و میر:
بسیار کم (حدود
0.2 درصد
افراد مبتلا به زردی)
خطرناکترین عارضه:
هپاتیت
برق آسا
(Fulminant) یا نکروز وسیع کبدی
مرگ در صورت برقآسا:
70 تا 90 درصد
سایر عوارض:
هپاتیت کولستاتیک (زردی انسدادی، خارش) +عود
عوامل خطر مرگ:
سن بالا
(رابطه مستقیم)، عفونت همزمان با HBV/HCV
Age-specific Features
🎯
کودکان زیر 6 سال:
زردی
زیر 10%
(80-95% بدون علامت)
کودکان 6 تا 14 سال:
زردی 40 تا 50 درصد
بالغین (بیش از 14 سال):
زردی 70 تا 80 درصد (75-90% ایکتریک، 10-25% بدون علامت)
نکته:
میزان عفونتهای بدون زردی در
کودکان خیلی بیشتر
است. مرگ در افراد مبتلا به زردی، در نتیجه ابتلا در کودکی اتفاق خوشایند تر
بهبودی کامل:
بیش از 99% کودکان، بیش از 98% بالغین
Diagnosis
🧪
هپاتیت حاد:
IgM anti-HAV
در سرم (نشاندهنده فاز حاد)
ایمنی/سابقه قبلی:
IgG anti-HAV
در سرم (مادامالعمر بالا میماند)
آنزیم کبدی:
ALT
همزمان با علائم بیماری افزایش دارد
Viremia:
ویروس در سرم (از روزهای اول تا 5-6 هفته)
نکته:
منفی شدن IgM
صد در صد رد کننده
HAV نیست
Epidemiology
🌍
فصلی:
تمام فصول، اما شیوع بیشتر در
اواخر پاییز و اوایل زمستان
(به جز مناطق گرمسیری)
جنسیت:
در مردان
20 درصد بیشتر
از زنان
عوامل مساعد کننده:
وضعیت نامطلوب بهداشتی، ازدحام جمعیت
ایران:
ایمنی بالا: بیش از 90% بالای 25 سال و 95% بالای 35 سال
IgG مثبت
(مطالعات قدیمی)
زنگ خطر:
با بهبود بهداشت، سن ابتلا بالاتر میرود ⬆️ (افزایش خطر اپیدمی در بزرگسالان/زردی)
الگوهای انتقال جهانی:
High Endemicity:
سن ابتلا کودکی، انتقال فرد به فرد، اپیدمی
نادر
Moderate/Low Endemicity:
سن ابتلا اواخر کودکی/بالغین جوان، انتقال فرد به فرد/آب و غذا،
اپیدمی شایع
Very Low Endemicity:
سن ابتلا بالغین، انتقال از طریق
مسافران
(Travelers)
میزان شیوغ در مناطق شهری کمتر از روستایی
Prevention & Control
🛡️
پیشگیری اولیه:
بهداشت فردی/عمومی، کلرینه کردن آب، جوشاندن (1 دقیقه)
ایمونوگلوبولین (IG):
قبل از مواجهه (Pre-exposure):
برای مسافران مناطق آندمیک
بعد از مواجهه (Post-exposure):
(ظرف
14 روز
)، برای تماسهای خانگی/صمیمی، منبع مشترک
نتیجه: کاهش شدت/پیشگیری از علائم (شانس ابتلا تا 90% کاهش)
Vaccine:
نوع: ویروس
کشته شده
دوز: 0.5 سی سی در
دو نوبت
با فاصله 6 ماه
ایمنی: 100 درصدی تا حدود
20 سال
درمان:
حمایتی
(بدون درمان اختصاصی)، استروئید/ضدویروسی/IG در فاز حاد بیارزش است
جداسازی:
ایزولاسیون روده ای (Enteric) تا
یک هفته
بعد از زردی (به دلیل دفع مدفوع)
سطح سوم:
مطرح نمیشود، مگر پیوند کبد در موارد برق آسا (بسیار سریع و دشوار)
🅱️ هپاتیت HBV: هپاتیت سرم 🩸
Names & Nature
📜
اسامی دیگر:
Homologous jaundice، Australian antigen hepatitis
ساختار ویروس:
DNA حلقوی
(Circular DNA)
نکته کلیدی:
بیماری
غیرقابل درمان
(فقط قابل کنترل) 🚫💊
ماندگاری خارج بدن:
تا
یک هفته
(روی میز/وسایل جراحی) ⏲️
Inactivation:
اتو کلاو (Autoclave): 121°C به مدت 20 دقیقه
حرارت خشک (Dry heat): 160°C به مدت 1 ساعت
3 main Antigens:
🛡️
سطحی (Surface):
HBs Ag
e:
HBe Ag
مرکزی (Core):
HBc Ag
Vaccination
💉
مدت مصونیت:
تا حدود
15 سال
(پس از 3 دوز تزریق)
ایمنی پس از منفی شدن Ab HBs:
درجاتی از مصونیت وجود دارد (Booster معمولاً لازم نیست)
کاهش پاسخ به واکسن (Risk Factors):
سن بالا
(بیش از 60 سال) 👴: فقط 50 تا 70 درصد پاسخ میدهند
چاقی (Obesity) 🍔
مصرف شدید دخانیات (Heavy smoking) 🚬
نقایص ایمنی (Immune defects)
Booster Dose (موارد خاص):
🔄
افراد عادی:
توصیه
نمیشود
Recommended:
افراد با
سرکوب سیستم ایمنی
(Antibody منفی)
افراد فاقد نقایص ایمنی با
تماس مکرر
(تزریقات احتمالاً آلوده به HBs Ag)
بیماران دیالیزی:
(دستگاه دیالیز: عامل انتقال)
چک سالیانه HBs Ab الزامی است
اگر غلظت
کمتر از 10 mIU/ml
بود، دوز یادآور تکرار شود.
Clinical Course
⏳
دوره کمون:
40-180 روز (میانگین 60-90)
فرمهای بیماری:
حاد ⚡
مزمن بدون علامت 😶
مزمن فعال 🔥
سیروز 🍂
سرطان کبد (HCC) 🎯
ریسک مزمن شدن:
کودکان: 25-50%
بالغین: 5-10%
یک سوم مزمنها → سیروز
Clinical Manifestations
🤒
سندروم شبه آنفولانزا
تب + بثورات پوستی + پلیآرتریت: سندرم شبه سرم
یرقان (Jaundice) 🌕
هپاتیت برقآسا ⚡: نادر ولی کشنده
خارج کبدی: گلومرولونفریت، واسکولیت
Global Distribution
🌎
High endemic:
آفریقا، شرق آسیا
Intermediate:
ایران، خاورمیانه
Low:
اروپا، آمریکا، استرالیا
ایران:
شیوع 2-3% (HBsAg مثبت)
فارس: 1.7% / سیستان و بلوچستان: 5%
جهان: ~350 میلیون ناقل مزمن
Reservoirs
🧍
مخزن اصلی:
انسان
خون، سرم، منی، بزاق، شیر، ترشحات واژن، ادرار، مدفوع
مخزن حیوانی تایید ❌
Transmission Routes
🔄
خون آلوده 💉 (انتقال خون، سوزن مشترک، خالکوبی، وسایل جراحی)
تماس جنسی 🍷💋 (مقاربت، MSM)
مادر → نوزاد 👶 (انتقال تا 90% اگر HBsAg + HBeAg مثبت)
بزاق، اشک، عرق (نادر)
تماس شغلی (کادر درمان 🩺)
Risk Factors
⚠️
نوزادان مادر HBsAg+
معتادان تزریقی 💉
روابط جنسی پرخطر 🍸
کادر درمان 🏥
زندانیان 🏚
بیماران دیالیزی و هموفیلی
Vaccination & Immunity
💉
واکسن نوترکیب:
3 دوز (0، 1، 6 ماه)
پاسخ به واکسن:
جوانان: 90-100%
افراد >50 سال: 60-70%
عوامل کاهش پاسخ (Low Response):
📉
سن بالا 👴
چاقی ⚖️
نقص ایمنی 🧩
سیگار 🚬
مدت مصونیت:
تا 15 سال
دوز یادآور (Booster Dose):
افراد عادی: توصیه ❌
افراد پرخطر ✅ (نقص ایمنی، دیالیزی، تماس مکرر)
شرط: HBsAb < 10 mIU/ml
Prophylaxis & Treatment
🧪
HBIG (Hepatitis B Immunoglobulin):
بعد از تماس ≤24 ساعت تا 14 روز
نوزادان مادر HBsAg+
تماس جنسی یا سوزن آلوده
درمان حاد:
اختصاصی ❌ (حمایتی)
درمان مزمن:
داروهای ضدویروس (اینترفرون، آنالوگهای نوکلئوزیدی)
موارد شدید:
پیوند کبد 🚑
Long-term Complications
🏴
سیروز کبدی 🧱
سرطان کبد (HCC) 🎯
50-90% موارد ناشی از HBV
بقا 5 ساله: 25-60%
مردان > زنان (نسبت 4:1)