Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
🧬 Molecular Genetics of Cancer, ณัฐมน ส้มแก้ว 6604071620017 Nattamon_017…
🧬 Molecular Genetics of Cancer
ความหมาย
Cancer: โรคทางพันธุกรรม เกิดจากการกลายพันธุ์ของยีนที่ควบคุมการเจริญเติบโตและการแบ่งตัวของเซลล์
Tumor: การเจริญเติบโตผิดปกติ → ก้อนเนื้อ
Benign Tumor: โตเฉพาะที่ ไม่ลุกลาม ไม่เป็นอันตรายร้ายแรง
Malignant Tumor (Cancer): ลุกลาม แพร่กระจายไปยังเนื้อเยื่ออื่น (metastasis)
ประเภทของมะเร็ง
Carcinomas: มะเร็งจากเซลล์เยื่อบุ (epithelial cells) พบมากที่สุด (~90%)
Sarcomas: มะเร็งจากเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน เช่น กระดูก กล้ามเนื้อ ไขมัน
Lymphomas / Leukemias: มะเร็งของระบบน้ำเหลืองและเม็ดเลือด Lymphomas / Leukemias: มะเร็งของระบบน้ำเหลืองและเม็ดเลือด
คุณสมบัติเซลล์ปกติ vs เซลล์มะเร็ง
เซลล์ปกติ
• แบ่งตัวจำกัด
• มี checkpoint ควบคุมวัฏจักรเซลล์
• มีการกำจัดเซลล์ผิดปกติผ่าน apoptosis
เซลล์มะเร็ง
• แบ่งตัวไม่สิ้นสุด (immortal)
• Telomere ไม่สั้นลง (ผ่านการกระตุ้น telomerase)
• ไม่ขึ้นกับสัญญาณการเจริญเติบโตภายนอก
• ไม่ตอบสนองต่อสัญญาณหยุดการเจริญเติบโต
• สูญเสียการทำงานของ apoptosis
การรุกรานและการแพร่กระจาย (Metastasis)
สูญเสียโปรตีนยึดเกาะระหว่างเซลล์ (เช่น E-cadherin)
ความสามารถในการเคลื่อนที่เพิ่มขึ้น (motility ↑)
หลั่งโปรตีเอสเพื่อทำลายเนื้อเยื่อรอบข้าง
แพร่กระจายตามทฤษฎี “Seed and Soil” → เซลล์มะเร็ง (seed) ต้องการสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม (soil)
Checkpoints และการควบคุมวัฏจักรเซลล์
Cyclin/CDK complex: ควบคุมการเข้าสู่ระยะต่าง ๆ ของวัฏจักรเซลล์ (G1, S, G2, M)
มะเร็ง: การกลายพันธุ์ใน cyclin, CDK หรือโปรตีนควบคุม checkpoint → เซลล์แบ่งตัวแม้ผิดปกติ
Apoptosis
กลไกปกติในการกำจัดเซลล์เสียหายหรือผิดปกติ
ใช้เอนไซม์ Caspases ในการกระตุ้นการตายของเซลล์
ถ้า apoptosis บกพร่อง → เซลล์ผิดปกติรอดชีวิตและกลายเป็นมะเร็ง
ยีนที่เกี่ยวข้องกับมะเร็ง
Oncogenes: ยีนที่กระตุ้นการแบ่งตัวของเซลล์ (gain of function) เช่น RAS, MYC
Tumor suppressor genes: ยีนที่ควบคุมการหยุดการเจริญเติบโต (loss of function) เช่น TP53, RB
สาเหตุของมะเร็ง
เคมีภัณฑ์: ควันบุหรี่, สารแวดล้อม (PCBs, asbestos), สารพิษในอาหาร (aflatoxin)
รังสี: รังสี UV จากแสงแดด, รังสีไอออไนซ์ (ionizing radiation)
การติดเชื้อ:• ไวรัส: EBV (มะเร็งต่อมน้ำเหลือง), Hepatitis B (มะเร็งตับ), HPV (มะเร็งปากมดลูก)
แบคทีเรีย: H. pylori (มะเร็งกระเพาะอาหาร)
พันธุกรรม: การถ่ายทอดยีนกลายพันธุ์ในครอบครัว เช่น BRCA1/2 (มะเร็งเต้านม)
ณัฐมน ส้มแก้ว 6604071620017
Nattamon_017_04