Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
MLN211:Chương 4 - Cạnh tranh & Độc quyền trong nền kinh tế thị trường…
MLN211:Chương 4 - Cạnh tranh & Độc quyền trong nền kinh tế thị trường TBCN
I. Cạnh tranh ở cấp độ độc quyền trong nền KTTT
1. Độc quyền
Khái niệm
Sự liên minh giữa các DN lớn, có thể thâu tóm thị trường, có thể định ra giá cả --> thu lợi nhuận cao
Nguyên nhân hình thành
Do sự phát triển của lực lượng sản xuất
Do cạnh tranh
Do khủng hoảng & sự phát triển của hệ thống tín dụng
Lợi nhuận độc quyền
Độc quyền giá mua
Độc quyền giá bán
Nguồn gốc
Lao động của DN độc quyền
Lao động không công của CN các DN ngoài độc quyền
LĐ thặng dư và đôi khi là LĐ tất yếu của người SX nhỏ, các nước tư bản, thuộc địa, phụ thuộc
GTTD của các DN vừa và nhỏ bị mất trong cạnh tranh
Độc quyền nhà nước
nắm vị thế độc quyền để duy trì các DN độc quyền khác với các ngành trọng yếu
Duy trì sức mạnh ổn định cho chế độ chính trị-kinh tế trong các thời kỳ lịch sử.
Nguyên nhân hình thành trong CNTB
LLSX phát triển -> Cơ cấu nền KT lớn
Quan hệ đan xen nhiều ngành, nảy sinh mẫu thuẫn lợi ích
Cần sự điều tiết chung -> tránh khủng hoảng
Nhà nước cầm quyền kiểm soát các ngành trọng yếu
Các ngành trọng yếu, cần vốn lớn nhưng thu hồi vốn chậm
tư nhân ko làm, vì muốn đầu tư nhanh - lợi nhuận cao
Tạo điều kiện tư nhân tham gia vào ngành khác
Đòi hỏi sự xoa dịu mâu thuẫn xã hội do độc quyền tư nhân gây ra
Nhu cầu lợi ích ngày càng tăng
Cải tiến sản xuất
Phân hóa giàu nghèo
Tạo điều kiện để bành trướng thế giới, điều tiết quan hệ chính trị - kinh tế
Tư bản đã độc quyền thị trường trong nước nhưng vẫn muốn mở rộng
Đòi hỏi bành trướng ra thế giới
Tư bản tư nhân ko đủ sức --> cần Nhà nước tư sản hỗ trợ
Nhà nước dùng chính trị, quân sự, kinh tế để bảo vệ lợi ích
Tác động độc quyền
Tiêu cực
Cạnh tranh không hoàn hảo gây thiệt hại cho XH
Tăng phân hóa giàu - nghèo
Kìm hãm sự phát triển tiến bộ KT-XH
Tích cực
Tạo khả năng nghiên cứu, triển khai KHKT
Tăng NSLĐ, nâng cao năng lực cạnh tranh của tổ chức độc quyền
Phát triển kinh tế theo hướng sản xuất lớn
2. Quan hệ cạnh tranh trong trạng thái độc quyền
Nhiều DN độc quyền
Vừa hợp tác, vừa cạnh tranh
Hình thành mâu thuẫn mới
DN độc quyền vs DN ngoài độc quyền
Cạnh tranh giữa các tổ chức độc quyền với nhau
II. Lý luận của Lenin về các đặc điểm kinh tế của độc quyền và độc quyền nhà nước trong nền KTTT TBCN
Đặc điểm KT độc quyền
Quy mô & tập trung tư bản lớn
các liên minh độc quyền chi phối nền kinh tế, quyết định giá cả, sản lượng.
Sức mạnh do tư bản tài chính và hệ thống tài phiệt chi phối
Sự dung hợp giữa tư bản ngân hàng và tư bản công nghiệp → tư bản tài chính → quyền lực của đầu sỏ tài chính
Xuất khẩu tư bản trở thành phổ biến
Đầu tư ra nước ngoài để thu lợi nhuận cao hơn trong nước.
Cạnh tranh phân chia thị trường thế giới là tất yếu
Các cartel, syndicate quốc tế phân chia thị trường thế giới.
Lôi kéo, thúc đẩy các chính phủ vào việc phân định lãnh thổ ảnh hưởng
Đẩy mạnh xâm chiếm thuộc địa, gây chiến tranh đế quốc.
Đặc điểm KT của độc quyền nhà nước trong CNTB
Sự kết hợp giữa nhân sự tổ chức độc quyền và nhà nước
"Hôm nay là bộ trưởng, ngày mai là chủ ngân hàng"
Sự hình thành, phát triển sở hữu nhà nước
Lập doanh nghiệp nhà nước, mở rộng bằng vốn tích lũy tư nhân
Quốc hữu hóa doanh nghiệp tư nhân
Mua cổ phiếu doanh nghiệp tư nhân
Độc quyền nhà nước trở thành công cụ để nhà nước điều tiết nền kinh tế
Lập pháp
Hành pháp
Tư pháp
Cơ chế điều tiết
Độc quyền tư nhân
Thị trường
Điều tiết nhà nước
III. Biểu hiện mới của độc quyền, độc quyền nhà nước trong điều kiện ngày này; vai trò lịch sử của CNTB