Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
🤕 Peptic Ulcer Disease 🧪 - Coggle Diagram
🤕
Peptic Ulcer Disease
🧪
Definition
📄
نقصی در مخاط دستگاه گوارش .
عبور از لایه muscularis mucosae.💪⬅️
قطر معمولاً بیش از ۵ میلیمتر 📏.
ناشی از تماس با اسید و پپسین 🧪.
Gastric Physiology
🔬
سلولها و عملکرد
🔬
Parietal Cell :
تولید
HCl
و
Intrinsic Factor
💧 (در تنه و فوندوس).
Chief Cell :
تولید
پپسینوژن
🥩 (در تنه و فوندوس).
ECL Cells:
تولید
هیستامین
🎈 (تحریک ترشح اسید).
G Cell:
تولید
گاسترین
📈 (تحریک ترشح اسید و رشد مخاط) (در آنتروم).
D Cell:
تولید
سوماتوستاتین
📉 (مهار ترشح گاسترین و اسید) (در آنتروم).
Mucous Cells:
تولید
موکوس و بیکربنات
🛡️ (محافظت از مخاط) (در همه نواحی).
مراحل ترشح اسید
🍽️
Cephalic :
30% ترشح 🧠. تحریک حواس (دیدن، بو، فکر غذا) 🤤.
Gastric :
60% ترشح 🍔. ورود غذا و اتساع معده.
Intestinal :
30% ترشح (هم تحریک و هم بازخورد منفی) 🏁.
کنترل عصبی و هورمونی
🚦
Stimulators
💥:
Acetylcholine (ACh):
از عصب واگ، گیرنده M3، افزایش Ca داخل سلولی.
Gastrin:
از سلول G، گیرنده CCK-B، افزایش Ca، رشد مخاط.
Histamine:
از سلول ECL، گیرنده H2، افزایش cAMP (قویترین محرک) 💪.
Inhibitors
🛑:
Somatostatin:
از سلول D، مهار سلول G و Parietal.
Prostaglandins (PGE):
کاهش cAMP، افزایش موکوس و بیکربنات 🛡️.
عوامل محافظ مخاط
🛡️
موکوس و بیکربنات 💧.
جریان خون کافی 🩸.
تجدید سلولی سریع 🔄.
پروستاگلاندینها (PGE2, PGI2) 💖.
Pathophysiology
🤯
عدم تعادل بین عوامل آسیبرسان و محافظ
⚖️.
عوامل آسیبرسان مهم
💣
اسید و پپسین 🧪.
هلیکوباکتر پیلوری
(H. pylori) 🦠: شایعترین عامل.
NSAIDs:
مهار پروستاگلاندینها (COX-1) 💊➡️🛡️⬇️.
عوامل غیر H. pylori و NSAIDs
🔍
افزایش ترشح اسید (Hyperchlorhydria):
Zollinger-Ellison Syndrome (ZES):
تومور G-Cell (گاسترینوم) ♋. تولید بالای گاسترین.
هیپرپلازی یا هیپرترفی سلولهای Parietal 📈.
افزایش تحریک عصبی (استرس مزمن 😟).
کاهش عوامل حفاظتی:
کاهش موکوس/بیکربنات.
کاهش جریان خون (آترواسکلروز، شوک) 🩸⬇️.
اختلال در ترمیم مخاط (سوءتغذیه) 💔.
استرس (Stress):
فعال شدن محور HPA ➡️ افزایش کورتیزول 📈. کاهش ترمیم مخاط، افزایش اسید 💥.
عوامل محیطی:
دخانیات 🚬، الکل 🥃، رژیم غذایی نامناسب 🌶️.
سایر داروها:
کورتیکواستروئیدها 💉، داروهای ضدانعقاد.
عفونتهای نادر:
ویروسی (HSV, CMV), قارچی 🍄.
H. pylori
🦠
ویژگیها
: باکتری میلهای شکل، گرم منفی، میکروآئروفیلیک، حاوی تاژک 🧪.
محل استقرار
: ابتدا آنتروم، سپس به بخشهای پروگزیمال مهاجرت میکند 🧭.
بیماریزایی (Virulence):
اورهآز، Vac A، Cag A 💥.
اپیدمیولوژی
: در مناطق در حال توسعه شیوع بالا (تا 80%) 🗺️.
انتقال
: دهانی-دهانی یا مدفوعی-دهانی (Fecal-oral) 🗣️➡️💩.
نتیجه نهایی عفونت
: گاستریت، زخم، لنفوم MALT، سرطان معده ♋.
Ulcer Pathology
🧐
Gastric Ulcer:
محل: آنترو پیلوریک (پایین معده).
اسید معده: طبیعی یا کاهش یافته ⚖️.
شیوع H. pylori: شایع اما کمتر از دوازدهه.
سن شروع: بالاتر (دهه ششم) 👵.
خطر بدخیمی:
بالاتر
😈.
Duodenal Ulcer:
محل: قسمت پروگزیمال دوازدهه (جلوی پیلور).
اسید معده: معمولاً
افزایش یافته
📈.
شیوع H. pylori:
بسیار شایع
(بیش از 80%) 🏆.
سن شروع: پایینتر (جوانان و میانسالان) 🧑.
خطر بدخیمی:
بینهایت نادر
👼.
یادگاری
: "G"astric (معده) با سن "G"reater و خطر "G"reater برای سرطان. "D"uodenal (دوازدهه) با سن "D"own و خطر سرطان "D"own.
Zollinger-Ellison Syndrome
😈
تعریف
: سندرم بالینی نادر با سه مشخصه کلاسیک:
ترشح بیش از حد گاسترین از تومور (گاسترینوم) 📈.
افزایش ترشح اسید معده (hyperchlorhydria) 🧪.
زخمهای پپتیک شدید، راجعه یا غیرمعمول (معده، دئودنوم، ژژنوم) 💔.
پاتوفیزیولوژی
: تومور گاسترینساز (گاسترینوم) باعث تولید زیاد گاسترین میشود. اسید زیاد باعث زخم، اسهال و سوء جذب میشود.
تظاهرات بالینی
: زخم پپتیک مقاوم 💔， درد شکمی (شایعترین علامت) 😖， اسهال و استئاتوره (به دلیل غیرفعال شدن لیپاز) 💩， کاهش وزن 📉.
Gastritis
💥
تعریف
: التهاب مخاط معده (Gastritis).
افتراق از گاستروپاتی (Gastropathy):
گاستریت: التهاب واقعی با نفوذ سلولهای التهابی 🔬.
گاستروپاتی: آسیب مخاطی بدون التهاب (مثلاً ناشی از NSAID) 🚫🔬.
انواع
:
گاستریت نوع A (اتوایمیون):
درگیرکننده فوندوس و تنه 🧭. تخریب سلولهای پاریتال ➡️ کمبود B12 و آنمی پرنیشیوز 🩸.
گاستریت نوع B (هلیکوباکتر):
شایعترین نوع 🏆. شروع از آنتروم و گسترش به تنه.
تظاهرات بالینی و عوارض
🩺
علائم شایع
:
درد اپیگاستریک (شایعترین) 💔.
سوءهاضمه، تهوع و استفراغ.
Alarm Symptoms
🚨
استفراغ خونی (Hematemesis) یا خون در مدفوع (Melena) 🩸.
کاهش وزن غیرقابل توضیح 📉.
Complications
💥
خونریزی GI فوقانی (شایعترین) 🩸.
سوراخشدگی (Perforation): اورژانس جراحی 🔪.
انسداد خروجی معده (Gastric Outlet Obstruction): ناشی از التهاب و فیبروز.
سرطان معده (به ندرت).
Treatment
💊
درمان H. pylori
🩺:
پروتکلهای درمانی: Clarithromycin triple, Bismuth quadruple.
انتخاب آنتیبیوتیک بر اساس حساسیت و آلرژی (پنیسیلین/ماکرولید) 📋.
درمان زخم پپتیک
🩹
Acid Suppressors
PPIs (Proton Pump Inhibitors):
مهار H+/K+-ATPase 🛡️. قویترین کاهشدهنده اسید 🏆.
عوارض طولانیمدت: عفونت CDI 🦠, شکستگی استخوان 🦴, کمبود B12 و منیزیم.
H2RAs (H2-Receptor Antagonists):
مهار گیرنده هیستامین H2 🚫🎈.
Antacids:
خنثیسازی مستقیم اسید 🥛. اثر سریع و کوتاهمدت ⏱️.
Mucosal Protective Agents
Sucralfate:
ایجاد لایه فیزیکی چسبناک روی زخم (در pH < 4) 🩹.
Bismuth:
پوششدهنده و ضد میکروب مستقیم علیه H. pylori 🛡️🦠.
Prostaglandins (Misoprostol):
افزایش موکوس، بیکربنات و جریان خون 🛡️🩸. (ممنوع در بارداری 🤰❌).
Surgery
🔪
امروزه نادر است.
اندیکاسیونها: پرفوراسیون، خونریزی مقاوم، انسداد، یا شک به بدخیمی 😈.
آسیب مخاطی ناشی از استرس (SRMD)
🤯
تعریف:
آسیبهای سطحی تا زخمهای خونریزیدهنده در بیماران با استرس فیزیولوژیک شدید (مانند ICU).
مکانیسم آسیب:
کاهش خونرسانی مخاطی (واسواسپاسم)، اختلال در سد مخاطی (کاهش موکوس) و افزایش ترشح اسید.
علائم
: اغلب بدون علامت، اما در موارد شدید منجر به خونریزی GI فوقانی و شوک میشود.
پیشگیری
: PPIs, H2RAs, تغذیه رودهای زودهنگام.