Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Nervous System & Head Injury - Coggle Diagram
Nervous System & Head Injury
ระบบประสาท (Nervous System)
แบ่งเป็น 2 ส่วน
CNS (Central Nervous System): สมองและไขสันหลัง ทำหน้าที่ควบคุมและประสานการทำงานของร่างกาย
PNS (Peripheral Nervous System): เส้นประสาทสมอง เส้นประสาทไขสันหลัง ระบบประสาทอัตโนมัติ ปมประสาท และปลายประสาท
CSF (น้ำไขสันหลัง)
สร้างจาก choroid plexus ของสมองห้องข้างและห้องที่ 3, 4
ผลิต ~500 มล./วัน → ดูดซึมกลับผ่าน arachnoid villi → dural sinus → jugular vein
หน้าที่: ป้องกันกระทบกระเทือน, นำสารอาหาร, ควบคุมความดันสมอง
การไหลเวียนเลือดสมอง
มาเลี้ยงจาก carotid arteries และ vertebral arteries
รวมกันเป็น Circle of Willis เพื่อกระจายเลือดไปทั่วสมอง
Neurotransmitters สำคัญ
Acetylcholine: การเคลื่อนไหว, ความฉลาด
Catecholamines (Adrenergic): การควบคุมอัตโนมัติ
Serotonin: อารมณ์, การนอนหลับ, ความเจ็บปวด
GABA, Glycine: การยับยั้งประสาท
Endorphins, Enkephalins: ระงับความเจ็บปวด
การบาดเจ็บที่ศีรษะ (Head Injury)
สาเหตุ: อุบัติเหตุจราจร, ตกจากที่สูง, ทำร้ายร่างกาย, กีฬา, ถูกยิง
กลไกการบาดเจ็บ
Direct Injury
Static: ศีรษะอยู่นิ่ง → ถูกกระแทก → บาดเจ็บเฉพาะจุด
Dynamic: ศีรษะเคลื่อนที่ชนวัตถุ → เกิด coup & contrecoup lesion
Indirect Injury: การบาดเจ็บส่วนอื่นที่แรงสะท้อนถึงศีรษะ
ระยะของการบาดเจ็บ
Primary Head Injury (เกิดทันที)
บาดเจ็บหนังศีรษะ: บวม, ถลอก, ฉีกขาด
บาดเจ็บกะโหลกศีรษะ
Linear fracture (แตกเป็นแนว)
Depressed fracture (แตกยุบ)
Basilar fracture (แตกฐานกะโหลก → อาจมี CSF รั่ว)
บาดเจ็บเนื้อสมอง
Concussion: หมดสติชั่วคราว, ไม่มีพยาธิสภาพถาวร
Contusion: สมองช้ำ, มีเลือดออกเล็กน้อย
Laceration: สมองฉีกขาด
Diffuse white matter injury: รุนแรง → หมดสติถาวร
Secondary Head Injury (ตามหลัง)
Cerebral Edema: สมองบวม
Increased Intracranial Pressure (IICP): ความดันในกะโหลก >15 mmHg
Brain Herniation: สมองเคลื่อนไปกดก้านสมอง → อันตรายถึงชีวิต
Intracranial Hematoma: มีเลือดออกในกะโหลกศีรษะ
การประเมินความรุนแรง
GCS (Glasgow Coma Scale)
Mild: 13–15
Moderate: 9–12
Severe: 3–8
ระดับสติ: Confusion → Stupor → Coma
อาการ
Mild: ปวดศีรษะ, บวม, ถลอก
Moderate–Severe: สับสน, หมดสติ, พูดช้า, เดินลำบาก, ชัก, น้ำ/เลือดออกจากหู-จมูก, รูม่านตาไม่เท่ากัน
ปัจจัยที่มีผลต่อพยากรณ์โรค
GCS <5 → อัตราตายสูง
สมองบวม, IICP, อายุสูง, ก้านสมองผิดปกติ → ผลลัพธ์ไม่ดี
Glasgow Outcome Scale
หายปกติ
พิการปานกลาง
พิการรุนแรง
Vegetative state
เสียชีวิต
ภาวะแทรกซ้อนระยะยาว
Post-concussion syndrome → ปวดศีรษะ, เวียนศีรษะ
Post-traumatic epilepsy → ชักเรื้อรัง
Neurobehavioral changes → สมาธิลดลง, ความจำถดถอย
หลักการดูแลเบื้องต้นผู้บาดเจ็บศีรษะ
ประเมิน Airway, Breathing, Circulation (ABC)
ป้องกันการเคลื่อนไหวกระดูกคอ
ตรวจ GCS ซ้ำทุกระยะ
เฝ้าระวังอาการ IICP และสมองเคลื่อน