Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
🧪 Bile & Gallbladder 🪨 - Coggle Diagram
🧪
Bile & Gallbladder
🪨
✨
Liver & Bile Physiology
🧪
ساختار کبد
:
واحدهای ششضلعی به نام لوبول 🧩.
هر راس لوبول:Portal Triad ؛ شامل ورید پورت 🩸， شاخه شریان هپاتیک 动脉， مجرای صفراوی 💧.
Hepatocytes 🥩.
Cholangiocytes 🧪 (مسیر صفرا عکس جریان خون است 🔄).
Bile Composition
:
95% آب 💧.
5% مواد حلشده شامل: اسیدهای صفراوی (61%) 🧪， فسفولیپید (20%) 🌿， کلسترول (9%) 🧈， پروتئین (7%) 💪， بیلیروبین (1%) 🟡.
مواد غیرآلی: سدیم، کلسیم، پتاسیم، کلراید، بیکربنات 🧂.
🟡
Bilirubin Metabolism
🩸
منشأ
: 80% از RBCها (هموگلوبین) 🩸➡️🧪.
مراحل
:
RBC ➡️ هِم ➡️ بیلیوردین ➡️ بیلیروبین غیر کونژوگه (Unconjugated Bilirubin) 🟡 (نامحلول در آب) 💧❌.
اتصال به آلبومین در خون 🔗➡️ انتقال به کبد 🚚.
در کبد: کونژوگه شدن (Conjugation) با گلوکورونید 🔄 (Mono و Di-glucuronide).
بیلیروبین کونژوگه از طریق گیرنده MRP2 🚚 وارد مجاری صفراوی میشود ➡️ تغلیظ در کیسه صفرا 📦.
در روده: بیلیروبین کونژوگه توسط باکتریها 🦠 به اوروبیلینوژن (Urobilinogen) تبدیل میشود 🔄.
دفع: 80% اوروبیلینوژن ➡️ مدفوع (Stercobilin) 💩، 2% ➡️ ادرار (Urobilin) 🚽， 18% ➡️ بازجذب و ورود به چرخه انتروهپاتیک 🔁.
بیماریهای مرتبط
:
سندروم کريگلر-ناجار (Crigler-Najjar)
👶: ↑ بیلیروبین غیر کونژوگه 📈➡️ آسیب مغزی 🧠💥 (در نوزادان).
سندروم دوبین-جانسون (Dubin-Johnson)
/
سندروم روتور (Rotor)
: اختلال در گیرنده MRP2 ⚙️❌➡️ ↑ بیلیروبین کونژوگه (Direct) در خون 📈.
🪨
Gallstone Formation
💥
علل
:
Cholesterol Stones
: شایعترین نوع (80%) 🏆.
پاتوفیزیولوژی: افزایش کلسترول/کاهش اسیدهای صفراوی ➡️ اشباع صفرا 📈➡️ تبدیل وزیکولها به کریستال 💎.
عوامل هستهساز (Nucleation Promoters) مثل موسین و کلسیم 💥.
Pigment Stones
:
Black Pigment
: ↑ بیلیروبین غیر کونژوگه (در آنمی همولیتیک) 🩸💥.
Mixed Brown Pigment
: ↑ بیلیروبین و کلسترول (در عفونتهای صفراوی) 🦠.
عوامل مستعدکننده
:
کلسترولی
: چاقی 🍔， کاهش وزن شدید 📉， جنس مونث ♀️， بارداری 🤰， داروهایی مثل کلوفیبرات/اکتروتاید 💊， ناشتایی طولانیمدت 🚫🍽️.
رنگدانهای
: همولیز مزمن 🩸💥， سیروز الکلی 🥃💔， عفونت/انگل مزمن صفراوی 🦠🪱.
😖
Symptoms & Diagnosis
🔍
Biliary Colic
:
ویژگی درد
: شدید، ناگهانی، متناوب (Intermittent) 😖💥.
لوکیشن
: right upper quadrant (RUQ) و اپیگاستر 📍.
مدت
: 30 دقیقه تا 5 ساعت ⏳.
عوامل محرک
: وعده غذایی پرچرب 🍔， ناشتایی طولانیمدت 🚫🍽️.
راههای تشخیصی
:
سونوگرافی (Ultrasound)
: بهترین و اولین راه تشخیص سنگ (80-85% موارد) ✅🏆
X-Ray
: فقط در 15-20% موارد (سنگهای کلسیمی) 🦴.
HIDA Test
: اسکن هستهای (برای تشخیص کولهسیستیت حاد، نه سنگ) ☢️.
MRCP
: تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (برای تشخیص سنگ در مجراها - CBD) 📸.
تشخیص افتراقی درد شکمی حاد
:
زخم پپتیک پرفورهشده، پانکراتیت حاد، آبسه کبدی، آپاندیسیت، MI (انفارکتوس میوکارد) 💔.
🤕
Related Diseases
⚠️
Acute Cholecystitis
:شایع ترین
تعریف
: التهاب کیسه صفرا 💥.
علائم
: درد > 5 ساعت ⏳， تب 🤒， تپش قلب 💖， زردی (نادر) 🟡.
Murphy's Sign
: درد و توقف ناگهانی تنفس با فشار RUQ 😖🌬️.
عوارض تهدید کننده حیات
: Empyema (چرک) 🤢， Gangrenous (نکروز با هوا) 💨💥， Perforation 🔪.
عوارض سنگ کیسه صفرا
: 🪨➡️
CBD Stone
: حرکت سنگ به مجرای صفراوی مشترک ➡️ انسداد 🧱➡️ پانکراتیت حاد 💥.
سندرم میریزی (Mirizzi's Syndrome)
: فشار سنگ در گردن کیسه صفرا به مجرای صفراوی خارجی 🧱➡️.
Acute Cholangitis
:
تریاد شارکوت (Charcot's Triad)
: درد RUQ 😖， تب 🤒， زردی 🟡
پنتاد رینولد (Reynolds' Pentad)
: تریاد شارکوت + شوک 🚨 + تغییر سطح هوشیاری 🧠⬇️.
ایلئوس سنگ صفراوی (Gallstone Ileus)
: انسداد روده باریک با سنگ 🧱.
کیسه صفرای پرسلینی (Porcelain Gallbladder)
: رسوب کلسیم در دیواره کیسه صفرا (مستعد سرطانی شدن) ♋.
💊
Treatment & Management
🧑⚕️
بیلیاری کولیک
:
دارو
: مسکنها 💊.
جراحی
: در موارد عود مکرر، کولهسیستیت، پانکراتیت (Colesystectomy) 🔪.
کولهسیستیت حاد
:
دارو
: آنتیبیوتیک (برای عفونت) 💊.
جراحی
: 24 تا 72 ساعت اول (Golden Time) ⏳.
بیماریهای مجرای صفراوی
:
تشخیص سنگ در مجرا
: MRCP (یا ERCP تهاجمی) 📸.
درمان
: تخلیه مجرا (درمان اندوسکوپیک/جراحی) 🔪.
رژیم غذایی
:
توصیه
: رژیم کمچرب (Low Fat Diet) 🥗.
پرهیز
: وعدههای غذایی پرچرب 🚫🍔.
(نکته: ناشتایی طولانیمدت یا غذای پرچرب ناگهانی باعث بروز علائم میشود) ⚠️.