Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ยาออกฤทธิ์ต่อระบบต่อมไร้ท่อ Hypothalamic and Pituitary Hormones - Coggle…
ยาออกฤทธิ์ต่อระบบต่อมไร้ท่อ
Hypothalamic and Pituitary Hormones
Hypothalamus
Hypothalamus มีหน้าที่หลัก 2 ส่วน
ผลิตและหลั่งฮอรโ์มนควบคม
ุ Anterior pituitary
growth hormone releasing hormone (GHRH)
somatostatin
(growth hormone release-inhibiting hormone (GHRIH)
Thyrotropin releasing hormone (TRH)
Corticotropin releasing hormone (CRH)
Gonadotropin releasing hormone (GnRH)
Dopamine (Prolactin inhibiting hormone (PIH))
ผลิตและขนส่งไปเก็บที่ Posterior pituitary
Oxytocin
Antidiuretic hormone (ADH)
growth hormone releasing growth hormone inhibiting hormone (GHRIH)
การใช้ทางคลินิก (สารสังเคราะห์คล้าย GHRH
ex.Octreotide)
ใช้รักษา Esophageal
varices bleeding
ใช้รักษา Acromegaly
growth hormone releasing hormone
การใช้ทางคลินิก (สารสังเคราะห์คล้าย
GHRH ex. Sermorelin แบบฉีด SC)
ใช้วินิจฉัย ภาวะขาด GH - ให้ sermorelin → GH
เพิ่ม
= hypothalamus ผิดปกติ
ให้ sermorelin → GH ไม่ เพิ่ม = pituitary ผิดปกติ
ใช้กระตุ้นการเจริญเติบโตในเด็ก
growth hormone (GH)
หน้าที่
กระตุ้นให้ตับหลั่ง insulin
-like growth factor 1
(IGF1) → กระตุ้นการ
เจริญของกระดูก
กล้ามเนื้อ เนื้อเยื่อไขมัน
การใช้ในการคลินิก - สารสังเคราะห์คล้าย GH:
Somatropin, Somatrem)
ใช้รักษาภาวะขาด GH
Growth hormone receptor
antagonist
(Pegvisomant)ลด insulin-like growth factor
(IGFs) ในเลือด
Thyrotropin releasing hormone (TRH)
หน้าที่
กระต้นการหลั่ง TSH จาก anterior pituitary
การใช้ทางคลินิก (สารสังเคราะห์คล้าย TRH ex.
Protirelin)
ใช้วินิจฉัยความผิดปกติของต่อม thyroid → ไม่นิยมแล้ว
Thyroid-stimulating hormone (TSH)
หน้าที่
กระตุ้นการสังเคราะห์และหลั่ง thyroid hormone
กระตุ้นการเจริญเติบโตของต่อม thyroid
ใช้ทางคลินิก (สารสังเคราะห์คล้าย TSH ex. Thyrotropin)
ใช้วินิจฉัยหาสาเหตุของภาวะขาดฮอร์โมน thyroid
Corticotropin releasing hormone (CRH)
หน้าที่
กระตุ้นการหลั่ง ACTH จาก anterior pituitary
การใช้ทางคลินิก
ใช้วินิจฉัยความผิดปกติของการหลั่ง ACTH
adrenocorticotropin (ACTH)
หน้าที่
กระตุ้การหลั่ง cortisol จากต่อมหมวกไตชั้นนอก
กระตุ้นการเจริญของต่อมหมวกไต
การใช้ทางคลินิก (สารสังเคราะห์คล้าย ACTH
(Cosyntropin)) - ใช้วินิจฉัยความสามารถในการผลิต cortisol ของต่อมหมวกไตชั้นนอก
Gonadotropin releasing hormone (GnRH)
หน้าที่
กระตุ้นการสร้าง+หลั่ง FSH LH จาก anterior pituitary
การใช้ทางคลินิก
● (GnRH agonist)
gonadorelin (human GnRH) ค่าครึ่งชวิตสั้น
leuprolide, Nafarelin (GnRH analogs) ค่าครึ่งชีวิตยาว
กระตุ้นการหลั่ง FSH, LH
กระตุ้นตกไข่
วินิจฉัยสาเหตุของภาวะฮอร์โมนเพศต่า
กระตุ้นอย่างต่อเนื่อง เกิด down regulation ยั้งยั้งการหลั่ง FSH, LH ลดการสังเคราะห์ฮอร์โมนเพศ รักษามะเร็งต่อมลูกหมาก
การใช้ทางคลินิก
● (GnRH antagonist)
Ganirelix, Cetrorelix, Degarelix
ยับยั้งหลั่ง FSH, LH
ควบคุมภาวะ Ovarian hyperstimulation
Follicle-stimulating Hormone (FSH)
หน้าที่
เพศหญิง : กระตุ้นการเติบโตและพัฒนาของ ovarian
follicle, กระตุ้นการหลั่ง estrogen จากรังไข่
เพศชาย : ควบคุมการสร้าง sperm
การใช้ทางคลินิก
follitropin alpha/beta (recombinant DNA)
ใช้ร่วมกับยาชนิดอื่นในการรักษาภาวะมีบุตรยากทั้งใน
เพศหญิงและชาย
Leutinizing hormone (LH)
หน้าที่
เพศหญิง : กระตุ้นการเติบโตและพัฒนาของ ovarian
follicle ควบคุมการตกไข่ และการหลั่ง hormone เพศหญิง
เพศชาย : กระตุ้นเซลล์ในการหลั่ง testosterone
การใช้ทางคลินิก (Lutropin alfa)
ใช้ร่วมกับ follitropin alfa ในการรักษาภาวะมีบุตรยาทั้งในเพศหญิงที่มีภาวะขาด LH ร่วมด้วย
Prolactin inhibiting hormone (PIH, dopamine)
หน้าที่
ยับยังการหลั่ง Prolactin
การใช้ทางคลินิกรักษาภาวะ hyperprolactinemia
dopamine agonist (ex. Bromocriptine (ฉีด IM), Cabergoline
(vaginal suppo))
ใช้การรักษาภาวะ hyperprolactinemia
Pituitary Gland
Pituitary gland แบ่งออกเป็น 2 ส่วน
Anterior pituitary
Posterior pituitary สะสมและหลั่งฮอร์โมนที่
สร้างจาก hypothalamus
Oxytocin
Antidiuretic hormone (ADH)
Posterior Pituitary Hormone
Oxytocin
หน้าที่
กระตุ้นการบีบตัวของมดลูก
กระตุ้นการหลั่งน้ำานม
การใช้ทางคลินิกของ Oxytocin (ใช้ฉีด IV, IM)
เหนี่ยวนำให้เกิดการคลอด
รกษาภาวะความบกพรอ่งในการหลั่งน้ำนม
ควบคุม postpartum bleeding
การใช้ทางคลินิกของ Oxytocin antagonist (ex. Atosiban)
ใช้ป้องกันการคลอดก่อนกำหนด
Antidiuretic hormone (ADH) (vasopressin)
หน้าที่
ควบคุมการดูดกลับน้าที่ไต
ควบคุมการหดตัวของหลอดเลือด เพื่อเพิ่ิ่มความดันเลือด
การใช้ทางคลินิก (ADH analog ex. Desmopressin)
IV, IM, PO, intranasal
ใช้รักษา เบาจืด, ปัสสาวะรดที่นอน (จับกับ recepter ที่เซลล์ท่อไต)
การใช้ยาในขนาดสูงอาจจับ receptor ที่หลอดเลือด → ระวังในผู้ป่วยโรคหัวใจ
antidiuretic hormone (ADH) (vasopressin)
Vasopressin antagonist
ex. Tolvaptan
กลไก: ปิดกั้น receptor → เพิ่มการขับน้ำทางปัสสาวะโดยไม่สูญเสีย
sodium → sodium ในเลือดสูงขึ้น
ใช้รักษาภาวะ Hyponatremia บางชนิดเช่น hypervolemic
อาการข้างเคียง: ความดันต่าขณะเปลี่ยนอิริยาบถ, potassium ใน
เลือดต่า, ปัสสาวะบ่อย, กระหายน้า