Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
thyroid hormone & antithyroid agents - Coggle Diagram
thyroid hormone
&
antithyroid agents
thyroid hormone
การสร้างไทรอยด์ฮอร์โมน
ฮอร์โมนไทรอยด์สร้างจากต่อมไทรอยด์ซึ่งเป็นต่อมไร้ท่อที่ใหญ่ที่สุดของร่างกาย มีรูปร่างคล้ายผีเสื้อ ตั้งอยู่บรเิวณคอระหวางหลอดลม และ กล่องเสียง
ทำหน้าที่
ควบคุมการเผาผลาญสารอาหาร เช่น การสลายไขมัน การสลายไกลโคเจน
การสร้างพลังงาน และอุณหภูมิของร่างกายการเจริญเติบโตของร่างกายและพัฒนาการของสมอง
การควบคุมการสร้างไทรอยด ฮอร์โมน
ฮอร์โมนไทร็อกซิน (Thyroxine, T4)
2.ฮอร์โมนไตรไอโอโดไทโรนีน
(Thiodothyronine, T3)
ความผิดปกติของต่อมไทรอยด์
ภาวะไทรอยด์ฮอร์โมนเกิน (Hyperthyroidism)- Grave's disease เป็นโรค autoimmune ที่กระตุ้นต่อมไทรอยด์ให้สร้างฮอร์โมนออกมาเป็นปริมาณมาก
Toxic multinodular goiter เกิด nodule ในตอ่มไทรอยด์ซึ่งสร้างฮอร์โมนเพิ่ม ขึ้น
ผลจากการรักษา Hypothyroidism
อาการ
ใจสั่นเหนื่อยง่าย
ร่างกายเผาผลาญมาก อาการร้อนและเหงื่อออกมาก มือมัก จะอุ่นและชื้อ กินจุ แต่ผอมลง
มือสั่น ตกใจง่าย
ลำไส้ถูกกระตุ้น ถ่ายอุจจาระบ่อย
กล้ามเนื้ออนแขนและขาอ่อนแรง
ประจำเดือนอาจมาน้อย หรือห่างออกไป
นัยน์ตาอาจโตโปนถลน
ภาวะขาดไทรอยด์ฮอร์โมน (Hypothyroidism)
โรคทาง autoimmune
ขาดธาตุไอโอดีน : ได้รับน้อย หรือดูดซึมน้อย
ต่อมไทรอยด์ตั้งแต่กำเนิด, ต่อมใต้สมองผิดปกติ
ผลจากการรักษา
Hyperthyroidism
ฃ ความผิดปกติของไฮโปทาลามัส ต่อมใต้สมองส่วนหน้า
อาการ
หัวใจเต้นช้าลง
ร่างกายเผาผลาญน้อย ไวต่ออากาศหนาว
เบื่อ อาหาร แต่น้ำหนักตัวเพิ่ม
กลไกรีเฟล็กซ ์ทำงานสนองตอบช้า
ความคิดอ่านช้าลง หดหู่ เซื่องซึม ง่วงนอน ออ่นเพลีย เหนื่อยง่าย
ลำไส้ถูกกระตุ้นน้อยลง ทำให้ท้องผูก
ประจำเดือนมามากและนานกว่าปกติ
ผิวหยาบและแห้ง ผิวซีด ผมและเล็บบาง เปราะ
อาการแสดง(เด็กทารก)
มีผลต่อการเจริญเติบโตและพัฒนาการ
ทางสมอง ทำให้สติปัญญาด้อย ปัญญาอ่อน แขน ขาสั้นหน้าและมือบวมผิวหยาบแห้ง ผมบาง ไม่เจริญเติบโต รูป ร่างเตี้ยแคระ เรียกกลุ่ม อาการนี้ว่า โรคเอ๋อ หรือ เครทินิซึม (cretinism)
Hyperthyroidism
การรักษา
ยาเม็ดรับประทาน
ยาที่ต้านไทรอยด์์(Antithyroid drugs)
Corticosteroid
Iodine
Beta blockers
การผ่าตัดเพื่อเอาต่อมมไทรอยด์บางส่วนออก
สารกัมมันตรังสีของไอโอดีน (Radioactive Iodine)
ยาต้านไทรอยด ์ (ANTITHYROID DRUGS)
Methimazole, MMI
รูปแบบ : tablet
half life ยาว : กิน 1-2 ครั้ง/วัน
MMI มีความแรง
มากกว่า PTU 10 เท่า
Propylthiouracil, PTU
รูปแบบ : tablet
half life สั้น: กิน 1-3 ครั้ง/วัน
การออกฤทธิ์
PTU และ MMI ยับยั้งการสงัเคราะห์ไทรอยด์ฮอร์โมน
แต่ไม่ได้ขัดขวางการหลั่งส่วนที่สังเคราะหแล้ว → ใช้เวลา 3-4 สัปดาห์จึงจะเห็นผล
PTU ได้ผลเร็วกว่าเนื่องจากมีฤทธิย์ยับยั้งการเปลี่ยน T4 → T3 ที่นอกต่อมไทรอยด์ด้วย
ประโยชน์ทางคลินิก
Hyperthyroidism
ใช ้เตรียมผู้ป่วยให้เข้าสู่ภาวะ euthyroidism ก่อนการผ่าตัดหรือใช้ Radioactive Iodine
โดยทั่วไปนิยมใช ้ MMI มากกว่า PTU เนื่องจากผลข้างเคยน้อยกว่า
อาการไม่พึงประสงค์
ที่รุนแรงที่สุดอาจเสียชีวิตได้คือAgranulocytosis (granulocyte counts ต่ำกว่า 500 เซลล ์ต่อ มม.)
อัตราการเกิด ~ 0.3-1% มักเกิดขึ้นใน 1-3 เดือนแรก
○ เมื่อ หยุดยาพบว่า เกิด reversible ได้
○ อาการที่ควรหยุดยาและไปพบแพทย์ : ์ไข้ หนาวสั่น เจ็บคอ
○ พบบ่อย: ผื่นคัน ส่วนใหญ่หายไปเองโดยไม่ต้องหยุดยา
○ พบน้อย: ไตอักเสบ ตับอักเสบ ปวดข้อ้ ปวดกล้ามเนื้อ ผมร่วง
คลื่นไส้
IODIDES
รูปแบบและยาเตรียม
● Lugol’s solution
○ ประกอบด้วย 5% iodine และ 10% potassium iodide
○ (1 drop = ไอโอดีน 6.3 mg)
● Saturated solution of potassium iodide (SSKI)
○ (1 drop = ไอโอดีน 38 mg)
การออกฤทธิ์
● ยับยั้งการสร้างและการหลั่งไทรอยด์ฮอร ์โมน
● ลดขนาดต่อมและปริมาณเลือดไปเลี้ยงต่อม
ประโยชน์ทางคลินิก
● ใช้รักษาอาการจากภาวะไทรอยด์วิกฤต เป็นพิษาการรุนแรง เนื่องจากให้ผลเร็ว (ภายใน 1-2 วัน)
้● ใช้ระยะสั้นก่อนการผ่าตัด (ลดขนาดต่อม)
RADIOACTIVE IODINE (RAI)
I-131, 131I (Iodine ที่อาบรังสีนิยมใช้รังสีเบต้า)
รูปแบบยา
○ ยาน้ำ(solution)
○ capsule
การออกฤทธิ์
● 131I จะถูกนำเข้าสู่ต่อมไทรอยด์เหมือน iodide ตามธรรมชาติ → ค่อยๆ ปล่อย
รังสีเบต้าออกมาทำลายเนื้อเยื่อของต่อม ทำให้เซลล์ตาย → ลดการสร้างและหลั่งฮอร์โมน(หากให้ขนาดสูงเกิน → เกิด การทำลายเนื้อ
เยื่อข้างเคียง)
● ค่าครึ่งชีวิต 8 วัน → หมดฤทธิ์ภายใน 2 เดือน
ประโยชน์ทางคลินิกของ I 131
● ใช้ในผู้ป่วยที่ใช้ยา 2 กลุ่มแรกไม่ได้ผล
● ใช้ในผู้ป่วยที่ไม่สามารถเข้ารับการผ่าตัดได้
อาการไม่พึงประสงค์
● Hypothyroidism (พบได้บ่อยที่สุด) และบ่อยกว่าการรักษาด้วยวิธี
อื่น อาจจะเกิดชั่วคราวใน 2-3 เดือนแรกได้ หรือเกิด hypothyroidism อย่างถาวร
● Postradiation thyroiditis: อาการอักเสบที่ต่อมไทรอยด์บรเิวณคอบวม กดเจ็บและปวดเวลากลืน
ข้อห้ามใช้
● หญิงตั้งครรภ: ควรคุมกำเนิดหลังจากได้ยานี้อีก 4 – 6 เดือน
● หญิงให้นมบุตร: น้ำแร่สามารถผ่านทางน้ำนมได้หรืองดใหนมบุตร
้● ผู้ป่วยเด็ก
การเตรียมผู้ป่ วยในการรักษาด้วย I 131
● ในช่วง 2-3 วันแรกให้แยกตัวจากผู้อื่น แยกถ้วยชามอาหาห้องน้ำ เนื่องจากสารรังสีจะออกมากับสารคัดหลั่ง
● หลีกเลี่ยงการกินอาหารทะเลประมาณ 7 วัน
เนื่องจะไปแย่งจับกับ I 131 ทำให้ผลการรักษามีประสิทธิภาพลลง
HYPOTHYROIDISM
การรักษา
• ให้ยา Thyroid hormone ทดแทน
(thyroid hormone replacement therapy
• สารสกัดไทรอยด์ฮอร ์โมน (Thyroid extract)
○ สกัดจากวัวหรือหมู → ไม่นิยมใช้ในปัจจุบัน
• ยาไทรอยด์ฮอร ์โมนชนิดสังเคราะห์
○ ชนิด T4
○ ชนิด T3
ยาไทรอยด์ฮอร์โมนชนิด T4
ชื่อสามัญ : Levothyroxine sodium (L-T4)
ชื่อการค้า : Eltroxin, Elthroid, Synthroid, Levoxyl
ยาถูกเปลี่ยนเป็เป็น T3 ที่
เนื้อเยื่อส่วนปลาย ซึ่งเป็นตัวออกฤทธิ์
เป็นผลทำให ้T3 ในเลือดมีค่าค่อนข้างคงที่และ
สม่ำเสมอตลอดทั้งวัน
Half-life ยาว → กินวันละครั้้ง
Onset : (oral) 3-5 วัน, Peak 1-2 week
การบริหารยา
○ ให้ยาก่อนอาหารมื้อเช้าจะดูดซึมดีกว่า หลังอาหาร
○ บริหารยา ห่างจาก antacid, iron และ calcium อย่างน้อย 1 hr
การนำไปใช้ทางคลินิก
○ใช้เป็นทางเลือกแรกในการรักษา Hypothyroidism
○ใช้ได้ในหญิงตั้งครรภ์
ยาไทรอยด์ฮอร์โมนชนิด T3
ชื่อสามัญ : Liothyronine sodium (L-T3)
ชื่อการค้า : Cytomel, Triostat
ออกฤทธิ์เร็วแตระะยะเวลาออกฤทธิ์
สั้น→ กินหลายวันต่อวันทำให้ระดับ T3 ในเลือดจะมีค่าไม่ค่อยคงที่
การนำไปใช้ทางคลินิก
○ ใช้รักษา myxedema coma (อาการรุนแรงจาก
Hypothyroidism) โดยใช ้แบบฉีด IV
○ มักใช้ในเป็น TSH suppression
○ ใช้เป็นทางเลือกรองในการรักษา Hypothyroidism
อาการไม่พึงประสงค ์
ขนาดยามากเกินไป ทำให ้ Hyperthyroidism
ระบบหัวใจ : angina, arrhythmia, ความดันเลือดเพิ่มขึ้น
, cardiac arrest, flushing
ระบบการหายใจ : หายใจขัด
ระบบผิวหนัง : ผมร่วง
ระบบสมองส่วนกลาง : อารมณ์แปรปรวน, เหนื่่อยล้า, ปวดหัว, ไม่อยู่นิ่ง,นอนไม่หลับ, หงุดหงิด, ประหม่า
ระบบต่อมไร ้ท่อและเมตาบอลิสม : ภาวะเจริญพันธุ์ผิดปกติ,
ประจ าเดือนผิดปกติ
ระบบทางเดินอาหาร : ปวดท้อง, อยากอาหารเพิ่มขึ้น,ท้องเสีย,
คลื่นไส้, น้ำหนักลด
ระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ : กล้ามเนื้ออ่อนแรง, สั่น มวลกระดูก (bone mass) ลดลง