Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
🧪 تفسیر تستهای کبدی و هپاتیت 🩺 - Coggle Diagram
🧪
تفسیر تستهای کبدی و هپاتیت
🩺
📊
Liver Function & Injury
🧪
اجزای اصلی کبد
: هپاتوسیتها (پارانشیم) 🥩، مجاری صفراوی (Bile Ducts) 💧.
آسیب کبدی
:
Hepatocellular
: آسیب به هپاتوسیتها (مثل هپاتیت A, B, C, دارویی) 🦠💊.
Cholestatic
: آسیب به مجاری صفراوی (مثل PSC, PBC) 💥💧.
تستهای مهم (امتحانی!)
📝:
تستهای Function
: نشاندهنده عملکرد کبد و پروگنوستیک محسوب میشوند 📉.
Bilirubin 🟡: نشاندهنده عملکرد دفعی (Excretory).
Albumin 🥛: نشاندهنده عملکرد سنتتیک (Synthetic).
PT (Prothrombin Time) / INR ⏱️: نشاندهنده عملکرد سنتتیک.
تستهای Injury
: نشاندهنده آسیب بافتی هستند 💥.
ALT (آلانین آمینوترانسفراز) 📈: اختصاصیتر برای کبد (Hepatocellular Injury) ✅.
AST (آسپارتات آمینوترانسفراز) 📈: در کبد و سایر بافتها (قلب, عضله, کلیه) هم وجود دارد 💔💪.
ALP (آلکالین فسفاتاز) 📈: نشاندهنده آسیب مجاری صفراوی (Bile Duct Injury) 💥💧. (کبد و استخوان)
GGT (گاما گلوتامیل ترانسفراز) 📈: اختصاصیتر از ALP برای کبد (افتراق منشأ) 🕵️♂️.
5'-نوکلئوتیداز (5'-Nucleotidase) 📈: اختصاصیترین برای کبد ✅🏆.
LDH (لاکتات دهیدروژناز) 📈: غیراختصاصی ❌. بالا رفتن شدید در همولیز 🩸، ایسکمی کبد 💔， رابدومیولیز 💪💥.
📈
Lab Test Interpretation
🔍
ALT/AST
:
Upper Limit نرمال
: آقایان ~30， خانمها ~25 (عدد 40 در مردم بالاست!) 👴🏻>👩🏻🦱.
نکته
: مقادیر ALT با BMI و جنسیت ارتباط دارد 📏⚖️، با سن نه 🚫⏳.
Massive Elevation (>800-900 U/L)
: در ایسکمی/هایپوکسی کبد (Shock Liver) 🚨, مسمومیت با استامینوفن 💊☠️, گرمازدگی 🔥.
نسبت AST/ALT
:
معمولاً در اکثر بیماریهای کبدی ALT > AST است 🦋.
تنها مورد AST > 2x ALT
: Alcoholic Liver Disease 🍻. (در ویلسون، سیروز، هپاتیت C مزمن نیز AST > ALT است، اما نسبت کمتر از 2 است).
ALP (آلکالین فسفاتاز)
:
منشأ
: کبد یا استخوان 🦴.
افتراق
: اگر GGT یا 5'-نوکلئوتیداز بالا بود ➡️ منشأ کبدی ✅. اگر نرمال بود ➡️ منشأ استخوانی 🦴.
افزایش در موارد غیر کبدی
: کودکان در حال رشد 👶📈， سهماهه سوم بارداری 🤰， گروه خونی O/B (بعد از غذای چرب) 🍔， Benign Familial.
نشاندهنده
: آسیب مجاری صفراوی (Bile Duct Injury) 💥💧.
بیلیروبین
🟡:
علت زردی
: بیلیروبین بالای 3 mg/dL 📈. (زردی چشم - Sclera - معیار است، نه پوست) 👁️.
انواع
:
Direct
: ↑ در آسیب مجاری صفراوی (کولستاز) 💧📈.
Indirect
: ↑ در آسیب هپاتوسیتها 🥩📈.
آلبومین و PT
:
نشاندهنده
: عملکرد سنتتیک کبد 🏭.
پروگنوز ضعیف
: اگر در هپاتیت آلبومین ↓📉 و PT ↑📈 (INR > 1.5).
نکته
: آلبومین نرمال ➡️ پروسه حاد است ⚡️.
🤔
Liver Injury Patterns
🧐
الگوها
:
Hepatocellular
: غالب افزایش ALT/AST 📈📈. (R-Value > 5) 🧮.
Cholestatic
: غالب افزایش ALP/GGT 📈📈. (R-Value < 2) 🧮.
Mixed
: افزایش ALT و ALP 📈 (R-Value بین 2-5) 🧮.
Isolated Hyperbilirubinemia
: فقط بیلیروبین بالا 📈 (ALT, ALP نرمال) ✅.
مدت زمان
:
Acute
: کمتر از 6 هفته ⏳.
Subacute
: 6 هفته تا 6 ماه ⏳.
Chronic
: بیش از 6 ماه ⏳.
🩺
Clinical Approach
🧑⚕️
مرحله اول
: شرح حال دقیق (History) و معاینه فیزیکی (Physical Exam) 🗣️🔎.
شرح حال
: مصرف داروهای OTC 💊， الکل 🍻， سابقه فامیلی هپاتیت 👨👩👧👦， شغل 👷♂️， مسافرت ✈️.
معاینه فیزیکی
: آتروفی عضلات تمپورال/پروگزیمال (نشانه بیماری مزمن/سرطان) 💀， Spider Angioma (عروق عنکبوتی) 🕸️， Palmar Erythema ✋🔴， ژنیکوماستی (در مردان) 👨🍼， Caput Medusae (واریس ناف) 🐍， آسیت (آب آوردن شکم) 💧.
مرحله دوم (بررسیهای آزمایشگاهی)
🧪:
الگوی آزمایشات
: بر اساس الگوی هپاتوسلولار یا کولستاتیک، آزمایشهای بعدی درخواست میشود.
تشخیص سیروز
: FibroScan (الاستیسیته کبد) 🔬➡️， سونوگرافی (کبد خشن، Border نامنظم، Nodular) 📸.
تشخیص آسیت
: معاینه بالینی 🔎➡️ سپس Tap مایع آسیت و محاسبه SAAG (Serum Ascites Albumin Gradient) 📊. (اگر SAAG > 1.1 ➡️ سیروز).
هپاتیتهای ویروسی
: تستهای غربالگری هپاتیت B و C (HBV, HCV) 🦠.
هپاتیت خودایمن
: تستهای ANA, SMA, IgG 🛡️.
سایر علل
: بررسی ویلسون 👁️ (Kayser-Fleischer Rings)، کمبود آلفا-1 آنتیتریپسین (در سابقه آمفیزم) 🫁.
🪱
Viral Hepatitis
🦠
هپاتیت B (HBV)
:
انتقال
: Parentral (خونی/تزریقی) 💉， IV Drug Abuser (شایعترین علت هپاتیت C در دنیا) 💉☠️.
پاتوفیزیولوژی
: ویروس DNA است که وارد هسته هپاتوسیت میشود 🧬➡️🔬 (CCCDNA). برای همین درمان آن سخت و Cure ندارد 🚫💊.
فازها
:
Immuno-Tolerant
: تکثیر بالا 📈， ALT نرمال ✅， بدون علامت 🤫. (در کودکان مبتلا در بدو تولد) 👶.
Immuno-Active
: ALT غیرطبیعی 📈， نیاز به درمان 💊.
Immuno-Inactive
: ویروس نهفته 😴， ALT نرمال ✅， تکثیر کم 📉.
Reactivation
: ویروس دوباره فعال میشود 💥 (سیستم ایمنی ضعیف شده).
Markers
:
HBsAg 🦠: نشاندهنده وجود ویروس و عفونت فعال 🔍.
HBsAb 🛡️: نشاندهنده بهبودی یا واکسیناسیون ✅.
HBeAg 📈: نشانگر تکثیر ویروسی فعال 🚀.
عوارض خارج کبدی
: پلیآرتریت ندوزا 🦵💥， گلومرولونفریت 🏞️， آناپلاستیک آنمی 🩸.
هپاتیت C (HCV)
:
انتقال
: Parenteral (خونی/تزریقی) 💉， IV Drug Abuser (عامل اصلی) 💉☠️.
پاتوفیزیولوژی
: ویروس Intracytoplasmic است cytoplasmic 🔬. Cure دارد (95% موارد) ✅💊.
عوارض
: فیبروز (Fibrosis) 🕸️ (درجه F0-F4)， سیروز 💔， HCC ♋.
هپاتیت A و E (HAV/HEV)
:
انتقال
: Fecal-Oral (مدفوعی-دهانی) 💩➡️👄.
نکته
: در مناطق با وضعیت اجتماعی-اقتصادی ضعیف شایعتر است 📉.
هپاتیت A
: علائم گوارشی شدید 🤢， خودبهخود محدود میشود (Self-limiting) ✅
🚨
Other Liver Diseases
💥
Cardiac Cirrhosis
💔
علت
: نارسایی مزمن قلب راست (RSHF) 🫀.
مکانیسم
: پس زدن خون به کبد (Hepatic Congestion) 🩸➡️， آسیب و اسکار بافت کبد 💔.
علائم
: افزایش آنزیمهای کبدی 📈， بزرگی کبد 🎈， افزایش فشار ورید ژوگولار 🫀⬆️.
Autoimmune Hepatitis
🛡️:
شیوع
: بیشتر در خانمهای جوان 👩🦱.
پاتوفیزیولوژی
: از بین رفتن Tolerance ایمنی بدن به کبد 🛡️➡️💔， ظهور اتوآنتیبادیها 🦠.
آنتیبادیهای اصلی
: ANA, SMA, LKM 🧪.
تشخیص قطعی
: بیوپسی کبد 🔬.
درمان
: کورتون (Prednisolone) 💊. (ممکن است از سیروز بازگردد) ✅🔄.
Cholestasis
علل Extrahepatic
: سنگ کیسه صفرا (Choledocholithiasis) 🪨， تومور پانکراس/مجاری صفراوی ♋.
علل Intrahepatic
: سیروز صفراوی اولیه (PBC) 🧬， حاملگی 🤰.
بیماری ویلسون (Wilson's Disease)
👁️:
علت
: اختلال در دفع مس ⚙️❌.
علائم
: علائم نورولوژیک 🧠， رینگهای Kayser-Fleischer در قرنیه 👁️🗨️.
بیماریهای متفرقه
:
NASH
: در بیماران چاق با ALT بالا 📈.
مسمومیت با سرب
: دلدردهای شدید و متناوب 😖.
تومورها/متاستازهای کبدی
♋.