Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
โรคถุงน้ำดีอักเสบ (Cholecystitis) - Coggle Diagram
โรคถุงน้ำดีอักเสบ
(Cholecystitis)
สาเหตุ
สาเหตุที่ไม่ใช่มาจากนิ่วในถุงน้ำดี พบได้เพียงส่วนน้อยประมาณ 5-10%
1 เกิดจากถุงน้ำดีติดเชื้อแบคทีเรีย, เกิดจากท่อน้ำดีตีบตันจากสาเหตุต่างๆ ที่ไม่ใช่จากนิ่ว (เช่นการเกิดผังผืด ) เกิดจากโรคไทฟรอยด์ (เนื่องจากเชื้อไทฟรอยด์จะถูกกรองที่ตับและถูกขับออกทางน้ำดี) เกิดจากถุงน้ำดีได้รับอุบัติเหตุและเกิดการฉีกขาด นอกจากนี้ ยังอาจพบได้ในผู้ป่วยหลังผ่าตัด มีบาดแผลไฟไหม้น้ำร้อนลวกที่มีการทำลายของเนื้อเยื่อจำนวนมากภาวะโลหิตเป็นพิษ หรือเจ็บป่วยหนัก
สาเหตุจากนิ่วในถุงน้ำดี พบได้สูงประมาณ 90-95%
1.เนื่องจากก้อนนิ่วที่ไปอุดตัน ท่อน้ำดี จนส่งผลให้น้ำดีไหลออกจากถุงน้ำดีเข้าสู่ลำไส้ไม่ได้ ทำให้ถุงน้ำดี มีแรงดันเพิ่มขึ้นและมีการยืดขยายตัวมากขึ้น จนไปกดเบียดหลอดเลือดต่างๆที่หล่อเลี้ยงถุงน้ำดี ทำให้เยื่อบุผนังของถุงน้ำดีขาดเลือด
2.อาจเกิดจากการระคายเคืองของสารเคมีบางชนิดอันเป็นผลมาจากปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นภายในถุงน้ำดี หรือเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย
อาการ
แบบเฉียบพลัน (Acute)
ผู้ป่วยมีอาการปวดท้องใต้ขายโครง บางอย่างรุนแรงภายหลังในการรับประทานอาหารมื้อใหญ่ประมาณ 1-3 ชั่วโมง ตำแหน่งที่เจ็บที่สุด จะสามารถชี้วัดได้โดยนี้วมือพียง 1-2 นิ้ว อาการปวดจะค้างคาอยู่ตรงนั้นเป็นชั่วโมงๆหากทิ้งไว้วันถัดไปจะมีไข้ อาการตัวเหลืองจะไม่พบในแบบเฉียบพลัน
แบบเรื้อรัง (Chron cholecystitis)
อาจจะปวดร้าวไปยังสะบักข้างขวา
ปวดชายโครงข้างขวา
มีอาการปวดท้องทันที
หลังจากปวดท้องได้สักพักกล้ามเนื้อหน้าท้องจะเกร็งและกดเจิม(GARDING&REBOUND
หายใจลึกๆจะทำให้ปวดมากขึ้น
อาการแสดง
เป็นภาวะที่ผนังของถุงน้ำดีมีการหนาตัวและแข็งจากการที่บวมอยู่เป็นเวลานานๆ แยกจากภาวะปวดท้องจากสาเหตุอื่นๆได้ยาก
การพยาบาลที่สำคัญ
แนวทางการประเมินสภาพ
Acute Cholecystitis
การตรวจร่างกาย
การตรวจทางห้องทดลอง และ การตรวจพิเศษ
พยาธิสภาพ
Chronic Cholecystitis
ถุงน้ำดีที่อักเสบเรือรังมาก ๆ ผนังถุงน้ำดีมีการหนาตัวและถุงน้ำดีหดตัวเล็กลง
2.บางครั้งพบว่าแคลเซียมเกาะติดบริเวณผนังถุงน้ำดี
3.อาจพบมีถุงน้ำ (cyst) เกิดขึ้นได้ ซึ่งภายในถุงน้ำนี้ประกอบด้วยน้ำดีที่มีลักษณะขุ่นข้น มีตะกอนของเนื้อเยื่อที่ตายแล้ว อาจเรียกว่า bitary mud หรือ
billary sludge
4.เยื่อบุผนังถุงน้ำดีจะหนาตัว บวม มี lymphocyte แทรกตัวอยู่ตามผนังถุงน้ำดี
5.อาจพบว่าเยื่อบุผนังถูกทำลายมาก พบว่ามีก้อนนิ่วอุดอยู่บริเวณคอของถุงน้ำดี หรืออาจมีก้อนนิ่วฝังตัวอยู่ที่ผนังถุงน้ำดี บางรายอาจพบว่ามีหนองเกิดขึ้นภายในถุงน้ำดี
Acute Cholecystitis
น้ำดีมีลักษณะบวม โป่งพอง และมีเลือดมาเลี้ยงมาก (hyperemia)
เมื่อการอักเสบมีการลุกสามมากขึ้นจะพบว่าถุงน้ำดีโป่งพองและบวมมากขึ้น มีลักษณะสิเทาแดง (grayish-red)
หลอดเลือดที่มาเลี้ยงถุงน้ำดิจะโป่งพองโตเห็นได้ชัด ถุงน้ำดีจะถูกอวัยวะต่าง ๆ ที่ใกล้เคียงเช่น onentum และบางส่วนของลำไส้มาหุ้มติดไว้ ต่อมน้ำเหลืองที่บริเวณต่อของถุงน้ำติและบริเวณท่อทางเดินน้ำดีจะโต
ภายในเยื่อบุของถุงน้ำดีจะมีลักษณะการอักเสบตลอดทั่วผนัง ในผู้ป่วยที่การอักเสบทุเลาลง
ถุงน้ำดีจะหนาตัวขึ้นหดตัวเล็กลง เนื่องจากมีไฟโบรชิสเกิดขึ้น
ในรายที่มีการอักเสบติดเชื้อรุนแรงจะพบมีหนองเกิดขึ้น ภายในถุงน้ำดี (empyema of the galbiadder) หรือถุงนาดีเกิดการเน่าตายและมีการทะลุเกิดขึ้น ทำให้เกิดการอักเสบของเยื่อบุช่องท้องได้ การทะลุของถุงน้ำดีเกิดขึ้น
หลังจากเริ่มมีการอักเสบของถุงน้ำดีประมาณ 3 วัน แต่ส่วนใหญ่การทะลุจะเกิดขึ้นในระหว่าง อาทิตย์ที่ 2