Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Sắc thái nghĩa của từ, Nghĩa tường minh, Nghĩa hàm ẩn, Lê Bảo Ngọc -…
Sắc thái nghĩa của từ, Nghĩa tường minh, Nghĩa hàm ẩn
Nghĩa tường minh
Vai trò:
Nó giúp người nghe hoặc người đọc hiểu ngay lập tức mà không cần phải suy luận thêm.
Giúp người nghe hoặc người đọc hiểu ngay lập tức mà không cần phải suy luận thêm, hạn chế tối đa việc gây hiểu nhầm giữa các bên trong giao tiếp.
Đóng vai trò quan trọng trong việc truyền đạt thông tin một cách chính xác và dễ hiểu.
Giúp người học hiểu đúng nội dung lời nói, văn bản.
Khái niệm:
VD: Trong câu "Hôm nay trời nắng", nghĩa tường minh là thông báo rằng thời tiết hiện tại đang có nắng. Đây là một thông tin cụ thể, rõ ràng và không đòi hỏi thêm bất kỳ sự suy luận nào.
Cách gọi khác: nghĩa đen, hiển ngôn
Là nghĩa được diễn đạt trực tiếp bằng các từ ngữ trong câu.
Lớp nghĩa này xuất hiện ngay lập tức khi chúng ta tiếp nhận câu chữ, thông qua từ ngữ và ngữ pháp cụ thể.
Bài tập:
https://vietjack.com/ngu-van-9/trac-nghiem-nghia-tuong-minh-va-ham-y.jsp
https://loigiaihay.com/nghia-tuong-minh-tu-dien-mon-van-8-e40263.html
https://docx.com.vn/tai-lieu/bai-tap-nghia-tuong-minh-nghia-ham-an-ngu-van-8-ket-noi-tri-thuc-41099
https://vndoc.com/chuyen-de-tieng-viet-lop-8-nghia-tuong-minh-352581
Phân biệt nghĩa tường minh, nghĩa hàm ẩn
Nghĩa hàm ẩn:
VD: “Có công mài sắt, có ngày nên kim”
=> Nếu kiên trì, nỗ lực vượt qua khó khăn, thử thách thì có ngày sẽ thành công.
Nghĩa hàm ý hay còn gọi là nghĩa bóng. Khác với nghĩa đen, nghĩa bóng không thể nhìn thấy ngay mà cần người đọc, người nghe phải suy ngẫm và khám phá sự tinh túy ẩn chứa trong con chữ, và cần kết nối với nhau trong mục đích diễn đạt.
Là phần thông báo không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy. Thường mang đến lớp nghĩa sâu sắc hơn mà người nói muốn truyền tải.
Nghĩa tường minh:
Là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng các từ ngữ trong câu. Lớp nghĩa này được thể hiện ngay trong việc sử dụng từ ngữ, hình ảnh muốn miêu tả, diễn giải.
Nghĩa tường minh còn được gọi là nghĩa đen. Lớp nghĩa này thể hiện ngay khi ta nghe hay đọc thông tin, và được thể hiện trong câu ngay từ lúc ta nhìn thấy và hiểu ngay.
VD: “Có công mài sắt, có ngày nên kim”
=> Nếu bỏ công sức ra mài một thanh sắt thì có ngày sẽ có được một cây kim
Phân biệt:
Nghĩa tường minh là lớp nghĩa rõ ràng, hiển hiện ngay trong câu chữ.
Nghĩa hàm ẩn là lớp nghĩa ngầm, ẩn sau lời nói, cần suy đoán để nhận ra.
Bài tập:
https://vietjack.me/trac-nghiem-nghia-tuong-minh-va-ham-y-tiep-theo-co-dap-an-ngu-van-9-4791.html
https://baigiang.violet.vn/present/thuc-hanh-tieng-viet-nghia-tuong-minh-nghia-ham-an-14514946.html
https://vietjack.com/sbt-ngu-van-8-ct/cau-3-trang-49-sbt-ngu-van-lop-8-tap-1.jsp
https://loigiaihay.com/trac-nghiem-van-8-tim-hieu-nghia-tuong-minh-nghia-ham-an-ket-noi-tri-thuc-co-dap-an-a154158.html
Sắc thái nghĩa của từ
Vai trò:
Giúp người nói hoặc văn sĩ thể hiện thái độ, cảm xúc, đánh giá hay sắc màu tinh tế của văn cảnh sử dụng.
Việc lựa chọn sắc thái nghĩa phù hợp không chỉ nâng cao hiệu quả giao tiếp mà còn tạo ra những phản ứng khác nhau trong xã hội.
Làm phong phú thêm ý nghĩa gốc của từ ngữ.
=> Sắc thái nghĩa là "hương vị" của từ ngữ, tùy chọn hợp lý có thể làm cho câu chữ sống động, thuyết phục và đầy sức hút.
Tác dụng:
Làm cho giao tiếp trở nên tinh tế và sâu sắc hơn.
Giúp người nói thể hiện thái độ, cảm xúc, và cách đánh giá của mình đối với đối tượng được nói đến.
Nâng cao hiệu quả giao tiếp, tạo ra sự khác biệt trong cách mà người nói truyền đạt thông điệp.
Dạng thức:
Sắc thái biểu cảm
Sắc thái nghĩa biểu thị tình cảm, thái độ, đánh giá, nhận định... của người nói, như sắc thái trang trọng, thân mật, coi khinh...
Ví dụ: các từ thuần Việt như cha, mẹ, vợ,… thường có sắc thái thân mật; các từ Hán Việt đồng nghĩa như thân phụ, thân mẫu, phu nhân,… thường có sắc thái trang trọng.
Gồm 2 sắc thái nghĩa:
Sắc thái miêu tả
Sắc thái nghĩa tái hiện sự vật, hiện tượng một cách sinh động, gợi hình, gợi cảm, tạo hình ảnh rõ nét trong tâm trí người đọc/nghe.
VD: trắng tinh, trắng xóa chỉ màu trắng nhưng được phân biệt với nhau nhờ các yếu tố phụ (trắng tinh: rất trắng, thuần một màu, tạo cảm giác rất sạch; trắng xóa: trắng đều khắp trên một diện rộng)
Khái niệm:
Ví dụ: Mặc dù cùng để chỉ người nhưng hai từ vị (vị đại biểu, vị khách...) thể hiện thái độ kính trọng và tên (tên cướp, tên trộm...) lại tỏ thái độ coi khinh.
Là phần nghĩa bổ sung cho nghĩa cơ bản, thể hiện thái độ, cảm xúc, cách đánh giá của người dùng đối với đối tượng được nói đến.
Bài tập:
https://luatduonggia.vn/giao-duc/sac-thai-nghia-cua-tu-la-gi-bai-tap-ve-sac-thai-nghia-cua-tu/
https://www.scribd.com/document/853546224/ON-T%E1%BA%ACP-S%E1%BA%AEC-THAI-NGH%C4%A8A-C%E1%BB%A6A-T%E1%BB%AA
https://hoatieu.vn/thuc-hanh-tieng-viet-8-sac-thai-nghia-cua-tu-ngu-va-viec-lua-chon-tu-ngu-223352
https://loigiaihay.com/trac-nghiem-van-8-tim-hieu-sac-thai-nghia-cua-tu-ket-noi-tri-thuc-co-dap-an-a154147.html
Nghĩa hàm ẩn
Tác dụng:
Giúp chuyển tải nhiều điều ý nhị, kín đáo, sâu xa,…
Làm cho giao tiếp ngôn từ được uyển chuyển, phong phú, thú vị.
Trong văn học, các nội dung, thông điệp mà tác giả muốn chuyển tải thường được thể hiện dưới hình thức nghĩa hàm ẩn.
Điều kiện:
Người nói (viết) có ý thức đưa hàm ý vào câu. Qua đó mà có nhiều lớp nghĩa được thể hiện, cung cấp trong nội dung truyền đạt.
Người nghe (đọc) có năng lực giải đoán hàm ý. Phải hiểu được lớp nghĩa bóng được người nói nhắc đến. Từ đó mới mang lại sự đảm bảo trong nội dung giao tiếp.
Khái niệm:
Là loại nghĩa mà người nói, người viết thật sự muốn đề cập đến.
VD: “Có công mài sắt, có ngày nên kim”
=> Nếu kiên trì, nỗ lực vượt qua khó khăn, thử thách thì có ngày sẽ thành công.
Là phần thông báo không được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra từ câu chữ và ngữ cảnh.
Cách gọi khác: hàm ngôn, hàm ý
Bài tập:
https://vndoc.com/chuyen-de-tieng-viet-lop-8-nghia-ham-an-352585
https://rdsic.edu.vn/blog/blog-3/bai-tap-nghia-tuong-minh-va-ham-y-vi-cb.html
https://vietjack.com/tai-lieu-mon-ngu-van/nghia-ham-an.jsp
https://hoctot.nam.name.vn/nghia-ham-an-tu-dien-mon-van-8-e40264.html
Lê Bảo Ngọc