Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
🧠 Small Intestine & Colon Pathology 📖 - Coggle Diagram
🧠
Small Intestine & Colon Pathology
📖
1. 👨⚕️ کلیات و نقصهای مادرزادی
🧬
Gut Microbiome
فلور طبیعی دستگاه گوارش.
عدم تعادل منجر به بیماری میشه.
مصرف آنتیبیوتیک باعث تغییر فلور میشه.
Hirschsprung Disease
تعریف: نقص مادرزادی در عصبدهی روده و کولون (Congenital Aganglionic Megacolon).
دلیل: فقدان شبکههای عصبی
مایسنر (Meissner)
و
اوئرباخ (Auerbach)
.
پاتوژنز: اختلال در مهاجرت سلولهای نورال کرست، موتاسیون در ژن
RET
.
علائم: ناتوانی در دفع مکونیوم، اتساع شکم (متسع شدن ناحیه بالاتر از محل بدون عصب).
تشخیص: بیوپسی رکتوم برای بررسی حضور یا عدم حضور گانگلیون.
2. 🚽 Diarrheal Diseases
تعریف
: افزایش حجم، تکرر یا آبکی بودن مدفوع (>200 گرم/روز). دومین علت مرگ در کودکان زیر ۵ سال ⚠️.
اسهال خونی (Dysentery)
: اسهال دردناک، خونی، با حجم کم، در برخی عفونت ها.
4 Types of Diarrhea
Secretory
: در اثر تخریب پمپهای سدیم پتاسیم. با ناشتا بودن
متوقف نمیشه
.
Osmotic
: به دلیل مواد غیرقابل جذب (مثل لاکتوز در Lactase Deficiency). با ناشتا بودن
متوقف میشه
.
Malabsorptive
: عدم جذب مواد غذایی.
علامت کلیدی:
اسهال چرب (Steatorrhea)
🧈. کاهش وزن، بی اشتهایی، تورم شکم، سر و صداهای شکمی و ضعف عضلانی
عوارض: کمبود ویتامینها (K, A, B12, D)، کمبود املاح (آهن، کلسیم، منیزیم)، آنمی، خونریزی، نوروپاتی، استئوپنی.
Exudative
: اسهال عفونی و چرکی.
Malabsorption Mechanisms
اختلال در ۴ فاز: هضم درون لومن (Intraluminal Digestion)، هضم نهایی (Terminal Digestion)، انتقال از اپیتلیوم (Transepithelial Transport) و انتقال لنفاوی (Lymphatic Transport).
Cystic Fibrosis
تعریف: بیماری ژنتیکی با اختلال در کانالهای یونی.
اثر: افزایش ویسکوزیته مدفوع، انسداد مجاری پانکراس. در نوزادان باعث
ایلئوس مکونیوم
میشه.
Abetalipoproteinemia
تعریف: بیماری اتوزومال مغلوب.
مشکل: عدم ترشح لیپوپروتئینهای غنی از تریگلیسیرید 🍟. موتاسیون در microsomal triglyceride transfer protein
مورفولوژی: سلولهای اپیتلیال حبابی شکل، تجمع چربی در آنها.
علامت خاص:
آکانتوسیتها (Acanthocytes)
یا Spur Cell ها (گلبولهای قرمز خاردار).
Tropical sprue :palm_tree:
Lactase deficiency
Congenital
Acquired
3. 🍞 Celiac Disease
🌾
تعریف
: انتروپاتی حساس به گلوتن، یک بیماری خودایمنی.
پاتوژنز
:
گلوتن وارد سلول اپیتلیال میشه.
سلولهای APC، آنتیژن رو به T-cellها پرزنت میکنن.
آللهای
HLA-DQ2
و
HLA-DQ8
دخیل هستند (مهم!).
تولید آنتیبادی علیه Tissue Transglutaminase, Endomysium و Gliadin.
مورفولوژی
:
Loss of Villi
یا ویلیهای صاف (Villi Atrophy).
افزایش تعداد لنفوسیتهای درون اپیتلیال (Intraepithelial Lymphocytes).
افزایش میتوز و کشیدگی کریپتها (Crypt Elongation).
Mnemonic: Celiac's Crypts are Crazy Long. Villi are Very Flat. 📏
تظاهرات بالینی
:
کودکان
: تحریکپذیری، نفخ، کاهش وزن (Failure to Thrive) 📉.
بالغین
: علائم آتیپیک مثل آنمی، خستگی، درد شکم.
تشخیص
:
سرولوژی: آنتیبادیهای
Anti-Tissue Transglutaminase IgA
(حساس) و
Anti-Endomysial
(اختصاصی) 💉.
بیوپسی: تایید مورفولوژی.
خطر
: افزایش ریسک
Enthropathy associated T-cell Lymphoma
و
Adenocarcinoma
.
همراهی با دیگر بیماری های خود ایمنی شوگرن، تیروئیدیت و دیابت تیپ 1
4. 🦠 عفونتها و التهابهای روده
🚨
Microscopic Colitis
تعریف: اسهال آبکی در زنان میانسال. کلونوسکوپی طبیعی به نظر میرسه 🔍.
تشخیص: فقط با بیوپسی.
انواع:
Collagenous
: لایه ضخیم کلاژن زیر اپیتلیوم.
Lymphocytic
: فقط ارتشاح لنفوسیتها در اپیتلیوم.
Pseudomembranous Colitis
علت: رشد بیش از حد باکتری
C. difficile
پس از مصرف آنتیبیوتیک 💊.
پاتوژنز: توکسین باکتری باعث آسیب به سلولهای اپیتلیال میشه.
مورفولوژی: غشاهای کاذب زرد-خاکستری 🟡، ظاهر میکروسکوپی شبیه فوران آتشفشان 🌋.
عفونتهای باکتریایی
:
Vibrio cholerae
: باکتری کاما شکل. اسهال آبکی شدید.
Campylobacter jejuni
: شایعترین پاتوژن باکتریایی. اسهال خونی، مرتبط با آرتریت واکنشی.
Shigellosis
: باکتری گرم منفی. اسهال خونی. میتونه شبیه
بیماری کرون
باشه.
M. Tuberculosis
: گرانولومها اغلب همراه با نکروز Caseous 🧀.
M. avium: whipple disease look a like
Noro
virus
: نیمی از همه انواع گاستروانتریت در جهان
عفونتهای انگلی
:
Giardia lamblia
: شایعترین انگل انسانی. باعث سوء جذب و اسهال چرب میشه.
Entamoeba histolytica
: اسهال خونی (Dysentery)، آبسه کبدی. زخمهای فلاسکی شکل (Flask-shaped).
Hookworms
:
Necator americanus
و
Ancylostoma duodenale
. از طریق پوست وارد میشن، در دوازدهه بالغ میشن، باعث
آنمی فقر آهن
میشن.
Ascaris lumbricoides
Strongyloides
Graft-Versus-Host Disease (GVHD)
: در افراد پیوند مغز استخوان. لنفوسیتهای اهداکننده به سلولهای اپیتلیال روده حمله میکنن و باعث آپوپتوز میشن.
🌀 Sigmoid Diverticulitis 🤯
🎯 Prevalence & Naming
50% جامعه
بزرگتر از 60 سال
غربی 📊
علت:
نوع تغذیه
🍔🍟
دیورتیکولا (Diverticula) معمولاً
چندتایی
(متعدد) هستند
💥 Pathogenesis
ایجاد تحت
فشار بالا
رفته کولون سیگموئید ⬆️
تسهیلکننده: ساختار
منحصر به فرد
Muscularis propria کولونی
Muscularis propria: ناحیه نفوذ
اعصاب
و
عروق شریانی
(Vasa recta)
فشارهای بالای Luminal: ناشی از انقباضات کرمی شکل
Exaggerated
(اغراق شده)
همراهی با
انبساط متناوب
بخشهای روده
تشدید توسط رژیمهای غذایی
کم فیبر
📉
نتیجه کم فیبر:
کاهش
حجم مدفوع 🚽
🔬 Diverticulum Structure
نمای Gross (ماکروسکوپی):
سوراخها
بررسی با پنس: ضایعهای
انگشتی شکل** 👆
تشریحی:
Outpouching های کوچک
فلاسکی شکل
🍶
قطر: معمولاً
0.5 تا 1 سانتیمتر
توزیع:
منظم
بین Taeniae coli 📏
شایعترین محل: کولون
سیگموئید
🎯
دیواره نازک (Wall):
جنس: مخاط
صاف
یا
آتروفیک
زیر مخاط
فشرده شده
عضلات
تضعیف شده
(اغلب
وجود ندارند
) 👻
حمایت فقط با: Mucosa Muscularis و لایه نازکی از چربی
Subserosal
💣 Diverticulitis & Complications
مکانیسم التهاب:
انسداد
دیورتیکولا 🔒
انسداد باعث:
استاز
محتویات (باقی ماندن)
نتیجه: بروز
تغییرات التهابی
ایجاد:
Diverticulitis
و
*Peridiverticulitis
(التهاب اطراف)
Perforation:
علت: التهاب،
افزایش فشار
و
زخم Mucosal
دیواره ضعیف حمایت شده (فقط مخاط/زیر سروز)
Recurrent:
با وجود یا بدون Perforation
منجر به:
کولیت Segmental
منجر به:
ضخیم شدگی Fibrotic
(داخل یا اطراف دیواره) 🧱
منجر به: ایجاد
تنگی
(Stenosis)
تذکر:
عارضهها
بیشتر منجر به
بروز علائم
میشوند
🤕 Clinical Features
اغلب افراد:
در طی عمرشان
بیعلامت
باقی میمانند 🧘
شکایات:
Cramp
های متناوب،
یبوست
و
اسهال
💩 و
ناراحتی شکمی تحتانی
مداوم
درمان:
خود به خود
یا
آنتی بیوتیکی
برطرف میشود و تعداد خیلی اندکی جراحی
پیشگیری:
نقش رژیم غذایی
پر فیبر
در جلوگیری از پیشرفت
نامشخص
است ❓
5. 🌪️ IBD
🔥
تعریف
: پاسخ ایمنی نامناسب مخاط روده به میکروبیوم، در افراد مستعد ژنتیکی.
ژنتیک
: در بیماری
کرون (Crohn)
نقش ژنتیک مهمتره (همبستگی ۵۰% در دوقلوهای همسان). ژن
NOD2 , ATG16L1,IRGM
در کرون دخیل است.
Crohn's Disease
ماکروسکوپی: التهاب
Transmural
(تمام لایهها). ضخیم شدن دیواره روده. زخمهای عمیق (Knifelike). ضایعات پرشی (Skip Lesions) 🎯. نمای سنگفرشی (Cobblestone) مخاط، Cryptitis، آبسه های peritoneal
میکروسکوپی: گرانولومهای بدون نکروز (Noncaseating Granulomas)
Hallmark
این بیماری هستند.
علائم: اسهال، تب، درد شکم، فیستول 💢، آنمی فقر آهن
Immune response : TH1 , 17
یچه خانواده دار(تاثیر ژنتیکی) = توصیه به قطع سیگار
Ulcerative Colitis - UC
ماکروسکوپی: التهاب محدود به
مخاط و زیرمخاط
. التهاب پیوسته از رکتوم به سمت بالا (Continuous involvement). زخمهای سطحی و پهن. ایجاد
پلیپهای کاذب (Pseudopolyps)
. دیواره روده نازکه.
میکروسکوپی:
گرانولوم ندارد
، نمای گل آفتابگردان.
علائم: اسهال خونی با دفع مخاط، درد شکم. +PSC
عارضه خطرناک:
مگاکولون توکسیک (Toxic Megacolon)
.
Immune response : TH2
Mnemonic: Crohn's is "skip", "deep" and "fat". UC is "continuous", "superficial" and "thin". ⚖️
6. 🍇 پولیپها و آدنوکارسینوم کولون
♋️
Colon Polyps
Non-neoplastic
Inflammatory
: همراه با سندرم زخم رکتوم (Solitary rectal ulcer syndrome).
Hamartomatous
: مثل Juvenile Polyps (شایعترین) و Peutz-Jeghers syndrome (موتاسیون در ژن STK11).
Hyperplastic
: بسیار شایع،
بدون پتانسیل بدخیمی
. ظاهر دندانهارهای (Serrated)، در کولون چپ
Neoplastic
Adenoma
: معادل دیسپلازی. پیشساز سرطان کولون.
انواع آدنوما
: Tubular (پایه دار), Villous (بدون پایه، پرزدار), Tubulovillous (ترکیبی).
Sessile Serrated Adenoma
: شبیه هایپرپلاستیک، اما پتانسیل بدخیمی دارد. در کولون راست، دندان اره ای بیشتر در قاعده تا در سطح، مریپت های متسع در قاعده، lateral growth.
Colon Adenocarcinoma
تعریف: شایعترین بدخیمی دستگاه گوارش.
ریسک فاکتورها: سن بالا (۶۰-۷۰)، رژیم غذایی کم فیبر. NSAIDs و آسپرین اثر
محافظتی
دارند.
پاتوژنز: تجمع جهشهای ژنتیکی در مسیرهای
APC/β-catenin
و
Microsatellite Instability
.
پیشآگهی: وابسته به عمق تهاجم. survival ۵ ساله ۱۰۰% در صورت محدود بودن به زیرمخاط.
FAP (Familial Adenomatous Polyposis)
تعریف: سندرم خانوادگی با >۱۰۰ پولیپ.
علت: موتاسیون در ژن
APC
.
خطر: اگر درمان نشه، ۱۰۰% به سرطان تبدیل میشه. در نتیجه: 100 درصد کولکتومی
HNPC
موتاسیون: MSH1 , MSH2
درگیری کولو راست در جوانی با SESSILE SERRATED ADENOMA
پولبپ یا آدنوما :check:، پولیپوز :red_cross:
تومور های تولید کننده موسین
Adenocarcinoma
:
اثر محافظتی: آسپرین و NSAID
مسیر ها : APC/B-CATENIN , Microsatellite instability
درگیری روده بزرگ
شایع ترین بدخیمی گوارش
:star:
علائم
: آنمی، خستگی، OB+
7. 🍏 Appendix Pathology
🩹
Acute Appendicitis
: التهاب با ارتشاح نوتروفیل. میتونه به گانگرن تبدیل بشه.
Carcinoid Tumor
: شایعترین تومور آپاندیس. خوشخیم و معمولاً به صورت تصادفی کشف میشه.
Mucinous Tumors
Mucinous cystadenoma/cystadenocarcinoma
:
خطر: میتونه پاره بشه و باعث
Pseudomyxoma peritonei
(ریختن موسین در حفره شکم) بشه.