Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

🧠 GI Tract Pathology 📖 - Coggle Diagram

- - - - مسیر اول: مواجهه با کارسینوژن‌ها، موتاسیون در ژن‌های RAS و TP53 (بدون ارتباط با HPV).
      - مسیر دوم: عفونت با HPV پرخطر 👾 (بیان بیش از حد P16).
    - - ظاهر: پلاک قرمز 🔴، برآمدگی، زخم دار و بیرون زده (Ulcerated).
      - محل شایع: سطح Ventral زبان 👅، لب پایین، کف دهان، سقف دهان، لثه.
    - - شایع‌ترین: گره‌های لنفاوی گردنی 📍.
      - دور دست: ریه، کبد، گره‌های لنفاوی Mediastinal.
- - - - Parotid: ۶۵-۸۰% تومورها، ۱۵-۳۰% بدخیم.
      - Submandibular: ۱۰% تومورها، ۵۰% بدخیم.
      - Minor Salivary Glands: تومورها نادرند، اما ۷۰-۹۰% بدخیم 😱.
    - - خوش خیم: Pleomorphic adenoma (۵۰%), Warthin tumor (۵%), Oncocytoma, Cystadenoma, Basal cell adenoma.
      - بدخیم: Mucoepidermoid carcinoma (۱۵%), Acinic cell carcinoma (۶%), Adenocarcinoma, Adenoid cystic carcinoma.
    - - تعریف: تومور خوش‌خیم 😇، ترکیب سلول‌های Ductale & Myoepithelial.
      - محل: ۶۰% در Parotid.
      - مورفولوژی: توده‌های گرد و مشخص (Demarcated) و کپسول دار (Encapsulated). سطح مقطع Myxoid یا آبی‌رنگ به دلیل بافت غضروفی.
      - بدخیمی: احتمال تبدیل به Malignant Mixed Tumor با گذشت زمان زیاد میشه.
    - - تعریف: ترکیب سلول‌های سنگفرشی، موکوسی و Intermediate.
      - شیوع: شایع‌ترین تومور بدخیم اولیه 🏆، ۱۵% کل تومورها. ۶۰-۷۰% در Parotid.
      - مورفولوژی: ظاهرا محدود، اما فاقد کپسول و اغلب تهاجمی (Infiltrative).
      - Prognosis:
        
        Low-grade: عود ۱۵%، متاستاز نادر، بقای ۵ ساله >۹۰%.
        
        High-grade: تهاجمی، عود ۲۵-۳۰%، متاستاز ۳۰%، بقای ۵ ساله ۵۰%.
- - - - علت: Vomiting های طولانی 🤢.
      - مورفولوژی: پارگی سطحی و طولی (Lineal) در محل اتصال مری و معده.
      - خطر: خود به خود بهبود پیدا می‌کنه، نیاز به جراحی نداره.
    - - تعریف: پارگی Transmural (تمام لایه‌ها).
      - خطر: کشنده ☠️، باعث مدیاستینیت میشه.
  - - - شایع‌ترین علت 🥇، ریفلاکس اسید.
      - علائم: سوزش سردل، دیسفاژی (اشکال در بلع).
      - مورفولوژی: قرمزی (Hyperemia)، افزایش سلول‌های Basal، پاپیلاهای کشیده (Elongation)، ائوزینوفیل و نوتروفیل داخل لایه مخاط اسکواموس
    - - علت: اختلال مزمن ایمنی، آلرژیک 🤧.
      - مورفولوژی: ائوزینوفیل‌های زیاد در بیوپسی، رینگ‌های حلقوی در مری.
      - درمان: معمولا مقاوم به PPIs (مثل امپرازول).
      - علامت: دیسفاژی بعد خوردن غذاهای خاص
    - - شیمیایی: مواد محرک مثل الکل، اسید/باز (وایتکس) و قرص‌ها (دای‌سایکلین، بیس فسفونات) 💊.
      - Infectious Esophagiti) 🚨
        
        Candidiasis - شایع‌ترین قارچی 🍄
        
        Histology:
        
        دیدن هایفهای قارچی (Fungal Hyphae)
        
        رؤیت با رنگ آمیزی PAS 🧪
        
        محل استقرار: معمولاً در لایه موکوزا
        
        Endoscopy: 🧐
        
        ضایعات برفکی شکل ❄️
        
        لایه‌های سفید خاکستری
        
        وجود غشای کاذب (Pseudomembrane)
        
        Herpes Virus 🔥
        
        اثر ویروس:
        
        چند هسته‌ای کردن سلول‌ها (Multi-nucleation) 🤯
        
        ایجاد یک اینکلوژن داخل هسته‌ای (Intranuclear Inclusion)
        
        تغییرات Viral Cyt
        
        سیتومگالوویروس (CMV) 🦉
        
        Intranuclear Inclusion
        
        Cytoplasmic Inclusion
  - - - تعریف: متاپلازی سلول‌های Columnar به جای Squamous.
      - علت: عارضه ریفلاکس مزمن (GERD).
      - خطر: افزایش ریسک Adenocarcinoma ♋️.
      - تشخیص: مشاهده Intestinal Metaplasia با سلول‌های Goblet.
  - - - ریسک فاکتور: Barrett Esophagus 📈، مردان سفیدپوست، سیگار، پرتودرمانی.
      - محل: اغلب در یک سوم دیستال مری.
      - علائم: دیسفاژی، کاهش وزن، درد قفسه سینه.
      - پیش‌آگهی: Survival Rate پایین (<۲۰%)، به دلیل تشخیص دیرهنگام.
    - - ریسک فاکتور: مردان بالای ۴۵ سال، الکل، تنباکو 🚬، فقر، آسیب‌های مری، آشالازی، سندروم پلامر-وینسون.
      - محل: درگیری یک سوم میانی مری 🎯.
      - متاستاز: به دلیل سیستم لنفاتیک گسترده مری، متاستاز زیاد است.
- - - - علل:
        
        H. pylori (شایع‌ترین) 🦠.
        
        Autoimmune (کمتر از ۱۰% موارد).
        
        مصرف مزمن NSAIDs.
  - - - عوامل اصلی: H. pylori (بیشتر از ۷۰% موارد) و NSAIDs 💊.
      - دیگر عوامل: سیگار 🚬، استرس، بیماری‌های مزمن (سیروز، COPD، نارسایی کلیه).
    - - شکل: گرد تا بیضی، سوراخ شده (Punched Out).
      - محل شایع: پروگزیمال دوازدهه (۴ برابر شایع‌تر) و آنتروم معده.
  - - - تعریف: شایع‌ترین تومور مزانشیمی شکم 🏆. بیش از ۵۰% در معده.
      - سلول منشا: سلول‌های بینابینی کاخال (Interstitial Cells of Cajal).
      - پاتوژنز: موتاسیون در ژن‌های Kit, PDGFRA, و SDH.
      - مورفولوژی: توده منفرد، گوشتی، زیرمخاطی. سلول‌های دوکی شکل یا اپی‌تلوئید.
      - تشخیص: بهترین مارکر KIT است.
      - پیش‌آگهی: وابسته به سایز تومور، Mitotic Index و محل (در معده کمتر تهاجمی است).
    - - Classification 🏷️
        
        ۱.Intestinal Type: 🥨
        
        ظاهر: تشکیل غدد (Glands)
        
        پاتوژنز: پیش‌رونده از زنجیره گاستریت مزمن → متاپلازی → دیسپلازی
        
        ۲. Diffuse Type: 💧
        
        ظاهر: عدم تشکیل غدد (Lack of Gland Formation)
        
        سلول‌ها: سلول‌های Signet-Ring (شبیه انگشتر) 💍
        
        پاتوژنز: مرتبط با جهش CDH1 (E-Cadherin Gene)
        
        شیوع: شیوع یکسان در مناطق مختلف
        
        سن بروز: سنین پایین‌تر (Younger Age) 👶
      - Symptoms & Prognosis 📉
        
        علائم اولیه: دیسفاژی، دیس پپسی و تهوع
        
        علائم پیشرفته: کاهش وزن، درد، تهوع، کم‌خونی
        
        پیش‌آگهی:
        
        کارسینوم زودرس: پیش‌آگهی عالی
        
        کارسینوم پیشرفته: پیش‌آگهی ضعیف (Poor) (Survival 5 ساله < 20%)
        
        شیوع: شایع‌ترین بدخیمی معده (۹۰%) 🏆.
      - 🧬 Gastric Adenocarcinoma Genetics
        
        ۱. جهش CDH1 (E-Cadherin Gene) 🛡️ موتاسیون یا متیلاسیون
        
        ۲. جهش Fap در APC
        
        نوع جهش: موتاسیون در ژن APC
        
        سندروم مرتبط: Fap (سندروم آدنوماتوز پولیپوز خانوادگی) 👨‍👩‍👧‍👦
        
        ۳. جهش‌های نوع روده‌ای پراکنده (Sporadic Intestinal-Type Mutations) 💥
        
        نوع جهش‌ها:
        
        موتاسیون B-Catenin
        
        Microsatellite Instability (MSI) (ناپایداری ریزماهواره‌ای)
        
        هایپرمتیلاسیون ژن‌های:
        
        P16/INK4a
        
        IGFRII
        
        BAX
        
        TGFβRII
        
        ۴. جهش TP53 (Guardian Gene) 🚨
        
        عملکرد: در هر دو نوع بافت‌شناسی (روده‌ای و دیفیوز) دیده می‌شود.
        
        ۵. نقش H. Pylori 🦠
        
        پیامد: افزایش تولید پروتئین‌های پیش‌التهابی (Pro-Inflammatory Proteins)
        
        مثال پروتئین‌ها: IL-1β و TNF (شروع‌کننده التهاب) 🔥
        
        ۶.EBV-Associated Adenocarcinoma 👻
        
        شیوع: حدود 10% موارد کانسر معده
        
        درگیری شایع: قسمت پروگزیمال معده (Proximal Stomach)
        
        ویژگی‌های مورفولوژیک: مورفولوژی منتشر و ارتشاح لنفوسیتی (Lymphocytic Infiltration)
        
        نکته مهم: در این موارد، موتاسیون در TP53 به‌ندرت (بندرت) دیده می‌شود. ❌
    - - Maltoma
      - Diffuse large cell lymphoma
    - - ماهیت: ناشی از سلول‌های انترواندوکرین
      - شیوع:
        
        شایع‌ترین نئوپلاسم‌های سیستم نورواندوکرین هستند. 🏆
        
        نادرترین نئوپلاسم‌های دستگاه گوارش (Gastrointestinal Tract) هستند. 🤏
      - Clinical Syndromes 🤒
        
        ۱. Zollinger-Ellison Syndrome
        
        ۲. سندروم کارسینوئید (Carcinoid Syndrome):
        
        علائم سندروم کارسینوئید 🎭:
        
        Flushing (گرگرفتگی/قرمزی پوست)
        
        تعریق (Sweating)
        
        برونکواسپاسم (Bronchospasm) (مشکل تنفسی)
        
        فیبروز دریچه قلبی سمت راست (Right-Sided Heart Valve Fibrosis) 💔
        
        اسهال و درد شکمی-کولیکی (Diarrhea & Colicky Abdominal Pain)
        
        Chronic atrophic gastritis
      - نکات مورفولوژیک (Morphology) 🔬
        
        نوع رشد: توده‌های زیرمخاطی یا دیواره ای
        
        رنگ: اغلب زرد یا Tan (قهوه‌ای مایل به زرد)
        
        هسته های نمک فلفی
        
        هسته های مهره دار
  - - - شیوع: < 10% موارد گاستریت مزمن
      - علت: خودایمنی (Autoimmunity) (سیستم ایمنی قاطی کرده!) 🤪
    - - هدف اصلی: سلول‌های Parietal (مثل پلیس‌های تولید آسید)
      - عوامل تخریب: لنفوسیتهای T و ماکروفاژها ⚔️
      - محل آسیب: غدد فوندوس و بادی معده 💣
    - - تولید اسید: کاهش (Hypochlorhydria) یا عدم تولید (Achlorhydria) 🚫
      - فاکتور داخلی (IF): کاهش تولید
      - پاسخ جبرانی: هایپرپلازی سلول‌های G آنتروم ⬆️
      - نتیجه نهایی پاسخ: هایپرگاسترینمی (Hypergastrinemia) (گاسترین زیاد!)
    - - Fundus/Body Glands: تخریب و آتروفی (Atrophy) 💀
      - سلول‌ها: سلول‌های پاریتال و Chief Glands از بین میروند 👻
      - التهاب: لنفوسیت و پلاسماسل در لامینا پروپریا
      - تغییر بافتی (Metaplasia): متاپلازی روده ای در اپیتلیوم (Epithelium)
      - هایپرپلازی: سلول‌های اندوکرین (مثل سلول‌های G) 📈
    - - آتروفی: آتروفی شدید (Severe Atrophy)
      - کم‌خونی: Pernicious Anemia (PA) 🩸
        
        PA: عارضه نادر است! 🦄
        
        علت PA: کمبود B12 به دلیل عدم تولید IF
      - خطر کانسر: افزایش 2 تا 4 برابری (Risk Factor) 🎲
        
        نوع کنسر: آدنوکارسینوم معده (Gastric Adenocarcinoma)
      - تغییرات پیش‌سرطانی: متاپلازی و دیسپلازی (Dysplasia)
      - همراهی با (The Autoimmune Friends): اختلالات خودایمنی دیگر 👯‍♀️
        
        مثال: تیروئیدیت هاشیموتو (Hashimoto Thyroiditis)
        
        مثال: دیابت نوع یک (Type 1 Diabetes)
      - پولیپ‌ها: گاهی همراه با پولیپ‌های نورواندوکرین
        
        علت پولیپ: هایپرگاسترینمی مزمن (Chronic Hypergastrinemia)
  - - - ماهیت: نازک شدن (Thinning) مخاط معده
      - پیامد اصلی: کاهش/حذف غدد (Gland Loss)
      - علت: نتیجه نهایی گاستریت مزمن (Chronic Gastritis) (چه H. Pylori چه Autoimmune)
      - نمای آندوسکوپی: دیده شدن عروق زیرین (Submucosal Vessels) 🩸 (چون مخاط نازک شده)
    - - تعریف: جایگزینی اپیتلیوم معدی با اپیتلیوم شبیه به روده باریک (Small Intestine)
      - اهمیت: یک ضایعه پیش‌سرطانی (Precancerous Lesion) بسیار مهم ⚠️
      - نمای بافت‌شناسی: حضور سلول‌های گابلت (Goblet Cells) (نشانه‌ی قطعی) 🎯
      - پاتوژنز (How it Happens): تغییرات ژنومی و محیطی (مثل pH بالا)
    - - تعریف: نئوپلازی داخل اپیتلیومی (Intraepithelial Neoplasia) (یک قدم مانده تا کانسر!)
      - اهمیت: پیش‌ساز مستقیم آدنوکارسینوم (Direct Precursor) 🚨
      - نمای بافت‌شناسی: تغییر در اندازه، شکل و سازماندهی سلول‌ها 🤖
        
        هایپرکروماتی هسته (Nuclear Hyperchromatism)
        
        افزایش نسبت هسته به سیتوپلاسم (N/C Ratio Increase)
        
        لایه لایه شدن غیرطبیعی (Loss of Polarity)
      - Grading:
        
        درجه پایین (Low-Grade): تغییرات جزئی و برگشت‌پذیرتر (More Reversible) 🤏
        
        درجه بالا (High-Grade): تغییرات شدید و نزدیک به کارسینوم (Near Carcinoma) 💥
      - تصمیم‌گیری: تشخیص دیسپلازی بالا اغلب منجر به : Endoscopic Resection 🔪