Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
😖 Inflammatory Bowel Diseases 💥 - Coggle Diagram
😖
Inflammatory Bowel Diseases
💥
🌟
General & Epidemiology
🌍
تعریف
: التهاب مزمن و ایدیوپاتیک روده (کوچک و/یا کولون) 🛡️.
انواع
:
Ulcerative Colitis (UC)
: شایعتر از کرون.
Crohn's Disease (CD)
.
کولیت نامشخص (Indeterminate Colitis)
: 8-10% موارد.
آمار
:
سن شروع
: دو پیک (15-30 سال) و (60-80 سال).
جنسیت
: UC (برابر) 🚻، CD (مردان شایعتر، 1.1-1.8:1) 👨.
ژنتیک
:نقش قویتر در CD 🧬📈؛ در دوقلوهای مونوزیگوت، همخوانی در کرون (67%) بسیار قویتر از UC (20%) است.
یادگاری
:
C
rohn's
D
isease is
C
omplicated and
D
angerous, especially for
D
udes! 😉
عوامل خطر
:
سیگار
: در UC پیشگیرانه (Protective) است، در CD تشدیدکننده ⚠️.
آپاندکتومی
: در UC پیشگیرانه است.
OCP
: ریسک UC را افزایش نمیدهد 🚫， اما ریسک CD را افزایش میدهد 📈.
Ulcerative Colitis - UC
💥
پاتولوژی
:
التهاب پیوسته
و سطحی (Continuous & Mucosal).
شروع از رکتوم و به سمت پروگزیمال پیش میرود ⬆️.
درگیری فقط در
کولون
است، (Backwash Ileitis) ثانویه است 🚫.
محل درگیری
:
Proctitis
: فقط رکتوم (بهترین پروگنوز) ✅.
Left-Sided Colitis
: تا خم طحالی.
Pancolitis
: کل کولون.🎈
ویژگیهای بالینی
:
درد شکمی کرامپی
.😖
اسهال خونی
و دفع مخاط 🩸🚽.
دلپیچه (Tenesmus)
(در درگیری رکتوم).
عوارض
⚠️
سرطان کولورکتال
(Colorectal Cancer) 😈. (مهمترین عارضه بلندمدت).
مگاکولون توکسیک
(Toxic Megacolon): اورژانس جراحی🚨، اتساع کولون عرضی > 6cm، خطر پرفوراسیون 🔪. 🚨.
خونریزی شدید، انسداد (نادر).
کولون کوتاه شده (Shortened Colon)
: در بیماری طولانیمدت 📏⬇️.
درمان
: توتال پروکتوکولکتومی (Total Proctocolectomy)
درمان قطعی
است ✅.
Crohn's Disease - CD
🧱
پاتولوژی
:
التهاب گرانولوماتوز
و تمام لایهها (Transmural & Granulomatous) 🧱.
ضایعات پرشی
(Skip Lesions): نواحی سالم بین ضایعات وجود دارد.
گرانولوما
(Non-Caseating Granulomas) در بیوپسی (20-30% موارد).
Cobblestoning
(نمای سنگفرشی) در آندوسکوپی.
محل درگیری
:
از دهان تا آنوس (Mouth to Anus).
شایعترین: ناحیه ایلئوسکال.
Perianal Disease
: فیستول، فیشر و آبسههای اطراف مقعدی (یکی از کلیدهای تشخیص) 🎯.
Rectal Sparing
: رکتوم معمولاً درگیر نمیشود (>95%).
عوارض
:
تنگی (Stricture)
و انسداد روده (Obstruction)🧱.
🕳️فیستول و آبسه💥.
نیاز به جراحی در 80-90% بیماران.
نکته
: جراحی بیماری را ریشهکن نمیکند و عود شایع است 🔄.
پریتونیت 🛡️💥， خونریزی شدید🩸.
انواع تظاهرات
:
Fibrostenotic-obstructing
: درگیری ترانسمورال ➡️ انسداد 🧱.
Penetrating-fistulous
: ایجاد فیستول، فیشر، آبسه 🕳️💥
علائم کلینیکی
:
RLQ Pain
😖📍， توده قابل لمس 🧱， تب Low Grade 🤒， کاهش وزن 📉⚖️.
بیماری پریآنال (Perianal Disease)
: فیستول 🕳️， فیشر 🔪， آبسه 💥 (در جوانان) 🧑🦱.
فیستول (Fistulas)
: انتروگاستریک ➡️ بوی مدفوع در دهان 🤢， انترووزیکال ➡️ مدفوع/هوا در ادرار 💨🚽.
سوءجذب
🤢: درگیری روده کوچک ➡️ ↓ ویتامین B12, D， ↓ منیزیم/کلسیم 📉.
تفاوتهای UC و CD
⚔️
Clinical
خون در مدفوع
: UC (شایع) 🩸، CD (گاهی) 🤏.
درد
: UC (گاهی)، CD (شایع) 😖.
توده شکمی/فیستول
: UC (ندارد) 🚫، CD (شایع) 💪.
انسداد روده کوچک
: UC (ندارد) 🚫، CD (شایع) 🧱.
عود بعد از جراحی
: UC (ندارد) ❌، CD (دارد) 🔄.
Endoscopic
:
درگیری رکتوم
: UC (شایع) ✅، CD (نادر) 🚫.
پیوستگی ضایعات
: UC (پیوسته) ↔️، CD (پرشی) 🎲.
Cobblestoning و گرانولوما
: UC (ندارد) 🚫، CD (دارد) 🎯.
رادیوگرافیک
:
درگیری روده کوچک
: UC (ندارد) 🚫، CD (دارد) ✅.
تنگی (Stricture)
: UC (نادر) 🤏، CD (شایع) 🧱.
سرولوژیک
:
ا
pANCA
: در UC مثبت (60-70%) 📈، در CD منفی 📉.
اا
ASCA
: در CD مثبت (60-70%) 📈، در UC منفی 📉.
یادگاری
: ASCA is for
C
rohn's, pANCA is for
UC
!
🧬
Pathogenesis & Mechanisms
⚙️
اتیولوژی
: ایدیوپاتیک 🤷♀️， اما فرضیه اصلی: اختلال تنظیم سیستم ایمنی (Immune Dysregulation) 🛡️❌.
فاکتورها
:
اگزوژن
: فاکتورهای عفونی 🦠， فلور نرمال روده 🦠🛡️， فاکتورهای سایکوسوشیال (استرس) 😥.
میزبان
: اختلال در سد دفاعی اپیتلیال 🧱❌， خونرسانی عروق روده 🩸❌.
Genes
🧬: HLA-DR2 در UC， HLA-DR5 در CD (امتحانی!).
Immune Dysregulation
🛡️:
UC
: افزایش فعالیت Th2 🛡️➡️ ➡️ التهاب سطحی مخاط (Superficial Mucosal Inflammation) 💥.
CD
: افزایش فعالیت Th1 🛡️➡️ ➡️ التهاب تمام لایه ها (Transmural Granulomatous Inflammation) 💥.
Inflammatory Cascade
💣:
فعال شدن T-cell ➡️ افزایش سایتوکینهای پیشالتهابی (Proinflammatory) (IL-1, IL-6, TNF, IL-12) 📈🔥. (در CD فعالتر).
کاهش سایتوکینهای ضدالتهابی (Anti-inflammatory) (IL-10) 📉🛡️. (کاهش در UC).
نتیجه: فیبروژنز 🕸️， افزایش متالوپروتئیناز 📈， فعال شدن آبشار انعقادی 🩸➡️ DVT, آمبولی ریه 🚨.
ترومبوآمبولیک
: IBD باعث حالت پرانعقادی (Hypercoagulable) شده و ریسک ترومبوز (DVT, PE) را افزایش میدهد 🩸.
Extraintestinal Manifestations
🧐
Hepatobiliary
:
سنگهای صفراوی (Cholelithiasis)
🪨.
نمای تسبیح (Beading) در MRCP 📿. خطر سرطان مجاری صفراوی (Cholangiocarcinoma) ♋.
Hepatic Steatosis
: کبد چرب 🥩.
Rheumatologic
:
Ankylosing Spondylitis (AS)
: سفتی ستون فقرات 🧱 (ارتباطی با شدت بیماری ندارد).
Peripheral Arthritis
: آرتریت مفاصل بزرگ 🦵 (ارتباط با شدت بیماری) 📈.
Sacroiliitis
: درد در لگن 😖.
Dermatologic
:
Pyoderma Gangrenosum
: ضایعات چرکی و زخم های عمیق💥 (ارتباطی با شدت بیماری روده ندارد) 🚫📈.
Erythema Nodosum
: ندولهای قرمز/گرم در ساق پا 🦵🔴 (ارتباط با شدت بیماری) 📈.
ضایعات شبه پسوریازیس 🛡️， Skin Tag پریآنال 🩹， Aphthous Stomatitis در دهان 👄💥.
Ocular
: Uveitis, Iritis, Conjunctivitis (ارتباطی با شدت بیماری ندارد) 👁️.
Urologic
: سنگ اگزالات کلسیم در کلیه 🪨， فیستول روده به مثانه 🕳️🚽
Thromboembolic
: DVT 🩸， آمبولی ریه 🫁， سکتههای مغزی 🧠💥.
💊
Treatment & Surgery
🔪
هدف درمان
: Mucosal Healing (ترمیم مخاط) 🛡️➡️， جلوگیری از عوارض (مثلاً سرطان) 🚫♋.
داروها
:
خط اول
: ASA (5-Aminosalicylic Acid) 💊， گلوکوکورتیکوئیدها 💉.
خط دوم
: Immunomodulators 🛡️， Anti-TNF (بیولوژیک) 🧬.
در کرون
: آنتیبیوتیکها مؤثرند 💊✅.
جراحی
:
اندیکاسیون برای UC
:
بیماری غیرقابل کنترل (Intractable) 💥， Toxic Megacolon 🎈， پرفوراسیون 🔪， خونریزی شدید 🩸， سرطان کولون ♋.
(نکته: در UC با Total Colectomy بیماری تمام میشود) ✅🔚.
اندیکاسیون برای CD
:
تنگیهای شدید 🧱， فیستولهای مقاوم 🕳️， آبسهها 💥， بیماری پریآنال 🛡️.
نکته: جراحی کرون به صورت Segmental Resection است و بیماری را ریشهکن نمیکند 🔄🔪.