Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
💔 Dyslipidemia 💊 - Coggle Diagram
💔 Dyslipidemia 💊
- ۱. Dyslipidemia Overview 🧬
- هسته آبگریز (Hydrophobic core): استرهای کلسترول و تریگلیسیرید.
- پوشش آبدوست (Hydrophilic shell): آپوپروتئینها، کلسترول آزاد و فسفولیپیدها.
- ApoB-48: در شیلو میکرونها (ساخته شده در روده).
- ApoB-100: در VLDL, IDL, LDL (ساخته شده در کبد).
- Chylomicrons: حمل چربی غذایی از روده.
- VLDL: انتقال تریگلیسیرید از کبد به بافتها. تبدیل به IDL/LDL
- LDL: انتقال کلسترول به سلولها (کلسترول "بد" 😈).
- Lp(a): مرتبط با آترواسکلروز و مهار ترومبولیز.
- HDL: برداشت کلسترول از بافتها و انتقال به کبد (کلسترول "خوب" 😇). رابطه معکوس با خطر بیماری های قلبی
- سطوح طبیعی (National Cholesterol Education Program):
- Total Cholesterol: <200 mg/dL.
- LDL: <130 mg/dL (optimal <100).
- HDL: >40 (Men), >50 (Women).
- Triglycerides: <120 mg/dL.
- نکته: برای بیماران با بیماری عروقی، هدف LDL به ۶۰-۷۰ mg/dL میرسد.
- ۲. Types of Hyperlipidemia 🗂️
- Primary Hypertriglyceridemia:
- علائم: پانکراتیت حاد، زانتومهای انفجاری (Eruptive Xanthomas)، لیپمی رتینالیس (Lipemia retinalis) 💥، چاقی مرکزی+ مقاومت به انسولین.
- درمان: رژیم غذایی با محدودیت چربی، پرهیز از الکل، فیبرات یا نیاسین 💊.
- Familial Combined Hyperlipoproteinemia:
- افزایش VLDL یا LDL یا هر دو.
- درمان: رژیم غذایی کافی نیست. استاتین + نیاسین یا فیبرات.
- Familial Dysbetalipoproteinemia:
- تجمع بقایای شیلومیکرون و VLDL. سطح کلسترول و تریگلیسیرید بالا است.
- درمان: رژیم غذایی، فیبرات یا نیاسین.
- هایپرکلسترولمیهای اولیه:
- Familial Hypercholesterolemia (FH): نقص گیرنده LDL.
- Familial Ligand-Defective Apolipoprotein B: نقص لیگاند ApoB.
- Lp(a) Hyperlipoproteinemia.
- سایر اختلالات: کمبود HDL.
- ۳. Factors Affecting Lipid Profile 🍔
-
- دیورتیکهای تیازیدی و لوپ: میتوانند TG را افزایش دهند.
- عوامل تغذیهای و سبک زندگی:
- اسیدهای چرب ترانس: افزایش LDL 📈.
- کالری بالا، الکل، قند (فروکتوز): افزایش VLDL و TG 📈.
- Omega-3 fatty acids: کاهش TG و اثرات ضدالتهابی و ضدآریتمی دارد (دوز ۳-۴ گرم/روز).
- چاقی (Obesity) و مقاومت به انسولین (Insulin resistance): عوامل خطر اصلی هایپرلیپیدمی.
- ۴. Antidyslipidemic Drugs 💉
- داروها: Atorvastatin, Rosuvastatin, Simvastatin, Lovastatin, Fluvastatin, Pravastatin, Pitavastatin.
- نکته: Rosuvastatin قویترین است و بیشترین اثر را دارد. Atorvastatin و Rosuvastatin نیمهعمر طولانی دارند و پر مصرف ترند. Lovastatin و Simvastatin پرودراگ هستند. Fluvastatin جذب کامل دارد. جذب بیشتر دارو ها حین مصرف غذا به جز Pravastatin.
- مکانیزم: مهار آنزیم HMG-CoA Reductase. (آنزیم مرحله اول سنتز استرول)
- Hepatotoxicity (سمیت کبدی): اگر آنزیمهای کبدی >۳ برابر نرمال شود، دارو باید قطع گردد ⚠️.
- Myopathy (درد عضلانی) و Rhabdomyolysis. باید CK چک شود.
- جنین: Pregnancy Category X (منع مصرف مطلق در بارداری) 🤰.
-
-
- Gemfibrozil بیشترین تداخل را دارد. Fenofibrate کمترین تداخل را دارد.
-
- داروها: Gemfibrozil, Fenofibrate, Clofibrate.
- مکانیزم: آگونیست رسپتور PPAR-α. افزایش فعالیت لیپوپروتئین لیپاز (LPL) و کاهش تولید VLDL در کبد. افزایش ApoA و کاهشApoC
- اثرات: کاهش شدید VLDL و تریگلیسیرید ⬇️.
- Myopathy, Hepatotoxicity (سمیت کبدی).
- سنگهای صفراوی کلسترولی 💎 (افزایش ریسک به دلیل افزایش کلسترول صفرا).
- عوارض گوارشی, آریتمی, هیپوکالمی 🤢.
- افزایش اثر داروهای ضدانعقاد کومارینی (مانند وارفارین).
- با استاتینها ریسک میوپاتی را افزایش میدهد.
- نیاسین (Niacin - Vitamin B3) 💊
- مکانیزم: مهار لیپولیز درون سلولی در آدیپوسیتها.
- اثرات: مؤثرترین دارو برای افزایش HDL ⬆️. کاهش LDL, VLDL, Lp(a) (تنها داروی موثر بر Lp(a)).
- عوارض: Flushing (گرگرفتگی) (به علت تولید پروستاگلاندین، قابل پیشگیری) ، Pruritus (خارش)، Acanthosis Nigricans، تهوع 🥵.
-
- مهارکننده جذب استرول روده (Sterol Absorption Inhibitor) 🛡️
-
- مکانیزم: مهار ناقل پروتئینی NPC1L1 (مهار جذب فیتواسترول و کلسترول) در روده.
- اثرات: کاهش LDL. با استاتینها اثر سینرژیک دارد. نیمهعمر ۲۲ ساعت دارد.
- ۵. ملاحظات و ترکیبات دارویی 🤝
- Statin + Ezetimibe: اثر سینرژیک قوی در کاهش LDL و hypercholesterolemia.
- Statin + Fibrate: ریسک میوپاتی را افزایش میدهد. Fenofibrate با Rosuvastatin/Pravastatin ترجیح داده میشود.
- Niacin + Resin: برای کنترل VLDL و LDL.
-
- در بیماریهای کرونری یا عروقی، درمان دارویی باید فوراً شروع شود 🏥. (با استاتین ها)
- بارداری: استاتینها مطلقاً منع مصرف دارند 🤰.
- اطفال: درمان دارویی معمولاً بعد از ۷-۸ سالگی شروع میشود. (ترجیحا 16 به بعد) :احتمال اختلال میلین سازی در سیستم عصبی مرکزی
- نکته: در تروما، بیماریهای جدی یا جراحی بزرگ، مصرف استاتینها باید موقتاً قطع شود 🛑.