Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
🤢 Colorectal Cancer & Polyps 🔴 - Coggle Diagram
🤢
Colorectal Cancer & Polyps
🔴
Epidemiology & Prevention
🛡️
اپیدمیولوژی
:
در آمریکا و اروپای غربی: سومین سرطان شایع و سومین علت مرگ ناشی از سرطان ☠️.
در ایران: شیوع کمتر، اما غربالگری در افراد بالای 50 سال اجباری نیست.
پیشگیری
:
تنها سرطان قابل پیشگیری با تشخیص زودهنگام (Early Diagnosis) است ✅.
علت
: 90% کنسرها از پولیپ ایجاد میشوند، که سیر 5 تا 10 ساله دارد ⏳. این زمان فرصت کافی برای مداخله را میدهد.
Signs, Symptoms & Diagnosis
🔍
Polyps
:
بیشتر
آسیپتوماتیک
هستند و به صورت اتفاقی کشف میشوند 🤫.
شایعترین علائم: هماتوشزی (Hematochezia) یا خونریزی از رکتوم (Rectal Bleeding) 🩸.
علائم کنسر کولورکتال (پیشرفته)
😈:
تغییر در عادت روده (Change in Bowel Habits): اسهال، یبوست، باریک شدن مدفوع (Stool Caliber) 💩➡️🥢.
فوریت در اجابت مزاج (Urgency) در تومورهای رکتوم 🏃♂️.
خونریزی از رکتوم 🩸.
دردهای کرامپی شکم 😖.
Alarm Signs
: کاهش وزن غیرقابل توجیه 📉, ضعف و آنمی (Anemia) 😩.
تستهای تشخیصی
:
Fecal Immunologic Test (FIT)
: تست مدفوعی، دقیقتر از تستهای قدیمی (OB) و به تغذیه بیمار ارتباطی ندارد.
کولونوسکوپی
: برای بررسی پولیپ یا کنسر در افراد بالای 40 سال با علائم هشدار.
Pathophysiology
🧬
مکانیسم ژنتیکی
: یک مدل چند مرحلهای از اپیتلیوم نرمال تا سرطان متاستاتیک 🔬.
سیر تدریجی
:
اپیتلیوم نرمال ➡️ MMR Inactivation (جهش در ژنهای ترمیم) ➡️ Dysplasia (ACF).
Early Adenoma (جهش K-ras) ➡️ Late Adenoma (جهش DCC/SMAD4).
Carcinoma (جهش p53) ➡️ Metastatic Carcinoma.
مدت زمان
: تبدیل پولیپ به کنسر حدود 5 تا 10 سال طول میکشد.
یادگاری
: کنسر کولورکتال یک "Kind Cancer" است، چون به ما وقت میدهد! ⏰
انواع پولیپها و سندرومهای مرتبط
🦠
انواع پولیپها
:
Hyperplastic
: خوشخیم (Benign) هستند و پتانسیل بدخیمی ندارند ✅.
Adenomatous
: پتانسیل بدخیمی (Pre-neoplastic) دارند و باید برداشته شوند ⚠️.
سندرومهای ارثی
:
Familial Adenomatous Polyposis (FAP)
:
توارث
اتوزومال غالب
، جهش در
ژن APC
.
مشخصه: وجود بیش از 100 پولیپ آدنوماتوز 💯.
ریسک کنسر
: 100% در صورت عدم درمان 😈.
غربالگری
: سالانه از 10-12 سالگی شروع میشود و توتال کولکتومی قبل از 40 سالگی توصیه میشود 🔪.
Lynch Syndrome (HNPCC)
:
توارث
اتوزومال غالب
، جهش در ژنهای MMR (mismatch repair)
ریسک کنسر
: بالا.
L
ynch's cancer is
L
ocked and
L
oaded, a
L
ot faster than others! 🚀 (پیشروی سریع 2-3 ساله).
غربالگری
: از 20 سالگی شروع میشود.
Juvenile Polyposis Syndrome (JP)
:
شایع در جوانان، مشخصه آن خونریزیهای شدید است 🩸.
وجود بیش از 5 هامارتوم (Hamartoma) در روده.
Screening & Staging
📊
دستورالعملهای غربالگری
:
Colonoscopy
: روش ارجح، هر 10 سال از 50 سالگی (یا 10 سال زودتر از سن جوانترین فرد مبتلا در خانواده) 🏆.
Flexible Sigmoidoscopy + FOBT
: هر 5 سال از 50 سالگی.
Fecal Occult Blood Test (FOBT)
: سالانه از 50 سالگی.
مرحلهبندی سرطان (TNM Staging System)
:
T (Tumor)
: اندازه و عمق تهاجم تومور 📏.
N (Nodes)
: درگیری غدد لنفاوی 🎗️.
M (Metastasis)
: متاستاز به ارگانهای دوردست 🌍.
Stages
: (بر اساس پیشروی)
2
: Muscularis Propria
3
: Serosa
1
: Submucosa
4
: Metastasis
0
: Intraepithelial
Other Key Concepts
💡
Occult GI Bleeding
: خونریزی مخفی که با آنمی یا تستهای مدفوعی (FIT) مثبت مشخص میشود، اما قابل مشاهده نیست 🩸🔍.
Overt GI Bleeding
: خونریزی آشکار به شکل هماتمز، ملنا یا هماتوشزی.
تصویربرداری
:
کولونوسکوپی
ابزار اصلی برای تشخیص است، نه CT/MRI (زیرا روده معمولاً بسته است) 🚫📸.
Virtual Colonoscopy
و
Capsule Endoscopy
روشهای جایگزین برای غربالگری و بررسی روده کوچک هستند.