Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
🧠 Irritable Bowel Syndrome - IBS 💩 - Coggle Diagram
🧠
Irritable Bowel Syndrome - IBS
💩
Definition & Epidemiology
📖
تعریف
: یک
اختلال کارکردی روده
که با تغییر در اجابت مزاج و درد/ناراحتی شکم، بدون وجود اختلال ساختاری قابل شناسایی، مشخص میشود.
تشخیص
: بر اساس تظاهرات بالینی و معیارهای Rome IV است. هیچ شاخص تشخیصی قطعی برای IBS وجود ندارد.
Rome IV Criteria
: درد شکمی عودکننده ≥ 1 روز در هفته در 3 ماه گذشته، همراه با 2 مورد یا بیشتر:
مرتبط با اجابت مزاج 🚽.
تغییر در تعداد دفعات اجابت مزاج ⏳.
تغییر در شکل و قوام مدفوع 🎨.
شیوع
: 10-20% بزرگسالان و نوجوانان در جهان علائمی مطابق با IBS دارند.
شیوع در
زنان
👩 دو تا سه برابر مردان است و 80% موارد شدید را تشکیل میدهند.
یادگاری
: IBS = "
I
t's
B
asically
S
tress... in your gut!" 😉
Pathophysiology
🤯
علت
: به خوبی شناخته نشده و چندعاملی است.
عوامل دخیل
:
اختلال در تعامل مغز و روده
(Brain-Gut Axis) 🧠↔️肠.
پردازش مرکزی غیرطبیعی 🧠.
اختلال در محور HPA و عملکرد اتونومیک.
پردردی احشایی
(Visceral Hypersensitivity) 😵💫.
پاسخهای حسی اغراقآمیز به تحریک احشایی.
نکته
: این حساسیت فقط در احشا است و در سایر نقاط بدن وجود ندارد.
ناهنجاریهای حرکتی دستگاه گوارش
(Motility Abnormalities) ⚙️.
فعالیت حرکتی کولون در شرایط تحریکشده (مثلاً بعد از غذا) افزایش مییابد.
تغییر فلور روده
(Gut Dysbiosis) 🦠.
افزایش Firmicutes و کاهش Bifidobacterium و Faecalibacterium (ارگانیسمهای ضدالتهاب).
افزایش Lactobacillaceae, Bacteroides و Enterobacteriaceae (میکروبهای مضر بالقوه).
عوامل روانی-اجتماعی
(Psychological Factors) 😟.
همراهی تا 80% با اضطراب، پانیک، افسردگی.
استرس آستانه حسی را تغییر میدهد.
فعالسازی سیستم ایمنی و التهاب مخاطی
(Immune Activation) 🛡️.
علائم التهاب خفیف، ماستسلهای فعال شده، افزایش سیتوکینهای پیشالتهابی.
عوامل ژنتیکی و محیطی
🧬.
پلیمورفیسمهای SERT.
Post-Infectious IBS
: عفونتهای GI (کمپیلوباکتر، سالمونلا) میتوانند باعث IBS شوند.
عوامل خطر
: طولانی شدن بیماری اولیه، سیگار کشیدن، جنس زن، افسردگی، حوادث نامطلوب زندگی.
عامل محافظ
: سن بالای 60 سال.
ویژگیهای بالینی (Clinical Features)
📈
درد شکم
💔:
شایعترین ویژگی IBS و یک پیشنیاز تشخیصی است.
متغیر در شدت و محل، اغلب کرامپی و دورهای است.
با غذا خوردن یا استرس تشدید و با دفع مدفوع بهبود مییابد.
معمولاً در ساعات بیداری وجود دارد و خواب را مختل نمیکند.
تغییر اجابت مزاج
🚽:
ثابتترین ویژگی بالینی است.
شایعترین الگو:
یبوست متناوب با اسهال
🔄.
مدفوع یبوست: سفت و باریک، همراه با احساس دفع ناقص.
اسهال: حجم کم و شل (< 200 میلیلیتر).
اسهال شبانه در IBS رخ نمیدهد
🚫🌙.
نکته
: خونریزی، سوء جذب یا کاهش وزن از ویژگیهای IBS نیستند.
سایر علائم
:
نفخ و دفع گاز (Bloating & Flatulence) 🎈.
علائم گوارش فوقانی: سوء هاضمه، سوزش سردل، تهوع (در 25-50% بیماران).
تشخیص و ارزیابی (Diagnosis & Evaluation)
🩺
تشخیص
: بر پایه یافتههای بالینی و
رد سایر بیماریهای عضوی
است.
علائم دال بر IBS
:
عود درد شکم تحتانی همراه با تغییر اجابت مزاج.
آغاز علائم با استرس 😟.
عدم وجود علائم سیستمیک (کاهش وزن، تب).
مدفوع کمحجم و بدون خون.
IBS Red Flags
🚩:
اولین علائم در سنین بالا (≥ 50 سال) 👴.
سیر پیشرونده علائم.
اسهال مداوم پس از 48 ساعت گرسنگی.
اسهال شبانه
🌙💩.
کاهش وزن 📉, کمخونی (آنمی) 🩸, خونریزی از رکتوم.
Evaluation
در بیماران بدون علائم هشدار، نیاز به آزمایشهای زیادی نیست (CBC, sigmoidoscopy).
در بیماران با اسهال: بررسی نمونه مدفوع از نظر انگل 🐛.
در افراد بالای 40 سال: انجام کولونوسکوپی یا باریوم انما.
در اسهال/افزایش گاز: بررسی کمبود لاکتاز (با آزمون تنفسی).
در مناطق پرخطر: تست سرولوژی سلیاک در IBS-D منطقی است.
Treatment
💊
رویکرد
:
مشاوره و رژیم غذایی
: توضیح ماهیت کارکردی بیماری.
پرهیز از غذاهای تشدیدکننده (FODMAPs) ❌🍔.
FODMAPs
: کربوهیدراتهای با جذب ضعیف که باعث تولید گاز و آب در روده میشوند.
مواد افزاینده حجم مدفوع (Bulking Agents)
: رژیم غذایی پرفیبر، پسیلیوم.
اثرات: تنظیم عبور مواد از کولون، جذب آب، کاهش درک اتساع رکتوم.
داروها
:
ضد اسپاسم (Antispasmodics)
: کاهش درد. بهترین زمان مصرف 30 دقیقه قبل از غذا.
ضد اسهال (Antidiarrheals)
: لوپرامید (Loperamide). یک اوپیوئید با اثر محیطی.
ضد افسردگی (Antidepressants)
:
Tricyclic Antidepressants (TCAs)
: بهبود خلق، کند کردن حرکت روده.
SSRIs
: تسریع حرکت روده، کاهش درک اتساع رکتوم.
ضد نفخ (Antiflatulence)
: اجتناب از آدامس و نوشیدنیهای گازدار 🥤❌. استفاده از سورفاکتانتها و پروبیوتیکها مورد بحث است.
آگونیستها/آنتاگونیستهای سروتونین
: مانند آلوسترون و لوپروستون.
فعالکننده کانال کلر
: مانند لیناکلوتاید (Linaclotide).