Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
BIOMOLEKULA ORGANIKOAK - GLUZIDOAK, image, image, image, image, image,…
BIOMOLEKULA ORGANIKOAK - GLUZIDOAK
Molekularik ugarienak, oinarrizkoak dietan energia iturriak direlako.
C, H eta O osatutako molekula organikoak.
Aldehido edo zetona (Karboniloak) duten polialkoholak (Hidroxilo) dira.
C asimetrikoa = 4 loturak 4 elementu desberdinekin dituen C
FUNTZIOAK
EGITURA
Molekuletan: ADN, ARN
Zeluletan: Zelulosa
Organoetan: Kitina
Izakien egituren osagai
ENERGETIKOA
Energia erreserba, polisakarido moduan
Heterotrofoen oinarrizko energia iturria (Glukosa)
OSAK / MONOSAKARIDOAK
PROPIETATE FISIKOAK
ENANTIOMEROAK
Isomero bat bestearen ispilua. (OH posizioa aldatu). C asimetriko bakoitzeko bi enantiomero (OH ezkerr. edo eskum.)
D isomeroa azkeneko C asimetrikoaren OH eskuinean badago.
L isomeroa azkeneko C asimetrikoaren OH ezkerrean badago.
EPIMEROAK
OH baten posizioa aldatzen bada (C asimetrikoari buelta)
ESTEREOISOMERIA/ISOMEROAK
Formula molekular berdina, estruktura desberdina
Solido zuri kristalinoak, gozoak, uretan disolbagarriak (polarrak, Oa-aren elektroneg.-agatik)
PROPIETATE KIMIKOAK
AHALMEN ERREDUZITZAILEA
Substantzia batzuek oxidatzen dituzte. Monosakaridoen aldehido taldea oxidatu (e- eman) --> karboxilo bihurtu
EGITURA
Pentosak eta hexosak disolbatuta --> Egitura ziklikoak (Izakietan beti disolbatuta)
LOTURAK
Ziklatzeko, karboniloa (monosak. muturra) eta azken C asimetrikoaren OH lotu
Lotura
hemizetala
zetona (lotura bikoitza 2. C-an edo aurrerago)
Lotura
hemiazetala
aldehidoa (lotura bikoitza muturrean)
Lehen C-a simetrikoa zen, (lotura bikoitza O-rekin)
C anomeriko
bihurtu. (OH, O, H eta C loturak izango ditu)
Aldohexosak ziklatzean (1C eta 5C lotura hemiazetala) Eraztuna
Piranosa
deitzen da
Zetohexosak ziklatzean (2C eta 5C lotura hemizetala) Eraztuna
Furanosa
deitzen da
Aldopentosa ziklatzean (1C eta 4C lotura hemiazetala) Eraztuna
Furanosikoa
deitzen da
HEXOSAK
Aldohexosak deitu ohi dira. Mitokondrioetan barneratu energia emateko.
Galaktosa glukosaren epimeroa 4. C-an (Esne osagaia)
Fruktosa zetona da (Azukrearen eta fruten osagai)
Manosa glukosaren epimeroa 2. C-an
3-7 C atomo. Polarrak. Bi talde:
Aldosak
: O-aren lotura bikoitza 1. C-an
Zetosak
: O-aren lotura bikoitza 2./3./4./5. C-an
OSIDOAK
HOLOSIDOAK
OLIGOSAKRIDOAK
2-10 monosakaridoz sortua, lotura O-glukosidiko bidez. Zuriak, Kristalinoak, disolbagarriak, erreduktoreak OH askea dutenean, hidroliza daitezke eta gozoak. (Garrantzitsuenak: Laktosa eta maltosa)
POLISAKARIDOAK
HOMOPOLISAKARIDOAK
ERRESERBA FUNTZIOA
Almidoia
(glukosaren homopolisakaridoa), amilosa eta amilopektinaz (landareetan) osatua, eta
glukogenoa
(animalietan)
α
loturak --> Ahulagoak.
EGITURA FUNTZIOA
Zelulosa
, zuntza (landareen pareta) deitzen duguna, eta
kitina
(animalietan)
β
loturak -->
Sendoagoak
.
HETEROPOLISAKARIDOAK
HEMIZELULOSA/PEKTINA
Landare zelulen paretan. Gelatinak
AGAR-AGAR
Alga gorrietan. Laginak eta industrian (gelatina)
Monosakaridoen katea, O-glukosidikoen bidez. Pisu molekular handia --> Dispertsio koloidalak. Zuriak, ez dira ez disolbagarriak, ez gozoak, ez kristalizatzen, ez erreduktoreak eta hidroliza daitezke.
HETEROSIDOAK
Gluzido eta gluzido ez diren osagaiak dituzte.
Glukolipidoak
(prokariotoen mintzean) eta
glukoproteinak
(mintz plasmatikoan, hormonak...)
LOTURA GLUKOSIDIKOA
C anomeriko baten OH eta bestearen OH artean O-glukosidikoa.
Erreduktore izango da C anomerikoaren OH
solte
badago.
Biak hartuta
badaude, ez da erreduktore izango.
Bi OH arteko erreakzioa, H2O galdu eta C artean O lotura kobalentea.
Bi osa edo gehiago sortutako molekulak
